Które okresy uwzględnia się przy ustalaniu prawa do renty i jej wysokości?

Przy ustalaniu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy oraz obliczaniu jej wysokości uwzględnia się okresy składkowe i nieskładkowe. Jedynie przy ustalaniu uprawnień do renty uzależnionych od udowodnienia – odpowiednio co najmniej 25- albo 30-letniego okresu składkowego – uwzględnia się wyłącznie okresy składkowe.

Okresami składkowymi są m.in.:

• przypadające od 1 stycznia 1999 r.:
• okresy opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz
• okresy nieopłacania składek z powodu przekroczenia w trakcie roku kalendarzowego kwoty rocznej podstawy wymiaru składek – zarówno wtedy, gdy tytuł podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym istniał do końca roku kalendarzowego, jak również, gdy ustał przed końcem roku, lecz po opłaceniu składek od rocznej podstawy wymiaru

Okresy nieskładkowe to okresy braku aktywności zawodowej, które – z uwagi na ich specyfikę – uzasadniają uwzględnienie przy ustalaniu prawa do renty.

Za nieskładkowe uważa się np. okresy:

• pobierania wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy wypłaconego na podstawie przepisów Kodeksu pracy lub innych ustaw
• pobierania zasiłków z ubezpieczenia społecznego (chorobowego lub opiekuńczego)
• przypadające przed dniem nabycia prawa do emerytury lub renty okresy urlopu wychowawczego, urlopu bezpłatnego udzielonego na podstawie przepisów w sprawie bezpłatnych urlopów dla matek pracujących opiekujących się małymi dziećmi, innych udzielonych w tym celu urlopów bezpłatnych oraz okresy niewykonywania pracy z powodu opieki nad dzieckiem:

-  w wieku do lat 4 – w granicach do 3 lat na każde dziecko oraz łącznie (bez względu na liczbę dzieci) – do 6 lat
- na które ze względu na stan fizyczny, psychiczny lub psychofizyczny przysługuje zasiłek pielęgnacyjny dodatkowo w granicach do 3 lat na każde dziecko
- okres nauki w szkole wyższej na jednym kierunku, pod warunkiem ukończenia tej nauki w wymiarze czasowym określonym w programie studiów.

Pełny katalog okresów określony jest w przepisach art. 6 i 7 ustawy emerytalnej, zamieszczony na stronie internetowej www.zus.pl.

Przy ustalaniu prawa do renty oraz obliczaniu jej wysokości okresy nieskładkowe uwzględnia się w wymiarze nieprzekraczającym 1/3 udowodnionych okresów składkowych.

Jeśli okresy składkowe i nieskładkowe są krótsze od okresu wymaganego do przyznania renty, to okres ten może zostać uzupełniony okresem ubezpieczenia społecznego rolników, za który została opłacona składka. Okresów ubezpieczenia społecznego rolników, za które opłacono przewidziane w odrębnych przepisach składki nie uwzględnia się, jeżeli zostały one zaliczone do okresów, od których zależy prawo do emerytury lub renty na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Wiesława Lempska

Zakład Ubezpieczeń Społecznych

BP 4/2017