Pytania
- Czy przejście na emeryturę później niż w momencie osiągnięcia wieku emerytalnego jest korzystne?
- Chciałbym przeliczyć emeryturę z uwzględnieniem lepszych zarobków, jakie otrzymywałem w niektórych firmach. Mam jednak tylko umowy o pracę, zaświadczenie o pracy w I kategorii zatrudnienia oraz legitymację ubezpieczeniową, w której zachowały się kartki ze zwolnieniami lekarskimi. Czy to wystarczy?
- Czy i w jakich sytuacjach można przeliczać renty lub emerytury?
- Jak wygląda przeliczanie emerytury przyznanej na nowych zasadach?
- Zmarł nasz kuzyn emeryt. Jego żona dostała po nim świadczenie, ale mniejsze, niż on pobierał. Ile powinna wynosić renta rodzinna?
- Ubiegam się o rentę wypadkową. Jak ZUS ją wylicza?
- W związku z tym, że latem wybieram się na emeryturę, chciałam zapytać o terminy i zasady podwyższania świadczeń.
- Jakie świadczenie pogrzebowe jest wypłacane w razie śmierci emeryta-rencisty?
- Jaką ochronę rentową prowadzi ZUS?
- Czy zgodnie z obecnymi przepisami emerytalnymi staż pracy ma wpływ na prawo do emerytury?
- Od ponad 10 lat pobieram rentę chorobową, a niedługo osiągnę wiek emerytalny. Czy ZUS będzie pamiętał, aby zamienić moją rentę na emeryturę?
- Czy po przejściu na emeryturę można jeszcze pracować?
- Mam subkonto w ZUS. Rozumiem, że są na nim moje pieniądze, które zbierałem w moim funduszu emerytalnym. Czy tak?
- Słyszałem, że zostały opublikowane nowe tablice dalszego trwania życia. Kogo one dotyczą?
- Słyszałem, że osoby, które pomimo osiągnięcia wieku emerytalnego jeszcze pracują, mogą skorzystać ze specjalnej ulgi podatkowej. Na czym ona polega?
- Czy student zaoczny ma prawo do renty rodzinnej?
- W poprzednich latach ZUS nie zaliczył mi dwóch okresów pracy. Czy w tej sytuacji kwestionowane okresy zatrudnienia (ubezpieczenia) mogą być uznane przez sąd?
- Jak w tym roku wygląda roczna waloryzacja kont emerytalnych? Podobno jest dość korzystna?
- Ile uczeń i student mogą dorobić do renty rodzinnej?
- Mam w banku konto (założone jeszcze w czasie, kiedy pracowałem), na które ZUS przelewa mi świadczenie emerytalne. Zastanawiam się jednak, czy mógłby mi je dostarczać listonosz?
- W jaki sposób dłuższa aktywność zawodowa wpływa na wysokość przyszłej emerytury?
- Po dwóch latach od zakończenia ostatniej pracy ciężko zachorowałem i ubiegałem się o rentę. Mam przepracowanych 27 lat pracy składkowej. Lekarz orzecznik ZUS przyznał mi rentę najpierw na rok, a potem na kolejny rok, i ustalił, że jestem całkowicie niezdolny do pracy, jednak na ostatnim badaniu stwierdził u mnie tyko częściową niezdolność do pracy. Czy w tej sytuacji nadal będę otrzymywał rentę?
- Mąż ubiega się o rentę i ostatnio był w ZUS na badaniu lekarskim. Lekarz uznał jednak, że mąż jest zdrowy. Co zrobić, jeśli nie zgadzamy się z orzeczeniem lub decyzją ZUS?
- Znalazłem na swoim koncie ZUS informację o zwiększeniu kwoty moich pieniędzy. Czyżby na przyszłą emeryturę?
- Ile wynosi dodatek do emerytury weterana poszkodowanego i komu przysługuje?
- Słyszałam, że od września tego roku nauczyciele mają możliwość przechodzenia na wcześniejszą emeryturę. Proszę o więcej informacji na ten temat
- Wiele się mówiło o tzw. rentach wdowich. Czy przepisy w tej sprawie zostały już uchwalone?
- Zbliżam się do osiągnięcia wieku emerytalnego, a w swoim życiu zawodowym miałam zarówno okresy zatrudnienia na podstawie umów cywilnoprawnych i umów o pracę, okresy, w których pobierałam zasiłek dla bezrobotnych lub przebywałam na urlopie bezpłatnym, jak i okresy prowadzenia tylko samej działalności gospodarczej (prowadzę ją zresztą do dziś). Które z tych okresów nie zostaną uwzględnione przy ustalaniu stażu pracy mającego wpływ na prawo do emerytury i jej wysokość? Podobno w tym zakresie szykują się jakieś korzystne zmiany przepisów? Zastanawiam się, czy mogłabym zyskać na tej zmianie, gdybym nie przeszła na emeryturę w tym roku, lecz odroczyła ten moment (do kiedy?)
Odpowiedzi
Czy zgodnie z obecnymi przepisami emerytalnymi staż pracy ma wpływ na prawo do emerytury?
To zależy od kilku czynników, jednak niewątpliwie staż pracy ma istotne znaczenie przy ustalaniu wysokości świadczenia i ewentualnej dopłacie do minimalnej gwarantowanej emerytury.
W przypadku ubezpieczonych urodzonych po 31 grudnia 1948 r. prawo do emerytury zależy wyłącznie od ukończenia powszechnego wieku emerytalnego (60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn) i udowodnienia okresu ubezpieczenia. Długość okresu pozostawania w ubezpieczeniu nie ma znaczenia przy ustalaniu prawa do tej emerytury, lecz ma wpływ na jej wysokość, zwłaszcza gdy wyliczone świadczenie jest niższe od minimalnej gwarantowanej emerytury (od marca wynosi ona 1780,96 zł brutto). Aby ZUS podwyższył świadczenie do wysokości minimalnej emerytury, konieczne jest udowodnienie wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego, wynoszącego 20 lat dla kobiety i 25 lat dla mężczyzny, przy czym okres nieskładkowy może stanowić 1/3 okresu składkowego. Osoby, które nie mają wymaganego okresu ubezpieczenia, otrzymają wyliczoną przez ZUS emeryturę bez dopłaty do minimum.
Na wysokość emerytury ma również wpływ kapitał początkowy, czyli składki opłacane przed 1999 r. na ubezpieczenia społeczne zarówno przez samego ubezpieczonego, jak i płatników jego składek. Kapitał początkowy stanowi znaczącą część przyszłej emerytury i ma duży wpływ na jej wysokość. Emerytura zależy bowiem od zwaloryzowanego kapitału początkowego, zwaloryzowanych składek zebranych na koncie emerytalnym oraz średniej dalszej długości życia. Jeśli więc przyszły emeryt ma długi okres zatrudnienia przed 1999 r., to brak kapitału początkowego znacząco zmniejszy wysokość emerytury.
Od 1999 r. każda osoba ubezpieczona ma w ZUS indywidualne konto, na którym zapisywane są wszystkie składki należne (w przypadku osób, za które pracodawca miał obowiązek opłacania składek) lub opłacone za daną osobę po 1998 r. (w przypadku osób prowadzących działalność). Wcześniej ZUS nie był zobowiązany do prowadzenia indywidualnych kont dla ubezpieczonych, dlatego wiele osób musi dostarczyć dokumenty potwierdzające zatrudnienie i wysokość wynagrodzenia przed 1999 r., aby możliwe było ustalenie kapitału początkowego. Z zakładów pracy zatrudniających powyżej 20 osób świadectwa pracy i dokumenty o wynagrodzeniu są konieczne, ponieważ składki były odprowadzane bezimiennie za wszystkich pracowników łącznie.
Dokumentem potwierdzającym staż ubezpieczeniowy przed 1999 r., są np. świadectwa pracy lub zaświadczenia pracodawców. W przypadku braku tych dokumentów do ZUS można dostarczyć dowody szczątkowe, tj.: legitymacje ubezpieczeniowe (gdy jest w nich wpis o okresach zatrudnienia), umowy o pracę, opinie o pracy, wpisy w "książeczkowym" dowodzie osobistym (np. wpisy o zatrudnieniu, wpisy dotyczące dzieci), legitymacje służbowe, legitymacje związków zawodowych, pisma od pracodawcy (np. o powołani u, mianowani u, zmianie angażu, przyznaniu nagrody), uwierzytelnione kopie dokumentów lub ich odpisy wydane przez archiwum lub jednostkę, która przechowuje dokumentację zlikwidowanych zakładów pracy, zeznania świadków (najlepiej byłych współpracowników).
Okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych można udokumentować zaświadczeniem z urzędu pracy, a okres pobierania stałego zasiłku z opieki społecznej, od którego były opłacone składki na ubezpieczenia społeczne - zaświadczeniem z ośrodka pomocy społecznej. Okresy zasadniczej służby wojskowej lub zastępczych form tej służby, nadterminowej zasadniczej służby wojskowej lub odbywania ćwiczeń wojskowych można udowodnić na podstawie książeczki wojskowej albo zaświadczeniem wojskowej komendy uzupełnień. Aby ZUS zaliczył okresy służby zawodowej, potrzebne będzie zaświadczenie organów, w których pełniona była służba. Natomiast okres niewykonywania pracy z powodu opieki nad dzieckiem można udowodnić na podstawie odpisu aktu urodzenia dziecka. Osoby, które studiowały przed 1999 r. i studia ukończyły, okres nauki mogą potwierdzić odpowiednim zaświadczeniem z uczelni (musi być w nim okres trwania i programowy wymiar studiów), dyplomem czy indeksem, o ile jest w nim zawarty programowy wymiar studiów.
Dokumentami, które potwierdzą wysokość wynagrodzenia przed 1999 r., są np.: zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu, wystawione przez pracodawcę lub jego następcę prawnego (mogą być na formularzu ERP-7), legitymacja ubezpieczeniowa z wpisami o zatrudnieniu i wynagrodzeniu. Osobom, które były zatrudnione u małych przedsiębiorców (zatrudniających do 20 pracowników), ZUS sam poświadczy ubezpieczenie. By tak się stało, w informacji o okresach składkowych i nieskładkowych (ERP-6) należy podać: okres zatrudnienia, nazwę zakładu pracy lub imię i nazwisko pracodawcy, adres zakładu pracy oraz numer konta płatnika (NKP) - jeśli go znamy.
Wiesława Lempska
Zakład Ubezpieczeń Społecznych
BP4/2024