Ratownik medyczny

MIĘDZYNARODOWA KARTA CHARAKTERYSTYKI ZAGROŻEŃ ZAWODOWYCH

RATOWNIK MEDYCZNY

ratownicy medyczni narażeni są na zwiększone ryzyko zachorowania na choroby zakaźne w związku z bezpośrednim kontaktem z pacjentami oraz materiałem zakaźnym pochodzącym od chorych.
ratownicy medyczni stosują środki czyszczące, dezynfekcyjne i sterylizujące, zawierające substancje szkodliwe, które mogą uszkadzać skórę, błony śluzowe oraz układ oddechowy.
ratownicy medyczni są narażeni na urazy powodowane ostrymi narzędziami, igłami itp.
rtatownicy medyczni mogą ulec poparzeniom skóry w wyniku kontaktu z gorącymi powierzchniami, uszkodzonym sprzętem elektrycznym itp.
Ratownicy medyczni mogą odczuwać dolegliwości ze strony układu mięśniowo-szkieletowego spowodowane dźwiganiem pacjentów. Praca wykonywana w pozycji stojącej z elementami chodzenia może być również przyczyną zmęczenia oraz bólów nóg.
ratownicy medyczni narażeni są na stres i wystąpienie zespołu “wypalenia zawodowego" w wyniku pracy zmianowej, nocnej, dużej odpowiedzialności zawodowej oraz innych psychologicznych i organizacyjnych czynników (pacjenci agresywni, roszczeniowi).
ratownicy medyczni narazeni są na ryzyko wypadków komunikacyjnych w zwiazku z pracą w karetce pogotowia ratunkowego

Czynniki mogące powodować wypadki	Uderzenia o nieruchome przedmioty, głównie wyposażenie karetki ratunkowej, przedmioty znajdujące się w miejscu udzielania pierwszej pomocy; skutkujące stłuczeniami, skaleczeniami, urazami ciała, przytrzaśnięcia, złamania
	Ostre narzędzia i przedmioty, igły, noże powodujące zranienia i zakażenia
	Śliskie powierzchnie, upadek na tym samym poziomie, powodem może być pośpiech, nieuwaga, słabe lub brak oświetlenia, mogące spowodować stłuczenia, złamania i inne urazy ciała
	Upadki z wysokości, upadki z poziomu wyższego na niższy, występujące np. podczas schodzenia ze schodów, zwłaszcza podczas transportowania np. pacjenta i ograniczenia widoczności, słabego oświetlenia; mogą skutkować urazami ciała, głównie głowy i kręgosłupa. wypadki komunikacyjne, podczas jazdy do lub z miejsca wypadku, mogące prowadzić urazami ciała, śmiercią
Czynniki fizyczne	Hałas, mogący wywołać następujące skutki zmęczenie oraz uraz akustyczny, niepokój, lęk, ale także wpływa na stan czynnościowy układu krążenia
	Wibracje, mogące wywołać dolegliwości ze strony kręgosłupa, głównie odcinka lędźwiowego, układu nerwowego, krążenia, pokarmowego
	Wybuch, pożar, powstały podczas uszkodzenia butli ze sprężonymi gazami pod ciśnieniem, wypadku samochodowego, zaprószenia ognia; mogą spowodować ciężkie uszkodzenia ciała, oparzenia, śmierć
	Oświetlenie, może powodować dyskomfort podczas pracy oraz może wpłynąć na błędy podczas pracy
	Porażenie prądem elektrycznym, źródłem zagrożenia może być defibrylator, instalacje elektryczne na miejscu wypadku; skutkiem działania czynnika może być oparzenia, ciężkie uszkodzenia ciała, zatrzymanie krążenia, śmierć
Czynniki chemiczne i pyły	Czynniki chemiczne, o działaniu alergizującym, drażniącym (lateks, preparaty chemiczne, chemikalia); mogą spowodować podrażnienia skóry, błony śluzowej, gróg oddechowych, poparzenia lub zatrucia
Czynniki biologiczne	Patogeny chorobotwórcze, przenoszone przez wydzieliny i wydaliny organizmu, wirusy, bakterie, grzyby, pasożyty, przenoszone drogą kropelkową, poprzez kontakt z ranami, uszkodzoną skórą i błoną śluzową, przypadkowe zakłucie igłą. Kontakt może spowodować choroby, odczyny alergiczne i reakcje uczuleniowe
Czynniki ergonomiczne, psychospołeczne i związane z organizacją pracy	Wysiłek fizyczny, związany z podnoszeniem, przenoszeniem pacjentów i sprzętu (transport ręczny), mogący przyczynić się do przeciążeń układu ruchu, chorób zwyrodnieniowych, urazów układu mięśniowo-szkieletowego
	Praca zmianowa, mogąca przyczynić się do uczucia zmęczenia, stresu i popełniania błędów medyczno-proceduralnych
	Zmienne warunki atmosferyczne, praca często wykonywana jest na otwartej przestrzeni, pracownik jest narażony na działanie niskiej lub wysokiej temperatury, deszczu, śniegu; mogą przyczynić się do przeziębień, chorób układu oddechowego, przegrzanie lub wychłodzenie organizmu
	Agresja, głównie ze strony pacjentów, osób postronnych, będących pod wpływem środków odurzających; mogące spowodować pobicie, stłuczenia, złamania, pogryzienia, stres
	Agresja zwierząt, często towarzyszących poszkodowanym, psy, koty; stres, praca ratownika medycznego ściśle wiąże się z ciągłym stresem, podczas udzielania pierwszej pomocy, podejmowaniu decyzji dotyczących np. podania leku, transportu pacjenta

	Podczas pracy w ciasnych, mało dostępnych miejscach należy zachować ostrożność, miejsce pracy, miejsce udzielania pierwszej pomocy należy tak dostosować aby istniało wygodne dojście do poszkodowanego i nie zagrażało bezpieczeństwu ratownika; w karetce pogotowia należy dbać o porządek i ład, wszystkie narzędzia i przedmioty muszą posiadać wyznaczone miejsce, w celu łatwiejszego zlokalizowania przedmiotu i zapobiegania potykania się o nie.
	Podczas pracy z pacjentem należy stosować rękawice ochronne, w celu ograniczenia kontaktu z wydalinami i wydzielinami; podczas pracy z ostrymi narzędziami należy zachować szczególną ostrożność, wszelkie zakłucia, urazy należy zgłaszać przełożonemu i rozpoczęcia procedury na wypadek przypadkowego kontaktu z materiałem zakaźnym.
	Pracownik powinien posiadać obuwie o antypoślizgowej podeszwie, w karetce należy dbać o prządek, wycierać mokre nawierzchnie; podczas udzielania pomocy medycznej w przypadkowych miejscach należy zachować szczególną ostrożność
	Podczas znoszenia/wnoszenia pacjenta lub sprzętu z/na wysokość należy zachować szczególną ostrożność; podczas transportu ręcznego należy przestrzegać norm dźwigania, stosować sprzęt ułatwiający wykonywanie tego typu prac (wózki, windy), jeśli nie jest to możliwe należy rozkładać ciężar na kilku pracowników.
	Butle z gzami technicznymi umieszczone w karetkach pogotowia należy przewozić odpowiednio zabezpieczone przed przewróceniem się i uszkodzeniem. Sprzęt należy poddawać systematycznym przeglądom stanu technicznego. Pracownik używający podczas swojej pracy gazów technicznych musi zostać zapoznany z właściwościami stosowanego gazu i sposobem użytkowania.
	Podczas wykonywania pracy często zdarza się, że brak jest odpowiedniego oświetlenia, można zastosować oświetlenie dodatkowe, w postaci lamp
	Podczas pracy ze sprzętem elektrycznym należy zachować szczególną ostrożność. Pracownik powinien znać przeznaczenie i sposób użytkowania urządzenia. Należy przeprowadzać systematyczne przeglądy stanu technicznego sprzętu, urządzeń i instalacji elektrycznych.
	Podczas stosowania środków chemicznych, leków należy stosować wskazane przez producenta i określone w instrukcjach pracy środki ochrony indywidualnej, należy dbać o ich stan. Pracownik powinien zostać zapoznany z kartami charakterystyki i właściwościami stosowanych preparatów, powinien mieć do nich stały dostęp. Wszelkie objawy alergii lub zatruć należy zgłaszać przełożonemu.
	Należy przeprowadzać kontrolę czystości mikrobiologicznej oraz skuteczności zabiegów dezynfekujących, edukować chorych w zakresie postępowania zapobiegającemu szerzenia się zakażenia, prowadzić ewidencji zakażeń wirusem HIV wśród pacjentów, przeprowadzać szczepienia ochronne przeciwko WZW, szkolenia pracowników mających kontakt z krwią, stosować środki ochrony indywidualnej (rękawiczki, maseczki, fartuchy), starannie i dokładnie myć i dezynfekować ręce.
	Należy przestrzegać czasu pracy dla pracownika służby zdrowia, dbać o efektywny wypoczynek
	Pracownik powinien posiadać odzież dostosowaną do pory roku i do panujących warunków atmosferycznych.
	Pracownik powinien umieć radzić sobie ze stresem i podejmować decyzje w sytuacji stresu. Zaleca się korzystanie z odpowiednich szkoleń i kursów, które mogą ułatwić pracownikowi funkcjonowanie w sytuacjach stresowych;

Synonimy
Definicja i/lub opis zawodu	Ratownik medycznuy udziela szybkiej i sprawnej pomocy o charakterze ratowniczym w nagłych stanach zagrożenia życia, wypadkach i katastrofach, przy użyciu sprzętu: ochrony osobistej, ratownictwa technicznego i medycznego.
Zawody pokrewne	Lekarz, sanitariusz, pielęgniarka
Wykonywane czynności	Zgodnie z Art. 11 Ustawy z dnia 8 września 2006 roku o Państwowym Ratownictwie Medycznym zawód ratownika medycznego polega na: 1. zabezpieczeniu osób znajdujących się w miejscu zdarzenia oraz podejmowaniu działań zapobiegających zwiększeniu liczby ofiar i degradacji środowiska, 2. dokonywaniu oceny stanu zdrowia osób w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego i podejmowaniu medycznych czynności ratunkowych, 3. transportowaniu osób w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego, 4. komunikowaniu się z osobą w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego i udzielaniu jej wsparcia psychicznego w sytuacji powodującej stan nagłego zagrożenia zdrowotnego, 5. organizowaniu i prowadzeniu zajęć z zakresu pierwszej pomocy, kwalifikowanej pierwszej pomocy oraz medycznych czynności ratunkowych*
Podstawowy stosowany sprzęt	wyposażenie karetki pogotowia ratunkowego, w zależności od rodzaju karetki
Miejsca/obszary, gdzie zawód występuje powszechnie	Ratownik medyczny wykonuje swoją pracę w prywatnych lub państwowych oddziałach ratownictwa medycznego, jego praca związana jest głównie z pracą w karetce pogotowia ratunkowego, Ze względu na specyfikę pracy trudno jest określić miejsce pracy ratownika medycznego, zależy od miejsca udzielania pierwszej pomocy.

Uwagi

Piśmiennictwo

Rozporządzenie MPiPS z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. (t.j. Dz. U. 2003 nr 169 poz. 1650).
Rozporządzenie MZiOS z 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy. (Dz. U. nr 69, poz.332).
Rozporządzenie RM z 10 września 1996 r. w sprawie wykazu prac szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet (Dz. U. 1996 nr 114 poz. 545) ze zm. (Dz. U. 2002 nr 127 poz. 1092).
Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 8 grudnia 2004 r. w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalności dla potrzeb rynku pracy oraz zakresu jej stosowania (Dz.U. 2004 nr 265 poz. 2644)
Informator - 'Środki ochrony indywidualnej'. INFOCHRON. Warszawa. CIOP 2000.
Dyrektywa 2000/54/WE
Ustawa z dnia 8 września 2006 roku o Państwowym Ratownictwie Medycznym
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki