Ocena ryzyk i szans w systemie zarządzania BHP zgodnym z normą PN-ISO 45001

Ryzyko dla bezpieczeństwa i zdrowia to nie tylko ryzyko ponoszone przez pracowników, ale również przez wszystkie inne osoby, na które oddziaływać mogą zagrożenia związane z działaniami organizacji, w tym zarówno te osoby, które wykonują pracę na rzecz organizacji i nie są jej pracownikami, jak i te, które organizację odwiedzają lub przebywają w pobliżu nadzorowanych przez nią stanowisk pracy.

W systemie zarządzania BHP zgodnym z wymaganiami tej normy konieczne jest ustanowienie i wdrożenie procesu (lub procesów), który (które) zapewni(ą) ciągłą, przeprowadzaną w proaktywny sposób identyfikację zagrożeń dla bezpieczeństwa i zdrowia osób pracujących. Zwraca się przy tym uwagę na konieczność uwzględnienia w tym procesie różnych aspektów działań prowadzonych w organizacji i informacji dotyczących między innymi:

• organizacji pracy, przywództwa i kultury organizacji,
• wyników analiz przyczyn wypadków przy pracy, zdarzeń potencjalnie wypadkowych (łącznie z sytuacjami awaryjnymi) oraz chorób związanych z pracą, które wystąpiły w przeszłości,
• działań rutynowych i nierutynowych,
• osób, na które mogą wpływać prowadzone w organizacji działania (pracowników, osób odwiedzających, podwykonawców i innych) oraz pracowników wykonujących pracę poza jednostką lokalną organizacji,
• sytuacji zagrożenia, które mogą wystąpić w sąsiedztwie stanowisk pracy i są związane z działaniami nadzorowanymi przez organizację lub sytuacji, których wystąpienie w sąsiedztwie stanowisk pracy może spowodować zagrożenia dla pracujących tam osób,
• czynników psychospołecznych w środowisku pracy, a w szczególności przemocy (fizycznej lub psychicznej).

Ważne jest, aby proces identyfikacji zagrożeń obejmował:

• zagrożenia, na które są narażeni pracownicy organizacji oraz zagrożenia, które działania organizacji stwarzają dla innych osób (np. dla podwykonawców, osób odwiedzających organizację, osób przebywających w sąsiedztwie stanowisk pracy nadzorowanych przez organizację itp.),
• nowe zagrożenia, związane z wprowadzaniem w organizacji zmian (np. projektowanie nowych stanowisk pracy, zmiany organizacyjne, nowe procesy, zmiany wyposażenia, zmiany stosowanych materiałów lub narzędzi, itp.), oraz uwzględniał aktualizowanie wiedzy na ich temat.

Zidentyfikowane zagrożenia są przedmiotem dalszych analiz podczas oceny ryzyka dla bezpieczeństwa i zdrowia. W systemie zarządzania BHP zgodnym z normą PN-ISO 45001 konieczne jest ustanowienie, wdrożenie i utrzymywanie w organizacji procesu (lub procesów) w celu oceny ryzyka dla bezpieczeństwa i zdrowia związanego ze zidentyfikowanymi zagrożeniami; należy przy tym określić metody i kryteria oceny tego ryzyka oraz zapewnić, że jego ocena będzie wykonywana w sposób proaktywny i systematyczny, a przyjęte metody oceny będą odpowiednie do rodzaju występujących w organizacji zagrożeń;

Ocenie ryzyka powinna towarzyszyć ocena szans poprawy wyników w zakresie BHP oraz doskonalenia systemu zarządzania BHP do których należą między innymi możliwości stosowania nowych środków ochrony oraz rozwijanie kompetencji w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy.

Dostosowując istniejące w organizacji procesy identyfikacji zagrożeń i oceny ryzyka zawodowego do tych wymagań należy więc przede wszystkim zwrócić uwagę na to, czy:

• procesy identyfikacji zagrożeń i oceny ryzyka dla bezpieczeństwa i zdrowia obejmują osoby wykonujące pracę na rzecz organizacji, które nie są jej pracownikami (podwykonawców, osoby wykonujące pracę na podstawie umów innych niż umowa o pracę);
• są identyfikowane zagrożenia i oceniane ryzyko dla bezpieczeństwa i zdrowia osób, które nie są pracownikami i na które mogą oddziaływać zagrożenia związane z działaniami organizacji;
• zapewniono współudział osób pracujących i/lub ich przedstawicieli w procesach identyfikacji zagrożeń oraz oceny ryzyk i szans dla bezpieczeństwa i zdrowia;
• formułowaniu propozycji działań prowadzących do eliminowania zagrożeń i ograniczania związanego z nimi ryzyka zawodowego towarzyszy analiza szans (w szczególności analiza możliwości wprowadzenia nowych rozwiązań technicznych lub organizacyjnych).

W zależności od odpowiedzi na te pytania można zdecydować o wprowadzeniu zmian do realizowanych obecnie procesów w celu pełnego dostosowania realizowanych działań do wymagań normy i zwiększenia ich skuteczności.