W artykule przedstawiono wyniki walidacji przykładowego modelu struktury 3D z wykorzystaniem danych eksperymentalnych zebranych podczas badań drgań mechanicznych na stanowisku laboratoryjnym. Przeprowadzone testy miały na celu zbadanie możliwości stworzenia modelu numerycznego struktury 3D za pomocą oprogramowania Femap, który będzie odzwierciedlał jej zachowanie się pod wpływem drgań mechanicznych, a następnie wykorzystanie go do prognozowania wyników kolejnych badań przeprowadzonych na zmodyfikowanych strukturach. Drgania struktury 3D podczas pobudzenia sygnałem testowym rejestrowano za pomocą szybkiej kamery, a następnie analizowano w oprogramowaniu do analizy obrazu MOVIAS Neo. Uzyskane wartości przemieszczeń w punktach pomiarowych badanej struktury posłużyły do walidacji symulacyjnego modelu numerycznego. Dzięki zdefiniowaniu parametrów materiałowych i fizycznych możliwe było stworzenie modelu numerycznego, który następnie przetestowano, a uzyskane wyniki porównano z danymi eksperymentalnymi. W ten sposób potwierdzono, że model numeryczny stworzony w programie Femap nadaje się do prognozowania drgań struktur 3D metodą elementów skończonych.

DOI: 10.54215/BP.2022.11.30.Kowalski

Długotrwała ekspozycja człowieka na drgania przenoszone przez kończyny górne wiąże się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju dolegliwości ze strony układu naczyniowego, nerwowego i kostno-stawowego. Zespół tych objawów nazywany jest zespołem wibracyjnym (chorobą wibracyjną). W praktyce tę chorobę niejednokrotnie rozpoznaje się dopiero w zaawansowanym stadium rozwoju, kiedy u chorego pracownika doszło do obniżenia zdolności do pracy i upośledzenia wykonywania czynności dnia codziennego. Jest więc niezwykle istotne, aby pracowników zatrudnionych w warunkach narażenia na drgania przenoszone przez kończyny górne poddawać badaniom okresowym, które zwiększają szanse na wczesne wykrycie choroby i w konsekwencji pozwalają zapobiec powstawaniu nieodwracalnych zmian. Celem artykułu jest przybliżenie czytelnikowi metod badawczych mających zastosowanie w diagnostyce postaci naczyniowo-nerwowej zespołu wibracyjnego.

DOI: 10.54215/BP.2022.02.5.Lastowiecka-Moras

Materiały antywibracyjne są od lat z powodzeniem stosowane w środkach ochrony indywidualnej, chroniących organizm przed drganiami przenoszonymi przez kończyny górne. Jednak w przypadku ochron indywidualnych przeznaczonych do redukcji drgań działających na człowieka w sposób ogólny (przenikających przez stopy, miednicę, plecy lub boki) rynek nie oferuje praktycznie żadnych rozwiązań. Jednym ze sposobów ochrony przed drganiami ogólnymi przenoszonymi przez stopy może być obuwie o właściwościach redukujących drgania. Zastosowanie materiałów antywibracyjnych w podpodeszwach bądź wyściółkach takiego obuwia może zmniejszyć transmisję drgań ze źródła do  organizmu pracownika.

W artykule przedstawiono opracowaną w CIOP-PIB metodę oceny przenoszenia drgań mechanicznych przez elementy konstrukcyjne podeszwy (podpodeszwy, wyściółki) do zastosowania w obuwiu jako ochrony indywidualnej przed drganiami ogólnymi przenoszonymi przez stopy. Omówiono również wyniki przeprowadzonych badań modeli wyściółek/podpodeszew.

DOI: 10.5604/01.3001.0014.6644

Artykuł dotyczy możliwości wykorzystania szybkiej kamery do pomiarów drgań mechanicznych w środowisku pracy. Zostały w nim przedstawione wyniki testów przeprowadzonych na 11 narzędziach ręcznych odniesione do wartości przyspieszeń drgań, zmierzonych standardowym układem pomiarowym bazującym na piezoelektrycznych przetwornikach drgań. Otrzymane różnice nie przekraczały 5,7%, co potwierdza  możliwość zastosowania szybkiej kamery do badań drgań  działających przez kończyny górne. W artykule zwrócono uwagę także na ograniczenia w zastosowaniu analizy obrazu do pomiarów drgań, wynikające m.in. z konieczności dużego powiększania optycznego i zapewnienia  stabilizacji położenia kamery.

DOI: 10.5604/01.3001.0014.5758

W 2018 r. na drgania mechaniczne narażonych było w Polsce 13140 pracowników. Długotrwała ekspozycja na drgania mechaniczne przenoszone przez kończyny górne (hand-transmitted vibration – HTV) wiąże się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju dolegliwości o etiologii naczyniowej, nerwowej oraz ze strony układu kostno-szkieletowego. Zespół tych objawów nazywany jest zespołem wibracyjnym (hand-arm vibration syndrome HAVS) lub chorobą wibracyjną. W 2018 r. zespół wibracyjny stwierdzono w 17 przypadkach, co stanowiło 0,8% wszystkich rejestrowanych chorób zawodowych w naszym kraju.

Obraz kliniczny zespołu wibracyjnego jest niespecyficzny i może obejmować zarówno zaburzenia czynnościowe, jak i organiczne. W obrazie klinicznym rozróżnia się postać: naczyniowo-nerwową, kostno-stawową i mieszaną zespołu wibracyjnego. Pierwsze symptomy pojawiają się dość wcześnie, najczęściej nie są jednak początkowo zbyt uciążliwe i mogą zostać przeoczone. Dlatego też ważne jest skrupulatne monitorowanie parametrów środowiska pracy oraz stosowanie profilaktyki, zarówno na poziomie technicznym, jak i w postaci przewidzianych przepisami prawa pracy badań wstępnych i okresowych pracowników zatrudnionych w narażeniu na wibrację miejscową.

DOI: 10.5604/01.3001.0014.4472

W artykule przedstawiono wyniki badań drgań działających w sposób ogólny na 30 stanowiskach pracy związanych z przeróbką surowców mineralnych. Analiza narażenia na drgania ogólne wykazała, że na tego typu stanowiskach pracy mogą wystąpić przekroczenia wartości dopuszczalnych. Na 7 spośród zbadanych stanowisk ryzyko zawodowe ze względu na drgania ogólne oszacowano jako duże. Na 6 stanowiskach pracy wyznaczone wartości dziennych ekspozycji przekraczały 0,5 NDN (ryzyko średnie), także na 6 stanowiskach nie przekraczały 0,5 NDN (ryzyko małe). Na 11 stanowiskach ryzyko zawodowe oszacowano jako pomijalnie małe (wartości dziennych ekspozycji nie przekraczają 0,2 NDN). Uzyskane wyniki badań wskazują na potrzebę przeprowadzania pomiarów kontrolnych i oceny drgań ogólnych na stanowiskach pracy związanych z przeróbką surowców mineralnych.

W artykule przedstawiono wyniki badań inteligentnego materiału piezoelektrycznego – DT4-052 K/L o grubości warstwy PVDF 52 µm. Wyznaczono charakterystyki częstotliwościowe w zakresie 2 Hz ÷ 1600 Hz przy obciążających piezolaminat siłach nacisku z zakresu 10 N ÷ 150 N. Wykonano po dwie serie pomiarów dla każdego z dwóch operatorów. Podczas badań testowany element uzyskiwał największą czułość na działanie siły nacisku w zakresie częstotliwości, który zawiera główne składowe drgań działających przez kończyny górne na stanowiskach pracy. Właściwości piezolaminatu mogą zostać wykorzystane przy opracowywaniu adaptera do badania narażenia pracowników na drgania miejscowe.

W artykule przedstawiono pomiary czynnika szkodliwego występującego w procesach technologicznych w przemyśle samochodowym: są to drgania mechaniczne działające na organizm przez kończyny górne, tzw. wibracje miejscowe. Pomiary wykonane w Finnveden Metal Structures na stanowisku oczyszczacza odlewów wykazywały znaczne przekroczenia dopuszczalnych wartości (wartości NDN). Po przeprowadzeniu oceny ryzyka zawodowego podjęto działania profilaktyczne i rozwiązania, które funkcjonują od czerwca 2009 r. Dzięki zastosowaniu odpowiednich modyfikacji narzędzi pneumatycznych, udało się obniżyć poziom drgań mechanicznych działających na organizm człowieka przez kończyny górne poniżej wartości NDN. Ryzyko zachorowania na chorobę zawodową, tzw. zespół wibracyjny, zostało w ten sposób znacznie zmniejszone.

W artykule omówiono zagadnienie konstrukcyjnego zmniejszenia drgań przekładni zębatych. Na podstawie przedstawionych w publikacji wyników badań przekładni zębatych stwierdzono korzystne właściwości wibracyjne uzębienia wysokiego charakteryzującego się całkowitą wartością wskaźnika zazębienia. Poprawa ta wynika ze zmniejszenia wahań wartości sztywności zazębienia, co jest jedną z głównych przyczyn drgań i hałasu przekładni. Ponadto stwierdzono, że najlepsze wyniki w zwalczaniu powstawania drgań przynosi łączne zastosowanie zwiększonego wskaźnika zazębienia i modyfikacji zarysu zębów.

W artykule przedstawiono: systematykę zagadnienia, podstawy prawne, stan w zakresie projektowania oraz realizacji ochrony przed hałasem i drganiami budynków mieszkalnych i wybranych obiektów budownictwa ogólnego, problemy akustyczne związane z ochroną przed hałasem otoczenia budynków w obszarach zurbanizowanych, budynek jako źródło hałasu na terenach zurbanizowanych i sposoby jego ograniczania, sposoby ograniczania hałaśliwości i szkodliwej wibracyjności źródeł w terenie zurbanizowanym, lokalizację i modernizację tras komunikacyjnych i obiektów będących źródłami hałasów i drgań, zasady projektowania ochrony przed hałasem i drganiami, wspomaganie projektowania i realizacji ochrony przed hałasem i drganiami w budownictwie ogólnym.

Struktura bazy danych Struktura baz danych spełnia następujące warunki: - wiernie oddaje systematykę przyjętą dla prezentowanych wyrobów, materiałów i ustrojów, - zapewnia pełny opis prezentowanych materiałów, wyrobów i ustrojów, - umożliwia szybkie odnalezienie wyrobu, materiału i ustroju spełniającego zadane warunki, - pozwala na łatwe podzielenie bazy na poszczególne moduły grupowe lub ich zestawy, jak też ich integrację. Zgodnie z założeniami, przyjętymi na początku pracy, bazy danych zrealizowano w systemie INTERBASE v. 5.01, a oprogramowanie wykonano w technologii RAD wykorzystując system tworzenia aplikacji DELPHI 4.0 Professional. Ze względu na to, że dane są wprowadzane do bazy w sposób rozproszony przez trzy ośrodki badawcze (CIOP, AGH, ITB) zastosowano odrębne tablice danych o producentach wyrobów, materiałów i ustrojów dla każdego modułu danych (według systematyki podanej w BP nr 4/2000). Takie rozwiązanie ułatwia integrowanie danych poszczególnych modułów w jedną bazę. Grafika przedstawiająca materiał, wyrób, ustrój (szkic, schemat, fotografia), archiwizowana jest w odrębnych katalogach, zachowując w bazie jedynie powiązanie nazwą pliku z elementem opisywanym. Takie rozwiązanie zmniejsza wielkość pliku bazy danych i ułatwia utrzymanie bazy. (...)