Opracowanie narzędzi do bezpomiarowej oceny inhalacyjnego narażenia zawodowego na substancje rakotwórcze oraz zaleceń do profilaktyki chorób nowotworowych

Celem głównym pracy jest opracowanie narzędzi do bezpomiarowej oceny inhalacyjnego narażenia zawodowego na substancje rakotwórcze/mutagenne i upowszechnienie ich w krajowych przedsiębiorstwach.

W wyniku realizacji pracy naukowo-badawczej wybrano do oceny inhalacyjnego narażenia zawodowego modele predykcyjne ECETOC TRA, MEASE i Stoffenmanager. Dokonano walidacji tych modeli na podstawie wyników pomiarów stężeń arsenu i jego związków, kadmu i jego związków, formaldehydu, benzenu, 4,4`-metylenodianiliny, 2,2`-dichloro-4,4`-etylenodianiliny oraz pyłów drewna twardego i mieszanego. 

Przygotowano wykaz ponad tysiąca substancji sklasyfikowanych jako rakotwórcze i/lub mutagenne rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin.  W wykazie tym podano oprócz klasyfikacji i oznakowania, podane są wskaźniki którymi dysponowanie jest konieczne podczas korzystania z modeli predykcyjnych. 

Przeprowadzone badania, a także wcześniejsze prace w tym zakresie, umożliwiły opracowanie algorytmu zdefiniowanych czynności do bezpomiarowej oceny narażenia inhalacyjnego na substancje rakotwórcze lub mutagenne w środowisku pracy, którego informatyczna wersja została umieszczona w Bazie wiedzy ChemPył w serwisie internetowym CIOP-PIB w postaci programu on-line dostępnego bezpłatnie dla użytkowników (http://www.ciop.pl/CMR).

Aby ułatwić zainteresowanym pracodawcom i pracownikom zarządzającym bezpieczeństwem i higieną pracy w zakładach, w których występują substancje rakotwórcze/mutagenne została opracowana instrukcja do posługiwania się tym algorytmem i modelami ECETOC TRA, MEASE i Stoffenmanager.

Implementacja algorytmu i programu informatycznego do bezpomiarowej oceny inhalacyjnego narażenia zawodowego na substancje rakotwórcze/mutagenne w zakładach pracy ułatwi, a w wielu przypadkach umożliwi identyfikowanie zagrożeń związanych z występowaniem tych niebezpiecznych dla zdrowia czynników środowiska pracy, przede wszystkim w mikro, małych i średnich zakładach. Wyniki oceny ryzyka zawodowego zawiązanego z narażeniem na rakotwórcze/mutagenne substancje chemiczne i ich mieszaniny uzyskiwane dzięki zastosowaniu opracowanego algorytmu w praktyce dadzą podstawę pracodawcom do podejmowania odpowiednich działań (np. wybór właściwych środków ograniczania ryzyka, indywidualnego wyposażenia ochronnego) w celu zminimalizowania ryzyka zawodowego, co w efekcie końcowym przyczyni się do zmniejszenia liczby zawodowych chorób nowotworowych i śmiertelności z ich powodu, zmniejszenia kosztów leczenia, a także do wydłużenia aktywności zawodowej pracowników mających kontakt z substancjami rakotwórczymi/mutagennymi w pracy