Obsługa zwierząt gospodarczych – bezpieczeństwo i higiena pracy

4 sierpnia 2017 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy obsłudze zwierząt gospodarskich (Dz.U. poz. 1692). Podstawą prawną do wydania rozporządzenia jest art. 237¹⁵§ 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz.U. z 2016 r. poz. 1666, z późn. zm.).

Rozporządzenie uchyla rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 września 2001 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy obsłudze zwierząt gospodarskich (Dz.U. poz. 1268 oraz z 2005 r. poz. 2149). Uzasadnieniem do wydania nowego rozporządzenia była m.in. konieczność uregulowania warunków bezpiecznej i higienicznej pracy przy obsłudze zwierząt futerkowych, jeleniowatych oraz strusi utrzymywanych w warunkach fermowych, które zostały uznane za zwierzęta gospodarskie (na podstawie art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich (Dz.U. poz. 921, z późn. zm.), uwzględnienie nowych technologii produkcji – hodowli wolnowybiegowej, a także bezpieczeństwa obsługi zwierząt wewnątrz zagród przy bezpośrednim kontakcie z obsługiwanymi zwierzętami. Zgodnie z § 1 rozporządzenia, określa ono wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy przy obsłudze zwierząt gospodarskich w rozumieniu przepisów o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich. W rozumieniu rozporządzenia, obsługa zwierząt gospodarskich oznacza czynności związane z chowem, hodowlą oraz użytkowaniem zwierząt, wykonywane codziennie lub okresowo, w szczególności prace związane z karmieniem, pojeniem, dojeniem, rozrodem, wymianą ściółki, pomocą podczas zabiegów lekarsko-weterynaryjnych, pielęgnacją i transportem.
 

Rozporządzenie określa warunki, jakie powinny spełniać pomieszczenia inwentarskie, a także prawidłowy sposób ich użytkowania, zapewniający bezpieczeństwo użytkownikom, wymagania bezpieczeństwa przy obsłudze zwierząt, w tym także wskazanych jako niebezpieczne (§ 9), a także bezpieczeństwo pracy przy wykonywaniu zabiegów pielęgnacyjnych i hodowlanych.

Zgodnie z § 15 rozporządzenia osobom wykonującym prace przy obsłudze zwierząt zapewnia się:

1. wiedzę na temat zachowań zwierząt i bezpiecznej ich obsługi, zwracając szczególną uwagę na konieczność zachowania ostrożności i kierowania się zasadą ograniczonego zaufania wobec zwierząt;
2. środki ochrony indywidualnej chroniące przed zagrożeniami ze strony obsługiwanych zwierząt, czynnikami biologicznymi, fizycznymi i chemicznymi, w szczególności takie, jak odzież, nakrycie głowy, rękawice, okulary i obuwie;
3. wydzielone pomieszczenie do spożywania posiłków, z możliwością uprzedniego umycia rąk i twarzy.

W przypadku osób wykonujących prace przy obsłudze zwierząt utrzymywanych w systemie otwartym oraz wypasających zwierzęta w warunkach, w których występuje ryzyko ukąszenia przez kleszcze, pracodawca powinien zapewnić środki zabezpieczające, w szczególności:

1. kryte obuwie;
2. przewiewną, ale szczelną odzież ochronną w kolorze jasnym, osłaniającą nogi i ręce;
3. nakrycie głowy;
4. powszechnie dostępne środki odstraszające kleszcze.
    

Zgodnie z § 19 rozporządzenia, osobom wykonującym prace przy obsłudze zwierząt, poszkodowanym na skutek ugryzienia lub poturbowania przez zwierzęta lub na skutek zranienia przez przedmioty zanieczyszczone odchodami, wydalinami, wydzielinami, płynami ustrojowymi lub ziemią, niezwłocznie zapewnia się pomoc lekarską. Ponadto rozporządzenie wskazuje, że do obsługi zwierząt przy ich załadunku, transporcie i wyładunku stosuje się przepisy załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2005 z dnia 22 grudnia 2004 r. w sprawie ochrony zwierząt podczas transportu i związanych z tym działań oraz zmieniającego dyrektywy 64/432/EWG i 93/119/WE oraz rozporządzenie (WE) nr 1255/97 (Dz. Urz. UE L 3 z 05.01.2005, str. 1, z późn. zm.).

Zgodnie z § 21, rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia.

Oprac. Anna Gałązka

specjalistka ds. legislacji
BP 9/2017