Spotkania Sieci Ekspertów ds. BHP

Seminarium szkoleniowe pt. „Hałas i drgania mechaniczne w środowisku pracy”
(30-31 maja 2022 r., Warszawa)

Program Seminarium

Podczas seminarium przybliżono specyficzne zagadnienia z zakresu narażenia pracowników na hałas i drgania mechaniczne w środowisku pracy oraz zalecane środki ochrony indywidualnej. W spotkaniu uczestniczył Marcin Stanecki, Dyrektor Departamentu Prawa Pracy z Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej, który poza główną tematyką seminarium dodatkowo zaprezentował referat specjalny dotyczący przesłanek umożliwiających pracodawcy prowadzenie kontroli trzeźwości pracowników (Fot. 1). Wystąpieniu towarzyszyła także dyskusja na temat praktycznych aspektów wprowadzania dotyczących tego zmian w polskich zakładach pracy.

Fot. 1. Marcin Stanecki, Dyrektor Departamentu Prawa Pracy z Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej zaprezentował referat specjalny

Na temat  hałasu i drgań mechanicznych w środowisku pracy swoje wystąpienia zaprezentowali pracownicy naukowi Pracowni Zwalczania Hałasu, Pracowni Drgań Mechanicznych oraz Pracowni Fizjologii i Higieny Pracy CIOP-PIB. Prezentacje dotyczyły:

• kryteriów uciążliwości hałasu w środowisku pracy wymagającym koncentracji uwagi; wyniki badań dr inż. Jana Radosza wykazały, że najbardziej uciążliwymi okazały się dźwięki ze składowymi tonalnymi, a odczuwana uciążliwość hałasu związana była zwykle z obiektywnie ocenianą wydajnością pracy;
• zasad prawidłowego stosowania ochronników słuchu; dr inż. Emil Kozłowski przedstawił różne rodzaje wkładek przeciwhałasowych, w tym wkładki kształtowane przez producenta, kształtowane przez użytkownika, wkładki ze sprężyną dociskową oraz formowane indywidualnie dla użytkownika. W trakcie wystąpienia uczestnicy seminarium mieli możliwość testowania oraz nauki prawidłowego umieszczania wkładek w przewodzie słuchowym (Fot. 2).
   

Fot. 2. Dr inż. Emil Kozłowski zaprezentował referat zawierający cześć teoretyczną oraz praktyczną nt. prawidłowego umieszczania wkładek przeciwhałasowych

• wymagań dotyczących doboru rękawic antywibracyjnych. Wyniki badań przeprowadzone prze dr inż. Piotra Kowalskiego wykazały, że działanie rękawic antywibracyjnych zmienia się w zależności od warunków użytkowania (ta sama rękawica może tłumić lub wzmacniać drgania), a dobór rękawic powinien uwzględniać - poza właściwościami antywibracyjnymi - także inne cechy rękawic i dłoni, takie jak m.in. grubość, zręczność palców, siłę zginania palców;
• narażenia na drgania mechaniczne w środowisku pracy na przykładzie użytkowników quadów (pojazdy typu ATV). Z badań dr inż. Piotra Kowalskiego wynika, że tego typu pojazdy mogą powodować duże narażenie zdrowia pracowników zarówno ze względu na ekspozycję na drgania działające w sposób ogólny, jak i drgania miejscowe (działające przez kończyny górne). Na podstawie wyników badań wyznaczano dopuszczalne czasy pracy z wykorzystaniem ww. pojazdów przeważnie krótsze niż 240 minut, a w niektórych przypadkach krótsze nawet niż 60 minut;
• rękawic antywibracyjnych używanych przez operatorów; wyniki  badań dr inż. Jacka Zająca dotyczące temperatury wewnątrz wybranych rękawic antywibracyjnych potwierdziły potrzebę jej regulacji w celu zapewnienia komfortu termicznego. Do regulacji temperatury wewnątrz rękawic antywibracyjnych można stosować nowe technologie i materiały zmiennofazowe, w obszarze palców należy zastosować system ogrzewania, natomiast w przypadku środkowej części dłoni – system chłodzenia (Fot. 3).

Fot.3. Dr inż. Jacek Zając zaprezentował wyniki badań dotyczące rękawic antywibracyjnych
z inteligentnym układem termicznym

Drugiego dnia spotkanie składało się zarówno z części seminaryjnej, jak i warsztatowej. W wystąpieniu nt. zasobów informacyjnych dr inż. Agnieszka Młodzka-Stybel z Ośrodka Informacji Naukowej i Dokumentacji CIOP-PIB przedstawiła możliwości i praktyczne przykłady wyszukiwania rekordów w katalogu biblioteki Instytutu. Z kolei wystąpienie dr hab. inż. Jolanty Karpowicz, kierownika Zakładu Bioelektromagnetyzmu CIOP-PIB, dotyczyło zagrożeń elektromagnetycznych związanych z użytkowaniem wybranych urządzeń w środowisku pracy. Uczestnicy seminarium poddali też weryfikacji i ocenie przydatność pilotażowej wersji poradnika dotyczącego specyfiki i ograniczania zagrożeń elektromagnetycznych związanych z użytkowaniem nasobnych urządzeń Internetu Rzeczy (Fot. 4).

Fot. 4. Dr inż. Jolanta Karpowicz przybliżyła specyficzną tematykę zagrożeń elektromagnetycznych i ograniczających je środków ochronnych dotyczących użytkowania wybranych urządzeń w środowisku pracy

Członkowie Sieci zostali zapoznani przez dr inż.  Leszka Morzyńskiego z tematyką działania ultradźwiękowych przetworników haptycznych. Przybliżono im również informacje odnośnie serwisu internetowego Bezpieczniej poświęconemu zagrożeniom czynnikami fizycznymi w środowiska pracy, częściowo udostępnianego w jęz. ukraińskim.
 

W drugiej połowie spotkania odbyła się część warsztatowa w laboratoriach Pracowni Zwalczania Hałasu, Drgań Mechanicznych oraz Fizjologii i Higieny Pracy. Uczestnicy seminarium mieli możliwość konsultacji z dr n. med. Elżbietą Łastowiecką-Moras na temat objawów, diagnostyki oraz profilaktyki zespołu wibracyjnego. Zademonstrowane zostały metody diagnostyczne zespołu wibracyjnego, a chętne osoby mogły skorzystać z możliwości badania czucia wibracji metodą palestezjometrii (Fot. 5). Z kolei, w ramach warsztatów w Laboratorium Drgań Mechanicznych CIOP-PIB uczestnicy seminarium zostali zapoznani ze znormalizowaną metodą badań rękawic antywibracyjnych oraz mieli możliwość przeprowadzenia subiektywnej oceny skuteczności tłumienia drgań przez wybrane rękawice testowane na stanowisku badawczym (Fot. 6). 

Fot. 5. Dr n. med. Elżbieta Łastowiecka-Moras podczas warsztatów dotyczących metod oceny zespołu wibracyjnego

Fot. 6. Dr inż. Piotr Kowalski i dr. inż. Jacek Zając podczas ćwiczeń pomiarowych w Pracowni Drgań Mechanicznych