Nasza pracownica ubiegała się o rentę chorobową z ZUS, lecz pod koniec kwietnia br. otrzymała odmowę z powodu stwierdzenia przez lekarza orzecznika, że jest zdolna do pracy. Pracownica nie zgadza się z taką decyzją i pyta, w jaki sposób można się odwołać?

Do końca 2004 r. orzecznictwo lekarskie ZUS do celów emerytalno-rentowych było jednoosobowe i jednoinstancyjne. Lekarz orzecznik wydawał orzeczenie o stwierdzeniu lub braku niezdolności do pracy, które stanowiło podstawę do wydania przez ZUS decyzji, od której przysługiwało odwołanie do sądu.
Od dnia 1 stycznia 2005 r. nastąpiły w tym zakresie zmiany. Tak jak dotychczas orzeczenie o niezdolności do pracy wydaje lekarz orzecznik ZUS, ale od tego orzeczenia, jeszcze przed wydaniem decyzji przez organ rentowy, można złożyć odwołanie (sprzeciw) do odwoławczej komisji lekarskiej ZUS. Sprzeciw do
komisji lekarskiej można wnieść w ciągu 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia lekarza orzecznika ZUS. Komisja lekarska może zmienić orzeczenie lekarza orzecznika w całości lub w części. Nie będzie jednak rozpatrywać sprzeciwu wniesionego po terminie, z tym, że w uzasadnionych przypadkach ZUS – na wniosek osoby zainteresowanej – może przywrócić termin na wniesienie sprzeciwu. Odwołanie od orzeczenia lekarza orzecznika, w formie zarzutu wadliwości, ma też prawo wnosić prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Może to uczynić w ciągu 14 dni od dnia wydania orzeczenia lekarza
orzecznika. Osoba zainteresowana będzie poinformowana o wniesieniu zarzutu wadliwości. Decyzję o przyznaniu bądź odmowie prawa do świadczenia emerytalno- rentowego organ rentowy wyda na podstawie orzeczenia lekarza orzecznika, od którego nie wniesiono sprzeciwu i co do którego nie wniesiono zarzutu wadliwości, albo na podstawie orzeczenia komisji lekarskiej, jeśli orzeczenie lekarza orzecznika zostało zakwestionowane przez osobę zainteresowaną lub prezesa ZUS.
Ustawa wprowadziła też ważne zmiany w Kodeksie postępowania cywilnego z zakresie procedury w sprawach odwołań rozpatrywanych przez sądy. Jeżeli w odwołaniu od decyzji organu rentowego wskazano nowe okoliczności dotyczące niezdolności do pracy lub niezdolności do
samodzielnej egzystencji, które powstały po dniu wydania orzeczenia przez lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub po dniu wydania orzeczenia
komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, organ rentowy nie przekazuje odwołania do sądu, lecz kieruje sprawę do lekarza orzecznika do ponownego rozpatrzenia. W tym przypadku organ
rentowy uchyla poprzednią decyzję, rozpatruje nowe okoliczności i wydaje nową decyzję, od której przysługuje odwołanie do sądu. Sądy będą odrzucały odwołania od decyzji opartych na orzeczeniu
lekarza orzecznika, jeżeli zainteresowany nie wykorzystał drogi odwoławczej w ZUS i odwołanie jest oparte wyłącznie na zarzutach dotyczących tego orzeczenia. W uzasadnionych przypadkach sąd
będzie mógł jednak zwrócić sprawę organowi rentowemu w celu ponownego jej rozpatrzenia przez komisję lekarską. Jeśli jednak odwołanie opiera się także na zarzucie nierozpatrzenia przez ZUS sprzeciwu od orzeczenia, dlatego, że wniesiono je po terminie, a wniesienie sprzeciwu po terminie nastąpiło z przyczyn niezależnych od osoby zainteresowanej, sąd uchyla decyzję, przekazuje sprawę do
ponownego rozpoznania organowi rentowemu i umarza postępowanie. W takim przypadku organ rentowy kieruje sprzeciw do rozpatrzenia do komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Zdarza się, że osoba odwołująca się od decyzji organu rentowego wskazuje sądowi na zupełnie nowe okoliczności dotyczące stwierdzenia niezdolności do pracy lub niezdolności do samodzielnej
egzystencji, które powstały po dniu złożenia odwołania od tej decyzji. W takich przypadkach sąd nie będzie orzekał sprawy, lecz uchyli decyzję i przekaże sprawę do rozpoznania organowi rentowemu.
Podstawa prawna: ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (T. jedn. DzU z 2004 r., nr 39, poz. 353 ze zm.).