Kompleksowy program interwencji profilaktycznej ukierunkowanej na zapobieganie dolegliwościom układu mięśniowo-szkieletowego pracowników biurowych

Celem zadania było ograniczenie ryzyka dolegliwości mięśniowo-szkieletowych wśród pracowników biurowych przez opracowanie kompleksowego programu interwencji profilaktycznej, ukierunkowanej na zapobieganie dolegliwościom układu mięśniowo-szkieletowego, oraz zrealizowanie filmu edukacyjno-szkoleniowego nt. organizacji i ergonomii komputerowego stanowiska pracy.

W ramach zadania opracowano zintegrowany kwestionariusz, a także przeprowadzono badania ankietowe ukierunkowane na określenie wpływu stylu życia oraz psychospołecznych i fizycznych warunków pracy na występowanie dolegliwości mięśniowo-szkieletowych pracowników biurowych. W badaniach zastosowano 6 różnych kwestionariuszy, odnoszących się do występowania dolegliwości bólowych układu mięśniowo-szkieletowego (Kwestionariusz Nordycki), zdolności do pracy (wskaźnik WAI) oraz zawodowych (kwestionariusz Karasek, ankieta własna oceniająca warunki pracy oraz ergonomię pracy z komputerem) i pozazawodowych   czynników warunkujących występowanie tych dolegliwości (ankieta własna oceniająca styl życia, kwestionariusz IPAQ). Badania ankietowe przeprowadzono metodą sondażu diagnostycznego w grupie 2 tys. pracowników biurowych (1000 kobiet i 1000 mężczyzn) w średnim wieku 42,5 roku (SD = 13,7). Średni staż pracy z komputerem wynosił 11 lat (SD = 7,1). Badane osoby spędzały ponad 6 godzin dziennie (SD = 1,5) przed komputerem w pracy zawodowej oraz 1,6 godziny w domu (SD = 1,4). Z przeprowadzonych badań wynika, że ponad 48% badanych uskarżała się na występowanie dolegliwości mięśniowo-szkieletowych w ciągu ostatniego roku, zwłaszcza w obrębie odcinka szyjnego, lędźwiowo-krzyżowego oraz piersiowego kręgosłupa.

Istotnie statystycznie częściej narażone na występowanie dolegliwości mięśniowo-szkieletowych były kobiety, w szczególności odcinka lędźwiowo-krzyżowego, szyjnego i piersiowego kręgosłupa. Zmiennymi, które najczęściej determinowały ryzyko występowania dolegliwości wśród kobiet, były: wiek, nadwaga i otyłość, niski poziom wsparcia od przełożonych, długi czas pracy przy komputerze (powyżej 40 godzin tygodniowo), brak przerw w pracy oraz niepodpieranie nadgarstków o podkładkę lub blat stołu. Wśród mężczyzn ryzyko występowania dolegliwości układu mięśniowo-szkieletowego w największym stopniu było determinowane przez wiek, niską samoocenę stanu swojego zdrowia oraz niekorzystanie podczas pracy ze stabilnego krzesła (wyposażonego w 5 kółek jezdnych). Również styl życia miał istotny statycznie wpływ na ryzyko występowania dolegliwości MSD, a w szczególności zbyt małe spożywanie owoców lub jego brak, zbyt mała liczba spożywanych dziennie posiłków oraz palenie dużej liczby papierosów (powyżej 14 dziennie).

W wyniku realizacji zadania opracowano poradnik pt. „Zapobieganie dolegliwościom mięśniowo-szkieletowym pracowników biurowych. Kompleksowy program interwencji profilaktycznej” oraz materiały informacyjne dotyczące profilaktyki dolegliwości mięśniowo-szkieletowych do zamieszczenia na stronie internetowej CIOP-PIB.

Dodatkowo w ramach realizacji zadania zrealizowano film edukacyjno-szkoleniowy „Ergonomia w biurze. Zaprojektuj swoje miejsce pracy w kilka minut” oraz przeprowadzono seminarium pt. „Promocja zdrowia w miejscu pracy. Profilaktyka dolegliwości mięśniowo-szkieletowych”.

Wyniki zadania przedstawiono w 2 publikacjach w czasopismach o zasięgu krajowym i w 1 publikacji przygotowanej do czasopisma o zasięgu międzynarodowym.

Zadanie 2.G.13. Dolegliwości mięśniowo-szkieletowe i wynikające z nich ograniczenia w normalnej aktywności osób badanych w poszczególnych obszarach ciała (%)