Kultura bezpieczeństwa w firmach transportu drogowego


	Listy serwisów BHP Info

Stanowiska pracy

Bezpieczeństwo na drodze a BHP kierowcy zawodowego

Kultura bezpieczeństwa w firmach transportu drogowego

Czynniki obciążające kierowcę związane z uczestnictwem w ruchu drogowym są tylko jedną z grup czynników wpływających na sprawność kierowców. Inną grupę stanowią czynniki organizacyjne związane z kulturą organizacyjną i kulturą bezpieczeństwa panującą w firmie transportowej oraz z typem zagrożeń wynikających ze specyfiki przewozów. Do tej kategorii uwarunkowań specyfiki zagrożeń wynikających ze specyfiki firmy i kultury bezpieczeństwa w niej panującej można zaliczyć:

rodzaje przewozów (pasażerski, towarowy)
długość i specyfika tras (przewozy miejskie, podmiejskie, krajowe, międzynarodowe)
stan techniczny pojazdów (w tym: ergonomia pojazdu)
relacje pomiędzy kierowcami, pracownikami nadzoru i pracownikami serwisu
organizację pracy - czas pracy, zmianowość, przerwy w pracy, rozkłady i harmonogramy przejazdów, presja czasu.

Na kulturę bezpieczeństwa w zakładzie pracy składają się postawy pracowników wobec spraw bezpieczeństwa, ogólnie przyjęte normy postępowania w tym zakresie, a także wartości przypisywane bezpieczeństwu, czyli zdrowiu i życiu. W angielskim instytucie Health and Safety Laboratory, kulturę bezpieczeństwa definiuje się jako wynik indywidualnych i grupowych wartości, postaw, postrzegania kompetencji i wzorów zachowań oraz stylu i jakości zarządzania bezpieczeństwem. W takim rozumieniu wysoką kulturę bezpieczeństwa charakteryzuje komunikacja oparta na wzajemnym zaufaniu, postrzeganie wagi i znaczenia bezpieczeństwa oraz zaufanie w skuteczność środków prewencyjnych. Pojęcie kultury bezpieczeństwa określane jest również jako zbiór społecznych, organizacyjnych i psychologicznych czynników uruchamiających działania chroniące zdrowie i życie, zarówno w pracy jak i poza nią. Tak ujmowana kultura bezpieczeństwa może być rozpatrywana w odniesieniu do całości społeczeństwa, a także do określonej grupy ludzi czy organizacji lub do pojedynczych osób. Dlatego możemy wyróżnić kulturę bezpieczeństwa: społeczeństwa, przedsiębiorstwa i jednostki [7].

Kultura bezpieczeństwa społeczeństwa

Kultura bezpieczeństwa społeczeństwa określa akceptowane normy postępowania w sytuacji zagrożenia życia i zdrowia oraz sposób oceniania innych osób zachowujących się niebezpiecznie, wyrażany przez dane społeczeństwo stosunek do ryzyka, wartość przypisywana życiu i zdrowiu, akceptowane normy postępowania w sytuacji zagrożenia oraz sposób oceniania osób zachowujących się niebezpiecznie.

Doświadczonych i odpowiedzialnych kierowców oraz pracodawców w firmach transportu drogowego powinno łączyć poczucie współodpowiedzialności, również za bezpieczeństwo innych kierowców i uczestników ruchu drogowego. Gdy uświadamiamy sobie, że przyjacielska rozmowa z przełożonym może wpłynąć na to, że kierowca uniknie wypadku, a podziękowanie innemu kierowcy zmniejszy chwilowe zdenerwowanie, dzięki czemu nie zostanie potrącone dziecko, wtedy możemy mieć pewność, że kształtujemy pozytywnie kulturę bezpieczeństwa na drogach.

Kultura bezpieczeństwa organizacji (przedsiębiorstwa)

Kultura bezpieczeństwa organizacji jest to charakterystyczny dla większości pracowników stan świadomości, postrzegania zagrożeń, funkcjonujące formalne i nieformalne normy postępowania w sytuacji zagrożenia, a także dokonania organizacyjne i techniczne, które mają wpływ na uwzględnienie bezpieczeństwa pracy w zarządzaniu organizacją, planowaniu zadań, nadzorowaniu pracowników i ocenianiu oraz omawianiu i wyjaśnianiu okoliczności i przyczyn zdarzeń, wypadków i katastrof.

Doświadczonych i odpowiedzialnych kierowców oraz pracodawców firm transportu drogowego łączy poczucie współodpowiedzialności za wszystkich pracowników firmy - nie tylko za zyski i sytuację finansową, ale przede wszystkim za bezpieczeństwo i życie. Gdy koleżanka z działu kadr lub księgowa uśmiechnie się i życzy szczęśliwej podróży kierowcom, na których czeka kilkusetkilometrowa trasa, świadczy to dobrze o klimacie panującym w firmie.

Kultura bezpieczeństwa jednostki

Kultura bezpieczeństwa jednostki określa indywidualne poglądy i wartości w odniesieniu do własnego życia i zdrowia. Przedstawia indywidualne postawy wobec istniejącego ryzyka, zauważany stopień oceny zachowań ryzykownych - przyjmowane wzorce zachowania w sytuacji zagrożenia, ryzyka, a także odzwierciedla uznawany poziom norm i przepisów.

Najbardziej zgubna dla doświadczonych kierowców jest rutyna i przyzwyczajenie do sytuacji, które powtarzają się na tych samych trasach setki razy. Dobrze jest co pewien czas zweryfikować swoje przyzwyczajenia, wiedzę i przekonania na szkoleniach kierowców organizowanych przez specjalistów: psychologów, policjantów, lekarzy, innych kierowców. Ich doświadczenia mogą nas uwrażliwić na weryfikację własnego postępowania za kółkiem, a dzielenie się doświadczeniami może innych uchronić przed takimi zagrożeniami, które my już „przerobiliśmy na własnej skórze lub karoserii".

Podsumowanie

Uwzględniając specyfikę czynników wpływających na sprawność i kulturę bezpieczeństwa kierowców, można organizować różne formy oddziaływań zarówno dla samych kierowców, jak i dla wszystkich pracowników firm transportu drogowego. Programy kształtowania kultury bezpieczeństwa mogą obejmować dwa rodzaje oddziaływań:

uniwersalne - dokonywane bez względu na ocenę stanu początkowego poziomu kultury bezpieczeństwa, obejmujące takie elementy, jak: szkolenia pracowników oraz warsztaty dotyczące usprawnienia komunikacji.
celowe - uzależnione od początkowej oceny kultury bezpieczeństwa i psychospołecznych warunków pracy oraz diagnozy aktualnych problemów.

Uwzględniając i modyfikując wiedzę, postawy, wartości, umiejętności i zachowania każdego pracownika, oddziałujemy na poziomie indywidualnym. Kształtując kulturę bezpieczeństwa na poziomie przedsiębiorstwa można oddziaływać na obszary, jak:

zaangażowanie kierownictwa
partycypacja pracowników
otwarta i szczera komunikacja
stosunki między pracownikami i poczucie przynależności
edukacja w zakresie bhp
motywowanie do zachowań bezpiecznych
zaangażowanie większych środków finansowych, materiałowych i ludzkich w celu zmniejszenia fluktuacji kadry i zwiększenia poziomu identyfikacji z firmą
uświadomienie roli wsparcia społecznego w radzeniu sobie z obciążeniem psychicznym w pracy oraz
stworzenie mechanizmów organizacyjnych sprzyjających przekazywaniu wsparcia społecznego, zarówno od współpracowników, jak i przełożonych.

Należy pamiętać, że obydwie formy oddziaływań zarówno indywidualne, jak i organizacyjne są współzależne.

Jedną z ważniejszych zasad psychologii społecznej jest twierdzenie: „Lubimy tych, którzy nas lubią". Najprostszym sposobem realizacji tego prawa w sytuacji ruchu drogowego jest polubienie innych kierowców oraz użytkowników dróg i postępowanie na drodze zgodnie z tym nastawieniem.

_________________________

PIŚMIENNICTWO

[1] Wypadki drogowe w Polsce w 2009 roku. Komenda Główna Policji. Biuro Ruchu Drogowego. Wydział Profilaktyki i Analiz. Warszawa 2009. http://dlakierowcow.policja.pl/portal/dk/807/47493/Wypadki_drogowe_raporty_roczne.html

[2] Wypadki przy pracy w 2008 r. Główny Urząd Statystyczny. Departament Pracy i Warunków Życia. http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/PUBL_pw_wypadki_przy_pracy_2008r.pdf

[3] Anaiizowanie okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy. Sprawozdanie GIP z działalności PIP w 2008 r. http:// www.pip.gov.pl.html/pl/sprawozd/08/spraw_08.htm

[4] Podstawy pracy w paśmie CB. http://www.starachowice.swietokrzyska.policja.gov.pl/?dzial=2414&artykul=11293

[5] I. Butler Gorący temat: Agresja w ruchu drogowym. BRD 2 (7-12) 2001

[6] Niepublikowany raport: Opracowanie i pilotażowe wdrożenie metod oceny oraz kształtowania kultury bezpieczeństwa na poziomie indywidualnym i organizacyjnym w transporcie drogowym. Program wieloletni pn. „Poprawa bezpieczeństwa i warunków pracy" etap I, okres realizacji 2008-2010

[7] R. Studenski Ryzyko i ryzykowanie. Katowice, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2004

Publikacja opracowana na podstawie wyników uzyskanych w ramach I etapu programu wieloletniego pn. „Poprawa bezpieczeństwa i warunków pracy" dofinansowywanego wiatach 2008-2010 w zakresie zadań służb państwowych przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej. Główny koordynator: Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badzwczy

Ostatnio udostępnione tematy
w BHP-Info:

BÓL KRĘGOSŁUPA?
POZBĄDŹ SIĘ GO!

11 minut dla zdrowego kręgosłupa, czyli jak zmniejszyć dolegliwości mięśniowo-szkieletowe i poprawić zdolność do pracy