Mój mąż zmarł w wyniku wypadku przy pracy. Wypadek miał miejsce, ponieważ mąż był w stanie nietrzeźwości. Pracodawca twierdzi, że mąż przerywał pracę, pił alkohol i przyczynił się do wypadku. Natomiast koledzy, którzy pracowali razem z mężem mówią, że pracował cały czas do chwili wypadku. Czy mogę starać się o jednorazowe odszkodowanie?

Odpowiadając na pytanie Czytelniczki, należy stwierdzić, że zgodnie z ustawą z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (DzU nr 199, poz. 1673 ze zm.), tzw wypadkową, może Pani ubiegać się o świadczenie wypadkowe w formie jednorazowego odszkodowania lub renty rodzinnej, jeżeli zdarzenie, w wyniku którego śmierć poniósł mąż, zostało uznane za wypadek przy pracy. Z pytania Pani nie wynika jednoznacznie, że zdarzenie to zostało uznane za wypadek przy pracy w wyniku ustalenia i analizy jego przyczyn i okoliczności. O świadczenia wypadkowe może się Pani ubiegać nawet wówczas, jeżeli zmarły pracownik znacznie przyczynił się do wypadku przy pracy i był w stanie nietrzeźwości.
Przypomnijmy, że zgodnie z art. 3 ust.1 ustawy wypadkowej, za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych.
W przypadku, o który pyta Czytelniczka do ustalenia czy zdarzenie było wypadkiem przy pracy znaczenie ma to, czy wystąpił związek zdarzenia z pracą. Według ustawy wypadkowej związek z pracą oznacza miejscowe, czasowe i funkcjonalne powiązanie przyczyny zewnętrznej z wykonywaniem ubezpieczonej czynności. Przyczyna zewnętrzna musi zatem działać podczas wykonywania pracy, wskazując na jej związek z czynnościami pracownika.
Podkreślić należy, iż o zerwaniu związku z pracą mogłoby przesądzić tylko świadome i zawinione przeniesienie się ze sfery spraw związanych z pracą do sfery spraw prywatnych.
Stan nietrzeźwości bywa zazwyczaj jednym ze sposobów zerwania więzi z pracą. O zerwaniu tego związku decydują, także inne okoliczności faktyczne, jak np. samowolna przerwa w pracy bądź sytuacja, kiedy kierownik nie dopuścił pracownika albo odsunął od jej świadczenia, a pracownik wbrew temu świadczył pracę i uległ wypadkowi.
Stan nietrzeźwości nie jest zdefiniowany w ustawie wypadkowej, wobec czego należy odwołać się do definicji ustawowej zawartej w przepisach ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (DzU z 2002 r., nr 147, poz.1231), zgodnie z którą - stan nietrzeźwości zachodzi, gdy zawartość alkoholu w organizmie wynosi lub prowadzi do stężenia we krwi powyżej 0,5 promila alkoholu, albo obecności w wydychanym powietrzu powyżej 0,25 mg alkoholu w 1 dcm3.
Do przyjęcia związku śmierci pracownika z pracą wystarczające jest, aby przyczyna zewnętrzna zadziałała w okolicznościach wymienionych w cytowanym na wstępie art. 3 ustawy wypadkowej. Fakt, że w chwili podjęcia pracy, pracownik był w stanie nietrzeźwości nie zawsze daje podstawy do stwierdzenia, że doszło do zerwania związku z pracą.
Jeżeli pracownik uległ śmiertelnemu wypadkowi w czasie wykonywania zadań zleconych przez przełożonych, czyli nie zakończył wykonywania pracy, wówczas można mówić, że wypadek miał miejsce w czasie pracy.
Interpretację skomplikowanych przepisów prawa w znaczny sposób ułatwia orzecznictwo sądowe. Związek z pytaniem Czytelniczki ma np. orzeczenie Sądu Najwyższego z 8 grudnia 1997 r. (II UKN 377/97, OSAPPiUS 1998/2000, poz. 606), stanowiące, że członkom rodziny pracownika, który zmarł wskutek wypadku przy pracy przy¬sługuje jednorazowe odszkodowanie niezależnie od tego, czy pracownik przyczynił się do wypadku i w jakim stopniu.