Jestem kobietą urodzoną w 1953 r. i pobieram wcześniejszą emeryturę. Cały okres pracy zawodowej, tj. 34 lata, pracowałam w biurze. Słyszałam, że można na nowo przeliczać emerytury dla kobiet z tego rocznika?

Zgodnie z art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2018 r., poz. 1270 ze zm.) - jeżeli ubezpieczony pobrał emeryturę częściową lub emeryturę na podstawie przepisów art. 46, 50, 50a, 50e, 184 lub art. 88 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela, podstawę obliczenia emerytury ustalonej na nowych zasadach, pomniejsza się o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne.
 

Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 6 marca br. (sygn. akt P 20/16) orzekł, że art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w brzmieniu obowiązującym do 30 września 2017 r., i w zakresie, w jakim dotyczy urodzonych w 1953 r. kobiet, (które przed 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do emerytury powszechnej), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego wszedł w życie z dniem 21 marca 2019 r. i został ogłoszony w Dzienniku Ustaw poz. 539.
 

W wyniku wejścia w życie wyroku TK kobiety urodzone w 1953 r., którym decyzja o przyznaniu emerytury została wydana z pomniejszeniem wysokości świadczenia o sumę kwot pobranych wcześniej emerytur, mogą wystąpić ze skargą o wznowienie postępowania. Podstawa prawna, tryb i termin wniesienia tej skargi uzależniony jest od tego, czy decyzja organu rentowego o przyznaniu emerytury była przedmiotem postępowania odwoławczego przed sądem powszechnym, które zakończyło się wydaniem prawomocnego wyroku, czy też taki stan faktyczny i prawny nie zaistniał w danej sprawie.
 

Jeżeli decyzja organu rentowego o przyznaniu emerytury była przedmiotem postępowania odwoławczego przed sądem powszechnym, które zakończyło się wydaniem prawomocnego wyroku, to osoba zainteresowana może żądać wznowienia postępowania sądowego, kierując skargę o wznowienie postępowania do sądu, który wydał zaskarżony wyrok, albo do sądu wyższej instancji, jeżeli zaskarżono wyroki sądów różnych instancji - w terminie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
 

Jeżeli decyzja organu rentowego nie była przedmiotem postępowania odwoławczego przed sądem powszechnym (które zakończyło się wydaniem prawomocnego wyroku), osoba zainteresowana może wnieść do organu rentowego - na podstawie art. 145a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - skargę o wznowienie postępowania, w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Dnia 23 kwietnia 2019 r. upłynął termin na zgłoszenie w ZUS skargi o wznowienie postępowania w sprawie ustalenia wysokości emerytury powszechnej. Po wznowieniu postępowania Oddział ZUS wyda stosowną decyzję.
 

Panie, które nie złożyły skargi w tym terminie z przyczyn od siebie niezależnych (np. z uwagi na pobyt w szpitalu), mogą - w terminie 7 dni od ustania przyczyny uniemożliwiającej terminowe zgłoszenie skargi - zgłosić prośbę o przywrócenie tego terminu. Do prośby tej powinny dołączyć także skargę o wznowienie postępowania.

W wyniku złożenia tej skargi organ rentowy przeprowadzi postępowanie w celu uchylenia decyzji o przyznaniu emerytury i jej niekorzystnym ustaleniu i w celu wydania nowej decyzji, w której emerytura zostanie obliczona bez zastosowania ww. przepisu.
 

Przy rozpatrywaniu skargi o wznowienie postępowania na podstawie art. 145a k.p.a., będzie miał również zastosowanie at. 146 k.p.a. wyłączający możliwość uchylenia decyzji po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji przyznającej prawo do emerytury. Uchylenie decyzji w trybie art. 145a k.p.a. nie będzie więc możliwe w stosunku do części kobiet urodzonych w 1953 r., tj. kobiet, w przypadku których upłynie 5-letni okres.

Wiesława Lempska
Zakład Ubezpieczeń Społecznych
BP 5/2019