Badania uciążliwości hałasu tonalnego ze względu na możliwość realizacji przez pracownika jego podstawowych zadań

Celem zadania było opracowanie kryteriów uciążliwości hałasu tonalnego na stanowisku pracy ze względu na możliwość realizacji przez pracownika jego podstawowych zadań. Cel zadania realizowano przez prace wykonywane w ramach kolejnych etapów zadania. W pierwszej kolejności opracowano metodę i stanowisko do badań uciążliwości hałasu tonalnego ze względu na możliwość realizacji przez pracownika jego podstawowych zadań. W celu weryfikacji metody badawczej przeprowadzono badania pilotażowe, w których zastosowano metodę testu powtórnego (test-retest). Badania te przeprowadzono w tych samych warunkach laboratoryjnych i na tej samej grupie badawczej w 2-tygodniowym odstępie czasu.

Opracowana i zweryfikowana metoda badawcza składała się z badań kwestionariuszowych (kwestionariusz NASA TaskLoad Index, kwestionariusz wrażliwości na hałas NoiSeQ) oraz komputerowych testów psychologicznych (test uwagi i koncentracji COG, test ciągłości uwagi DAUF, test wydajności pracy ALS).

Na stanowisku badawczym generowano 4 rodzaje sygnałów testowych: filtrowany szum różowy (A), filtrowany szum różowy z tonem o częstotliwości 125 Hz (B), filtrowany szum różowy z tonem o częstotliwości 1600 Hz (C) oraz filtrowany szum różowy z tonem o częstotliwości 8000 Hz (D), każdy o poziomie dźwięku A wynoszącym 55 dB. W badaniach właściwych uczestniczyło 50 osób (25 mężczyzn oraz 25 kobiet), spełniających audiometryczne kryteria kwalifikacyjne (HL < 20 dB). Grupa badanych osób była zróżnicowana pod względem wrażliwości na hałas.

Zadanie 1.G.06. Stanowisko do badań uciążliwości hałasu tonalnego

Zadanie 1.G.06. Wyniki badań kwestionariuszowych (mediany, kwartyle oraz wartości minimalne i maksymalne) dotyczące oceny uciążliwości (po lewej) oraz głośności (po prawej) badanych sygnałów testowych

Wyniki badań pilotażowych oraz badań właściwych wykazały, że sygnał B ze składową tonalną o częstotliwości 125 Hz był najmniej uciążliwym sygnałem w ocenie badanych osób. Oceniano go również jako najmniej głośny. W przypadku oceny jak wymagające i jak trudne było zadanie w badanych warunkach, sygnał B wypadał porównywalnie z sygnałem o charakterze szumowym (sygnał A). Sygnały testowe ze składowymi tonalnymi o częstotliwościach 1600 Hz (C) i 8000 Hz (D) były oceniane jako najbardziej uciążliwe i głośne. Również dla sygnałów C i D najbardziej wymagające i trudne było wykonywanie zadań w ocenie badanych osób. Wyniki niektórych testów oraz ocena uciążliwości i ocena głośności sygnałów testowych ze składowymi tonalnymi średnio i wysokoczęstotliwościowymi zostały skorelowane z wrażliwością na hałas badanych osób określaną na podstawie kwestionariusza.

Uzyskane wyniki badań nie pozwoliły na uzyskanie jednoznacznej odpowiedzi dotyczącej wpływu wieku oraz płci na odczuwaną uciążliwość hałasu tonalnego.

Mimo braku różnic istotnych statystycznie dla sygnałów testowych ze składowymi tonalnymi C (1600 Hz) i D (8000 Hz) w większości przypadków zaobserwowano pogorszenie wyników (wartości średnich lub median) testów psychologicznych COG, DAUF i ALS w odniesieniu do sygnału o charakterze szumowym bez składowych tonalnych (A) ­– mniejsza liczba wykonanych obliczeń, mniejsza liczba poprawnych reakcji, większa liczba popełnianych błędów. Wyniki te w powiązaniu z wynikami badań kwestionariuszowych wykazały zasadność wprowadzenia kryteriów uciążliwości ze względu na tonalność w odniesieniu do stanowisk pracy, gdzie wymagana jest m.in. koncentracja uwagi. Kryteria te zostały zaproponowane i ujęte w opracowanym w ramach zadania projekcie nowelizacji normy PN-N-01307:1994 „Hałas – Dopuszczalne wartości hałasu w środowisku pracy – Wymagania dotyczące wykonywania pomiarów”.

Wyniki zadania przedstawiono w 1 publikacji o zasięgu krajowym, 2 recenzowanych publikacjach z konferencji o zasięgu międzynarodowym, 1 publikacji w czasopiśmie o zasięgu krajowym i w 1 publikacji przygotowanej do czasopisma o zasięgu międzynarodowym oraz zaprezentowano na 3 konferencjach międzynarodowych oraz 2 konferencjach krajowych.