Badania łącznego oddziaływania hałasu infradźwiękowego oraz drgań mechanicznych na zdolności psychofizyczne kierowców pojazdów

Celem zadania było określenie wpływu łącznego oddziaływania hałasu infradźwiękowego i drgań mechanicznych na kierowców pojazdów oraz określenie wartości dopuszczalnych tych czynników w przypadku ich łącznego oddziaływania ze względu na możliwość realizacji podstawowych zadań pracownika. W ramach zrealizowanych prac opracowano stanowisko badawcze do oceny łącznego oddziaływania hałasu infradźwiękowego i drgań mechanicznych. Opracowano również metodę badawczą do oceny sprawności psychofizycznej w różnych warunkach narażenia na czynniki fizyczne. Do tego celu wyselekcjonowano i zastosowano 6 testów, oceniających sprawność psychofizyczną w zakresie psychomotoryki i procesów poznawczych (ocena czasu reakcji, uwagi i koncentracji oraz antycypacji czasowo-ruchowej) w odniesieniu do cech uznanych za istotne dla bezpiecznego prowadzenia pojazdów.

Zadanie  1.Z.06. Stanowisko badawcze do oceny sprawności psychofizycznej w różnych warunkach narażenia na czynniki fizyczne

Na stanowisku badawczym odtworzono warunki akustyczne oraz drgania mechaniczne występujące na rzeczywistych stanowiskach pracy kierowców pojazdów. Badania przeprowadzono w dwóch etapach obejmujących badania pilotażowe i badania właściwie. Subiektywne odczucia wskazywały na większe rozbudzenie oraz większe odprężenie.

Analiza wyników badań nie wykazała jednoznacznych zależności mogących świadczyć o pogarszaniu się sprawności psychofizycznej kierowców w zależności od wariantu narażenia na hałas infradźwiękowy i drgania mechaniczne. Nie stwierdzono również istotnych zależności między wynikami testów, a wiekiem i stażem kierowców. Analizując wyniki badań, między dwoma grupami kierowców (kierowcy amatorzy i kierowcy zawodowi) nie stwierdzono istotnego statystycznie zróżnicowania, a  analiza median i zakresów percentylowych wyników badań wykazała brak istotnego wpływu obserwacji odstających i ekstremalnych na wyciągnięte wnioski.

Analiza wyników badań subiektywnych (skala Grandjeana) wykazała ogólne pogarszanie się subiektywnych odczuć po badaniu z udziałem drgań mechanicznych. Analiza korelacyjna nie wykazała jednak związków istotnych statystycznie z obiektywnymi testami (testy reakcji, test koncentracji i uwagi i test antycypacji czasowo-ruchowej).

W wyniku realizacji zadania opracowano projekt dodatku aktualizacyjnego do normy PN-Z-01338:2010. Proponowane zmiany dotyczą głównie rozszerzenia i modyfikacji zapisów dotyczących aparatury pomiarowej, metody wyznaczania niepewności pomiaru oraz zapisów dotyczących oceny wyników.

Zadanie 1.Z.06. Wyniki testów reakcji złożonej dla czterech wariantów narażenia na hałas infradźwiękowy i drgania mechaniczne

Opracowano również bazę danych z wynikami badań łącznego oddziaływania hałasu infradźwiękowego i drgań mechanicznych w grupie kierowców pojazdów. W bazie danych przedstawiono wyniki testów oceniających sprawność psychofizyczną (ocena czasu reakcji prostej i złożonej, uwagi i koncentracji oraz antycypacji czasowo ruchowej) dla czterech wariantów narażenia na czynniki fizyczne.

Na podstawie wyników badań opracowano materiały informacyjne (do wydania drukiem oraz udostępnione w internecie) i szkoleniowe (materiały tekstowe i prezentacja multimedialna) zawierające m.in. ogólne informacje o hałasie infradźwiękowym i drganiach mechanicznych w pojazdach oraz wyniki badań zrealizowanych w ramach niniejszego zadania.

W ramach upowszechnienia wyników badań zorganizowano i przeprowadzono szkolenie pilotażowe, na którym przedstawiono prezentację oraz przekazano uczestnikom materiały szkoleniowe.

Wyniki badań zaprezentowano w 1 publikacji w czasopiśmie o zasięgu krajowym oraz 2 o zasięgu międzynarodowym, a także na 1 konferencji o zasięgu krajowym i 2 konferencjach o zasięgu międzynarodowym.