UWAGI KOŃCOWE:

• Należy pamiętać o tym, że poza pracą wykonywaną w pozycji siedzącej lub stojącej istnieją jeszcze inne zawodowe czynniki ryzyka PNŻ, takie jak praca w wysokiej temperaturze otoczenia oraz praca związana z dźwiganiem ciężarów.

• Niezależnie od profilaktyki w miejscu pracy, warto stosować wszystkie ogólne zalecenia dotyczące zapobiegania PNŻ. Jeżeli praca zawodowa związana jest z obciążeniem statycznym (pozycja siedząca, pozycja stojąca) należy unikać biernego odpoczynku na korzyść aktywnego spędzania wolnego czasu!

Wybrane pozycje piśmiennictwa dotyczącego przewlekłej niewydolności żylnej kończyn dolnych:

1. Neubauer-Geryk J., Bieniaszewski L. Przewlekła choroba żylna – patofizjologia, obraz kliniczny i leczenie. Choroby Serca i Naczyń 2009; 6: 135–141.
2. Grzela T., Jawień A. Epidemiologia przewlekłej niewydolności żylnej, Przewodnik Lekarza, 2004, 8, 29-32.
3. Noszczyk W. Żylaki i inne choroby żył i kończyn dolnych. Wydawnictwo Lekarskie PZWL Warszawa, 2007, str 36 – 49.
4. Marona H., Kornobis A. Patofizjologia rozwoju żylaków oraz wybrane metody ich leczenia – aktualny stan wiedzy. Postępy Farmakoterapii, 2009, Tom 65. nr 2, 88-92.
5. Żmudzińska M., Czarnecka- Operacz M. Przewlekła niewydolność żylna – aktualny stan wiedzy, Część I – patomechanizm, objawy, diagnostyka. Postępy Dermatologii i Alergologii, 2005, 22, 65-69.
6. Bergan J., Schmid-Schönbein G., Colerdige Smith P. et al. Chronic venous disease. N Eng J Med 2006; 355: 488–49.
7. Pistorius M.A. Chronic venous insufficiency: The genetic influence. Angiology, 2003, 54, 5-12.
8. Sudoł Szopińska I., Błachowiak K., Koziński P. Wpływ czynników środowiskowych na rozwój przewlekłej niewydolności żylnej. Medycyna Pracy, 2006, 57(4), 365-373.
9. Sudoł-Szopińska I., Błachowiak K., Koziński P. Znaczenie ultrasonografii duplex Doppler w diagnostyce przewlekłej niewydolności żylnej Ultrasonografia 2006; 25(25):69-78
10. Serafin-Król M. Diagnostyka ultrasonograficzna naczyń obwodowych. W: Noszczyk W. (red.) Chirurgia tętnic i żył obwodowych. Wydawnictwo Lekarskie PZWL 2007, 147-181.
11. Niemczyk W., Krasowski G., Rybak Z., Tukiendorf A. Wpływ terapii estrogenowo gestagenowej na układ żylny kobiet. Przegląd Flebologiczny 2007, 15 (2):61
12. Filipek B.: Farmakoterapia przewlekłej niewydolności żylnej. Czasopismo  Aptekarskie, 2008, 10 (178), 40-50.