"Określenie wpływu wybranych parametrów narzędzi tnących na zagrożenia powodowane przez zjawisko odbicia przenośnych pilarek łańcuchowych"

Celem zadania badawczego III-19 było określenie wpływu parametrów pił łańcuchowych na powstawanie i ograniczanie zagrożeń mechanicznych powodowanych zjawiskiem odbicia występu-jącym podczas obróbki drewna (ścinania, okrzesywania i przecinania) przenośnymi pilarkami łańcuchowymi
Aby zrealizować cel tego zadania w pierwszym etapie pracy:
- przeanalizowano przebieg zjawiska odbicia i aktualny stan wiedzy w tym zakresie;
- przeanalizowano aktualne główne techniczne środki prewencji eliminujące lub ograniczające zjawisko odbicia pilarek;
- przeanalizowano budowę pił łańcuchowych oraz prowadnic określając ich podstawowe parametry techniczne (ok. 120 pił łańcuchowych oraz ok 300 prowadnic);
- określono parametry pił łańcuchowych i prowadnic wpływające na odbicie;
- wybrano grupy pił łańcuchowych oraz prowadnic o podobnych parametrach technicznych i przeznaczeniu;
- dokonano, na podstawie przyjętych kryteriów, selekcji pił łańcuchowych i prowadnic oraz ich grup do badań;
- wykonano wyposażenie pomocnicze do mocowania pił łańcuchowych podczas badań;
- wykonano pomiary parametrów otrzymanych pił łańcuchowych i prowadnic (w celu sprawdzenie ich wartości katalogowych lub zmodyfikowanych oraz ustalenia ewentualnych odchyłek od tych wartości);
Powyższe prace pozwoliły na opracowanie programu badań parametrów pił łańcuchowych zawierającego informacje dotyczące: badanego parametru, typu zastosowanej pilarki do badań, prowadnicy zastosowanej do badań (rodzaj zakończenia, długość, grubość rowka prowadnic), badanych pił łańcuchowych (połączenie ostrzy ogniw tnących, grubość ogniw prowadzących, wysokość profilu), dodatkowych danych o stosowanych piłach łańcuchowych oraz ewentualnych modyfikacji w ich budowie (np. zmiana kątów ostrzy, wysokości ogranicznika zagłębienia itd.)
W drugim etapie pracy, postępując zgodnie z tym programem zbadano kolejno poszczególne parametry (z wyeliminowaniem możliwości nakładania się jednoczesnego wpływu kilku parametrów na zjawisko odbicia), z wykorzystaniem zbudowanych w CIOP- PIB stanowisk badawczych oraz wyposażenia pomocniczego. Badanie każdego z parametrów udokumentowano w osobnej karcie badań
Dodatkowo zbadano, z wykorzystaniem stanowisk zbudowanych w CIOP-PIB i na Wydziale Inżynierii Produkcji SGGW w Warszawie, efekt występowania poślizgów na sprzęgle podczas zjawiska odbicia pilarek, w celu uzyskania danych do analizy tego zjawiska
W efekcie analizy wyników przeprowadzonych badań określono ilościowo parametry, które mają największy i najmniejszy wpływ na odbicie pilarek (rysunek 1)
Następnie omówiono także sposoby ograniczania ryzyka zawodowego związanego z od-biciem pilarek poprzez działania producentów i użytkowników. Stwierdzono, że działania te mogą uwzględniać wszystkie badane parametry wpływające na to ryzyko
Określono również niepewność wyznaczania kąta odbicia Do tego celu opracowano specjalny program komputerowy, który, umożliwia policzenie niepewności:
- poszczególnych podstawowych wielkości składowych,
- wielkości obliczanych ze wzorów zawierających podstawowe wielkości składowe (o określonych niepewnościach),
- wyznaczania kąta odbicia (z działającym hamulcem lub bez działającego hamulca) na podstawie niepewności wielkości podstawowych i obliczanych ze wzorów (wstawianych do programu do obliczenia kąta odbicia)
Ww. prace pozwoliły na zrealizowanie celów przewidzianych w zadaniu badawczym III-19 a wyniki przeprowadzonych badań umożliwiają praktyczną weryfikację teoretycznego, matematycznego, modelu opisującego mechanikę niebezpiecznego zjawiska odbicia, który był inspiracją do podjęcia badań w ramach niniejszej pracy.