Badania propagacji dźwięku i metod kształtowania warunków akustycznych w pomieszczeniach do pracy wymagającej koncentracji uwagi

Celem projektu było opracowanie wytycznych technicznych umożliwiających modyfikację pomieszczeń do prac wymagających koncentracji uwagi pod względem zapewnienia odpowiednich warunków akustycznych.

W pierwszej fazie realizacji projektu sklasyfikowano pomieszczenia pracy pod względem wymagań akustycznych środowiska pracy, które powinny zapewniać odpowiednie warunki pracy do realizowanych prac wymagających koncentracji uwagi. Najczęściej występującymi pomieszczeniami pracy tego typu są: pomieszczenia do pracy biurowej o małych wymiarach (kubatura do 70 m³, liczba pracujących w nich pracowników 1-5 osób), pomieszczenia wielkopowierzchniowe, tzw. open space (dwa rodzaje: pomieszczenia biurowe i pomieszczenia konsultantów telefonicznych), laboratoria (dwa rodzaje z lub bez wewnętrznych źródeł hałasu), dyspozytornie i sterownie, recepcje i pomieszczenia obsługi klientów, pomieszczenia wykładowe  i sale lekcyjne oraz pomieszczenia bibliotek.

Następnie określono parametry i metody ich pomiarów, które charakteryzowały akustyczne warunki pracy w tych pomieszczeniach oraz właściwości akustyczne tych pomieszczeń. Podzielono je na kilka grup: parametry charakteryzujące hałas ze względu na ochronę słuchu (hałas w zakresie słyszalnym) lub uciążliwość (hałas infradźwiękowy), parametry charakteryzujące hałas ze względu na możliwość realizacji podstawowych zadań pracy (hałas w zakresie słyszalnym i hałas infradźwiękowy), parametry charakteryzujące hałas od wyposażenia technicznego budynku, parametry charakteryzujące pogłos i hałas pogłosowy w pomieszczeniu (czas pogłosu i/lub chłonność akustyczna pomieszczenia), parametry charakteryzujące zrozumiałość mowy (wskaźnik transmisji mowy), parametry charakteryzujące właściwości izolacyjne przegród (izolacyjność akustyczna ścian, podłogi stropu, drzwi, okien oraz izolacyjność od dźwięków uderzeniowych stropu), inne parametry (np. dla biur open space: odległość rozproszenia, odległość prywatności, spadek poziomu dźwięku A mowy na podwojenie odległości, poziom dźwięku A mowy w odległości 4 m od źródła). Określono metody pomiaru tych parametrów. Określono również parametry subiektywne, jednakże na obecnym etapie wiedzy  i praktyki projektanckiej nie są brane pod uwagę.

Określono wymagania akustyczne jakie powinno spełniać środowisko pracy podając wartości dopuszczalne (minimalne lub maksymalne) określonych wyżej parametrów.

Na podstawie przeprowadzonych badań stwierdzono, że ze względu na właściwości fizyczne propagacji dźwięku oraz właściwości rozpatrywanych pomieszczeń, w niektórych typach pomieszczeń nie ma (poza wyjątkowymi przypadkami) dużych trudności w spełnieniu określonych kryteriów akustycznych (np. pomieszczenia biurowe małe). Natomiast w innych pomieszczeniach (sale lekcyjne i wykładowe oraz sale biurowe open space) uzyskanie zadanych kryteriów jest trudne lub prawie niemożliwe. Wymagają one największych modernizacji pod względem akustycznym, przy czym najbardziej efektywnym rozwiązaniem będzie zastosowanie  w salach o objętości do 250 m³ dźwiękochłonnego sufitu podwieszanego o klasie pochłaniania dźwięku „A” oraz w przypadku nadal zbyt małej chłonności akustycznej, zastosowanie dodatkowego materiału dźwiękochłonnego na ścianach (szczególnie tylnej). Najtrudniejszymi pomieszczeniami pod względem wymagań akustycznych są pomieszczenia open space. W celu osiągnięcia wymaganych warunków akustycznych konieczne jest zastosowanie w nich dźwiękochłonnego sufitu podwieszanego o klasie pochłaniania dźwięku A, ekranów akustycznych  o wysokości ok. 2 m, pokrytych materiałem dźwiękochłonnym o klasie pochłaniania dźwięku A lub B oraz wprowadzenia tzw. źródeł maskujących sygnał mowy o poziomie dźwięku A ok.  35-40 dB. Rozwiązania takie zweryfikowano metodą symulacji cyfrowej obiektu rzeczywistego programem komputerowym do symulacji pola akustycznego ODEON oraz przez fizyczne wykonanie adaptacji akustycznej w biurze open space oraz laboratorium.

Projekt II.P.13. Mapa poziomu ciśnienia akustycznego w paśmie częstotliwości 1 kHz dźwięku bezpośrednio  promieniowanego ze źródła mowy w pomieszczeniu open space nr 1

Projekt II.P.13. Mapa wskaźnika transmisji mowy STI w pomieszczeniu open space nr 2

Projekt II.P.13. Który ze środków technicznych ma największy wpływ na warunki akustyczne w pomieszczeniu (wynik ankiety sprawdzającej wiadomości po szkoleniu pilotażowym)

Tak zweryfikowane rozwiązania umożliwiły określenie wytycznych technicznych modyfikacji akustycznej pomieszczeń, w których na stanowiskach pracy konieczne jest zapewnienie warunków akustycznych do pracy wymagającej koncentracji uwagi oraz wytycznych organizacyjnych ograniczenia hałasu oddziałującego na pracowników.

Parametry, metody ich pomiaru oraz wytyczne przekazano do udostępnienia w portalu internetowym nt. czynników szkodliwych i uciążliwych na stanowiskach pracy.

Na seminarium pilotażowym przeprowadzonym w CIOP-PIB (43 osoby) przeprowadzono szkolenie w zakresie projektowania adaptacji akustycznej pomieszczeń metodą uproszczoną (na podstawie PN-B-02151-4:2015) oraz z wykorzystaniem programu komputerowego  ODEON.

 W ramach projektu opublikowano 11 artykułów (3 w czasopiśmie z listy A, 8 w czasopismach z listy B), wygłoszono 19 referatów na konferencjach naukowych i popularnonaukowych (w tym 4 zagranicznych i 1 krajowej międzynarodowej).

	Parametry i metody ich pomiaru charakteryzujące propagację dźwięku i warunki akustyczne w pomieszczeniach do pracy wymagającej koncentracji uwagi (materiał informacyjny) Autorzy: dr inż. Witold Mikulski, mgr inż. Izabela Warmiak (wimik@ciop.pl) 2015 r.
Streszczenie: Materiał zawiera parametry i metody ich pomiaru charakteryzujące propagację dźwięku i warunki akustyczne w pomieszczeniach do pracy wymagającej koncentracji uwagi. Scharakteryzowano w nim pomieszczenia pracy, dla których określono dalej wymagania akustyczne ze względu na konieczność zapewnienia koncentracji uwagi. Określono parametry charakteryzujące pomieszczenia pracy. Podano metody pomiaru parametrów charakteryzujące pomieszczenia pracy (czasu pogłosu, chłonności akustycznej pomieszczenia, wskaźnika transmisji mowy STI, odległości rozproszenia i odległości prywatności, spadku poziomu dźwięku A mowy na podwojenie odległości oraz poziomu dźwięku A mowy w odległości 4 m od mówiącego, tła akustycznego, izolacyjności akustycznej oraz innych). Podano również bibliografię. Rok wydania 2015. Opracowano w ramach projektów: II.B.04 i II.P,13
	Wymagania akustyczne jakie powinno spełniać środowisko pracy dotyczące hałasu pod względem możliwości wykonywania prac wymagających koncentracji uwagi (materiał informacyjny) Autorzy: dr inż. Witold Mikulski, mgr inż. Izabela Warmiak (wimik@ciop.pl) 2015 r.
Streszczenie: Materiał zawiera wymagania akustyczne jakie powinno spełniać środowisko pracy dotyczące hałasu pod względem możliwości wykonywania prac wymagających koncentracji uwagi. Zawiera on: najwyższe dopuszczalne natężenia NDN hałasu na stanowiskach pracy ze względu na ochronę słuchu na stanowiskach pracy, dopuszczalne wartości hałasu w zakresie słyszalnym na stanowiskach pracy ze względu na możliwość realizacji przez pracownika jego podstawowych zadań, dopuszczalne wartości hałasu infradźwiękowego na stanowiskach pracy ze względu na uciążliwość oraz ze względu na prace koncepcyjne wymagające szczególnej koncentracji uwagi, maksymalne wartości czasu pogłosu w pomieszczeniach pracy, minimalne wartości chłonności akustycznej pomieszczeń pracy, minimalną zrozumiałość mowy w pomieszczeniach pracy, maksymalne wartości odległości rozproszenia i odległości prywatności w pomieszczeniach pracy, minimalną wartość spadku poziomu dźwięku A mowy na podwojenie odległości oraz maksymalną wartość poziomu dźwięku A mowy w odległości 4 m od mówiącego w pomieszczeniach pracy, Maksymalne wartości poziomu dźwięku A tła akustycznego w pomieszczeniach pracy, minimalne wartości izolacyjności akustycznej przegród w pomieszczeniach pracy oraz bibliografię. Projekt: II.B.04 II.P.13 Badania propagacji dźwięku i metod kształtowania warunków akustycznych w pomieszczeniach do pracy wymagającej koncentracji uwagi. Jednostka opracowująca: CIOP-PIB, Rok wydania 2015
	Wytyczne techniczne modyfikacji akustycznej pomieszczeń, w których na stanowiskach pracy konieczne jest zapewnienie warunków akustycznych do pracy wymagającej koncentracji uwagi oraz wytyczne organizacyjne ograniczenia hałasu oddziaływującego na pracowników. (materiał informacyjny) Autorzy: dr inż. Witold Mikulski, mgr inż. Izabela Warmiak (wimik@ciop.pl) 2015 r.
Streszczenie: Materiał zawiera wytyczne techniczne modyfikacji akustycznej pomieszczeń, w których na stanowiskach pracy konieczne jest zapewnienie warunków akustycznych do pracy wymagającej koncentracji uwagi oraz wytyczne organizacyjne ograniczenia hałasu oddziaływującego na pracowników. Składają się one z wytycznych technicznych i organizacyjnych modyfikacji akustycznej pomieszczeń i ich wyposażenia, wytycznych ograniczenia uciążliwości hałasu przez zastosowanie sygnałów maskujących w pomieszczeniach open space, wytycznych organizacyjnych dotyczących prowadzenia rozmów telefonicznych wpływających na zmniejszenie hałasu lub uciążliwości hałasu, metod obliczania chłonności akustycznej pomieszczenia, wytycznych uwzględnienia w metodach projektowania pomieszczeń ich właściwości akustycznych za pomocą programów do symulacji akustycznej wnętrz oraz bibliografii. Projekt: II.B.04 II.P.13 Badania propagacji dźwięku i metod kształtowania warunków akustycznych w pomieszczeniach do pracy wymagającej koncentracji uwagi Jednostka opracowująca: CIOP-PIB, Rok wydania 2015.