Związek komunikacji wizualnej z problematyką bezpieczeństwa pracy i ochrony zdrowia ma w Polsce długoletnią tradycję. Jej początków upatruje się w okresie międzywojennym, kiedy to artyści reprezentujący sztuki plastyczne zaczęli podejmować w swoich pracach tematy ważne społecznie i tworzyć materiały wizualne o charakterze informacyjnym i edukacyjnym, m.in. w formie plakatów dotyczących bezpieczeństwa pracy. Obecnie materiały takie powstają m.in. w wyniku działań Centralnego Instytutu Ochrony Pracy – Państwowego Instytutu Badawczego oraz współpracujących z nim instytucji i przedsiębiorstw. W artykule podjęto próbę scharakteryzowania środków wizualnych stosowanych obecnie w działaniach z zakresu kształtowania postaw wobec bezpieczeństwa pracy. Tego typu materiały odgrywają bowiem istotną rolę w kształtowaniu kultury bezpieczeństwa pracy – są źródłem informacji z zakresu bhp, odbieranych wzrokowo. W artykule omówiono: plakaty bezpieczeństwa pracy, infografiki, fotografie, filmy oraz animacje.

DOI: 10.54215/BP.2023.04.8.Szczygielska

Artykuł prezentuje wybrane wyniki badania „Diagnoza i prognoza rynku usług bhp i charakterystyka służby bhp w Polsce”, zrealizowanego w 2020 r. Badanie obejmowało przeprowadzenie telefonicznych wywiadów kwestionariuszowych na próbie 500 przedstawicieli wewnątrzzakładowej służby bhp oraz specjalistów bhp spoza zakładu pracy. W artykule skoncentrowano się na wynikach dotyczących: struktury służby bhp, warunków wejścia do zawodu i awansu zawodowego oraz warunków zatrudnienia w służbie bhp, a także źródeł satysfakcji i trudności zawodowych.

DOI: 10.5604/01.3001.0015.2297

W artykule przybliżono informacje na temat procesu uznawania kwalifikacji zawodowych, zdobytych w państwach członkowskich UE i w konsekwencji możliwości podejmowania zatrudnienia w Polsce w zawodach w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy. Artykuł dotyczy również faktu, że – na podstawie rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie upoważnienia do uznawania kwalifikacji – Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy pełni funkcję organu prowadzącego postępowanie o uznanie kwalifikacji nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej do wykonywania w Rzeczypospolitej Polskiej zawodów regulowanych w dziedzinie bhp. Zgodnie z rozporządzeniem  są to  takie zawody, jak specjalista ds. bezpieczeństwa i higieny pracy oraz technik bezpieczeństwa i higieny pracy. Możliwość korzystania z usług CIOP-PIB w zakresie uznawania kwalifikacji zawodowych mają na równych prawach wszyscy wnioskujący.

Warunki pracy są czynnikiem istotnie warunkującym jakość życia pracowników oraz wpływającym na ich stan zdrowia. W Polsce badanie warunków pracy na poziomie krajowym jest badaniem obiektywnym – opiera się na wynikach pomiarów wybranych czynników szkodliwych i uciążliwych w zakładach pracy. W celu poprawy warunków pracy oraz kształtowania środowiska pracy zgodnie z potrzebami pracowników celowe jest równoległe przeprowadzanie badań wykorzystujących subiektywne oceny środowiska pracy. Artykuł ma za zadanie zaprezentować czytelnikom badania warunków pracy uwzględniające subiektywne oceny środowiska pracy w Unii Europejskiej i wybranych krajach świata.

W nawiązaniu do opisanego we wcześniejszej publikacji („BP” nr 4/2011) behawioralnego podejścia do zmiany postawy wobec bezpieczeństwa pracy, w artykule omówiono wyniki badania przeprowadzonego przez CIOP-PIB w latach 2008 i 2010 na próbie 500 pracowników górnictwa, budownictwa oraz przetwórstwa przemysłowego, dotyczącego stosowania w polskich przedsiębiorstwach pozytywnych i negatywnych sankcji w celu poprawy bezpieczeństwa pracy. Wskazują one na duży odsetek pracodawców niestosujących wobec pracowników żadnych formalnych motywacji do bezpiecznych zachowań. Konieczne jest zatem zachęcanie, szczególnie pracodawców z małych przedsiębiorstw, do podejmowania takich działań. Przedstawiono także przykład negatywnych sankcji zastosowanych w średnim przedsiębiorstwie budowlanym w stosunku do pracowników, którzy złamali przepisy bezpieczeństwa pracy.

Internet pozwolił na stworzenie i rozwój nowych form komunikacji, takich jak media społecznościowe. Najszybciej znalazły one zastosowanie do celów komercyjnych. Ten sposób obiegu informacji upowszechnił się i udoskonalił nie tylko w sferze biznesu, również w sektorze publicznym, chociaż tu nowe rozwiązania technologiczne przyjmowane były z większą rezerwą i podejrzliwością. Obecnie media społecznościowe są wykorzystywane w różnych obszarach tematycznych nie tylko przez osoby prywatne, ale także instytucje, które w ten sposób upowszechniają informacje z danej dziedziny, także z zakresu bezpieczeństwa i zdrowia w miejscu pracy.

Od 1990 r. Europejska Fundacja na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy w Dublinie (EUROFUND) bada warunki pracy w krajach Unii Europejskiej. Badani prowadzone są na podstawie subiektywnej oceny narażenia zawodowego, a dzięki jednolitemu metodologicznie podejściu możliwe jest porównywanie jego wyników w poszczególnych krajach unijnych. Europejskie Badanie Warunków Pracy jest powtarzane cyklicznie co 5 lat, a jego ostatnia edycja odbyła się w roku 2010. W artykule omówiono wybrane wyniki tego badania.

W artykule przedstawiono niektóre aspekty organizacji pracy tymczasowej, koncentrując się przede wszystkim na tych, które wymagają zmian w przepisach lub podjęcia dyskusji na temat ewentualnych zmian (łac. de lege ferenda – dosł. „o ustawie, która ma być uchwalona”). Przedstawione wnioski w zakresie zmian w regulacjach dotyczących pracy tymczasowej jedynie w odniesieniu do bezpieczeństwa i higieny pracy pozwalają zwrócić uwagę na fakt, że również w innych obszarach będą dokonywane zmiany zmierzające do udoskonalania tej formy zatrudnienia w kierunku zapewnienia lepszej ochrony pracownikom tymczasowym.

W artykule przedstawiono aktualne problemy związane z bezpieczeństwem pracy w sektorze transportu drogowego w Europie oraz podstawowe kierunki polityki europejskiej w tym zakresie. Zaprezentowano także przykłady „dobrych praktyk”, zastosowanych zarówno na poziomie kształtowania polityki państwa jak i polityki konkretnych przedsiębiorstw posiadających flotę samochodową, dzięki którym udało się istotnie zredukować liczbę wypadków w pracy oraz wynikających stąd kosztów społecznych i ekonomicznych. Artykuł powstał na podstawie materiałów przedstawionych podczas seminariów europejskich, które obyły się w ramach realizacji projektu PRAISE.

Metoda Scoreboard stanowi jeden z instrumentów polityki UE, które są wykorzystywane do oceny realizacji strategii i zapewniają możliwość analizy występujących trendów oraz stopnia osiągnięcia wspólnych celów. W roku 2009 metodę Scoreboard zastosowano do oceny działań podejmowanych przez kraje UE w celu realizacji strategii Wspólnoty Europejskiej na rzecz bezpieczeństwa i higieny pracy na lata 2007-2012. W artykule przedstawiono podstawowe obszary działań w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, które uwzględniono w ocenie oraz jej wyniki dla 27 krajów UE, zwracając szczególną uwagę na ocenę sytuacji w Polsce na tle innych krajów UE.

Nowo opracowywana norma międzynarodowa ISO 26 000 ma wspomagać przedsiębiorstwa w zrozumieniu i wdrażaniu zasad odpowiedzialności społecznej. Oczekuje się, że uwzględnienie tych zasad w zarządzaniu bezpieczeństwem i higieną pracy będzie zwiększać jego skuteczność, prowadząc do poprawy jakości życia w pracy. Wyniki przedstawionych w artykule badań potwierdzają występowanie istotnych statystycznie różnic między niemal wszystkimi wskaźnikami jakości życia w pracy w przedsiębiorstwach o różnym stopniu wdrożenia zasad odpowiedzialności społecznej w zarządzaniu bhp.

Rozbudowa zasobów informacyjnych biblioteki CIOP-PIB stwarza konieczność doskonalenia efektywności procesów wyszukiwawczych oraz kontroli słownictwa w dziedzinie bezpieczeństwa pracy. Aplikacja testowej wersji tezaurusa w strukturze systemu wspomaga procesy dokumentowania oraz wyszukiwania informacji.

Marketing idei określa się jako zespół działań, które za pomocą instrumentów marketingu upowszechniają i promują społecznie ważne przesłania, zdobywając dla nich przychylność odbiorców, a w konsekwencji ułatwiając ich realizację. Pozyskiwanie społecznej akceptacji dla haseł dotyczących zdrowia i bezpieczeństwa pracy wymaga typowych elementów promocji, takich jak: reklama, marketing bezpośredni, promocja sprzedaży, public relations i publicity (rozgłos) oraz sprzedaż osobista. W artykule jest on przedstawiony na przykładzie promocji idei bezpieczeństwa pracy w formach realizowanych przez Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy. Przedstawiona analiza wskazuje, które formy promocji sprawdzają się w odniesieniu do różnych grup odbiorców. Wiedza ta jest bardzo pomocna w planowaniu i przygotowywaniu działań promocyjnych dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy.

"Największy udział w liczbie osób zatrudnionych w gospodarce polskiej - podobnie jak w pozostałych krajach Unii Europejskiej - stanowią pracownicy małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). Szczególnie istotne jest więc zapewnienie przedstawicielom MŚP dostępu do informacji i innych środków wspomagających ochronę człowieka w środowisku pracy. W artykule omówiono zadania i działalność Sieci Ekspertów ds. bezpieczeństwa i higieny pracy, certyfikowanych w Centralnym Instytucie Ochrony Pracy - Państwowym Instytucie Badawczym, których zadaniem jest pomoc MŚP w dziedzinie bhp. "

Komisja Europejska wprowadziła nową formułę integracji przemysłu z nauką - Europejskie Platformy Technologiczne. Ich krajowym odpowiednikiem są Polskie Platformy Technologiczne, a wśród nich tworząca się Polska Platforma Technologiczna Bezpieczeństwo Pracy w Przemyśle. W artykule omówiono cele, źródła finansowania i rodzaje polskich i europejskich platform oraz wizję ich rozwoju do 2020 roku.

Od 1982 roku Komisja Europejska wspiera finansowo badania i rozwój techniczny w ramach tzw. Programów Ramowych, które obejmują swoim zakresem różne dziedziny nauki i współpracy technologicznej, stały się głównymi instrumentami tworzenia tzw. Europejskiej Przestrzeni Badawczej. Obecnie rozpoczyna się realizacja 6. Programu Ramowego Badań, Rozwoju Technologicznego i Prezentacji (2002-2006), którego głównym celem jest podniesienie poziomu nauki europejskiej i stymulowanie jej rozwoju, konkurencyjności i innowacyjności. Kraje Kandydujące uczestniczą w nim na tych samych prawach co Kraje Członkowskie UE.