Badania narażenia na metale i ich związki zawarte we frakcjach pyłów emitowanych w procesach obróbki metali

W ramach zrealizowanych prac dokonano analizy sposobów pobierania próbek i separacji na frakcje w odniesieniu do różnie zdefiniowanych frakcji pyłów oraz przeglądu metod oznaczania metali w próbkach pobieranych na różnego typu filtry stosowane do wydzielania cząstek pyłów zawierających metale i ich związki. Opracowano i zwalidowano sposób przygotowania próbek pobranych na filtry PTFE o różnych wymiarach porów, do oznaczania metodą absorpcyjnej spektrometrii atomowej stężeń: chromu, cynku, manganu, miedzi, niklu, olowiu i żelaza. Stwierdzono, że srednie wartości współczynników odzysku wybranych metali zarówno z filtrów PTFE ośrednicy 25 mm i wymiarach porów 0,5 mm, jak i zfiltrów PTFE o średnicy 37 mm i wymiarach porów 2,0 mm przekraczały 95%. W celu dokonania oceny narażenia na metale zawarte we frakcjach pyłów w wybranych procesach obróbki materiałów metalowych przeprowadzono badania na 50 stanowiskach obrobki zróżnicowanych pod względem materiałów poddawanych obróbce oraz stosowanych procesów technologicznych. Na objętych badaniami stanowiskach pracy wykonano: cięcie, frezowanie, gwintowanie, kucie, odlewanie, okrawanie, polerowanie, szlifowanie, toczenie oraz wiercenie elementów z mosiądzu, żeliwa oraz stali. Na każdym stanowisku pracy pobierano próbki powietrza do oznaczania wybranych metali w pyle calkowitym i pyle respirabilnym oraz frakcjach pyłu o różnych zakresach wymiarów cząstek. Analiza zawartości poszczegolnych metali we frakcji respirabilnej w stosunku do zawartości tych metali we frakcji calkowitej pyłu wykazała dużą wartość udziałów procentowych poszczególnych metali w pyle respirabilnym (ponad 50%), szczególnie na stanowiskach: frezowania,gwintowania, kucia, polerowania, szlifowania, toczenia oraz wiercenia elementów metalowych. W ramach realizacji zadania opracowano także procedurę oznaczania wybranych metali we frakcjach pyłu metodą absorpcyjnej spektrometrii atomowej oraz materiały informacyjne.