Bezpieczeństwo i higiena pracy w służbach - wyrok Trybunału Konstytucyjnego

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 24 listopada 2015 r. (sygn. Akt K18/14) orzekł:

1)   art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2015 r poz. 355,529 i 1066) jest niezgodny z art 66 ust. 1 w związku z art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 87 ust. 2 Konstytucji;

2)   art. 9 ust 7 pkt 8 ustawy z dnia 12 października 1990 r o Straży Granicznej (Dz.U. z 2014 r. poz. 1402 i 1822 oraz z 2015 r. poz. 529,1045,1066,1217, 1268,1322,1336,1607 i 1642) jest niezgodny z art. 66 ust. 1 w związku z art. 87 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 87 ust. 2 Konstytucji;

3)   art. 52 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U z 2015 r. poz. 1929) jest niezgodny z art. 66 ust. 1 w związku z art. 92 ust. 1 Konstytucji;

4)   art. 56 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym (Dz.U. z 2014 r. poz. 141111822 oraz z 2015 r. poz. 1066) jest niezgodny z art. 66 ust. 1 w związku z art. 92 ust. 1 Konstytucji;

5)   art. 11 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o służbie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego (Dz. U. z 2014 r. poz. 1106 i 1822 oraz z 2015 r. poz. 1066) jest niezgodny z art. 66 ust. 1 w związku z art. 92 ust. 1 Konstytucji;

6)   art. 143 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz.U. z 2015 r. poz. 99011642) jest niezgodny z art. 66 ust. 1 w związku z art. 92 ust. 1 Konstytucji.

Zgodnie z art. 66 ust. 1 Konstytucji, każdy ma prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, a sposób realizacji tego prawa oraz obowiązki pracodawcy powinna określać ustawa. Zaskarżone przez Rzecznika Praw Obywatelskich przepisy upoważniają do uregulowania kwestii bezpiecznych i higienicznych warunków pracy drogą aktów wykonawczych (zarządzeń i rozporządzeń) Trybunał w uzasadnieniu wyroku stwierdził, że .art. 66 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji wyraża składnik konstytucyjnego katalogu wolności i praw ekonomicznych, socjalnych i kulturalnych. Postanowienie to statuuje publiczne prawo podmiotowe każdego do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. W zdaniu drugim art. 66 ust. 1 Konstytucji ustrojodawca przewidział, ze sposób realizacji prawa do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy oraz obowiązki pracodawcy określać ma ustawa. Trybunał rozważał więc kwestie:

- braku ustawowej regulacji bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przedmiotowych służb (zasada wyłączności ustawy)

-  braku, przy części zaskarżonych upoważnień wykonawczych, wystarczających wytycznych do sporządzenia aktu wykonawczego

- upoważnienia do uregulowania bezpiecznych i higienicznych warunków pracy poprzez akt wewnętrzny, niebędący źródłem powszechnie obowiązującego prawa

Utrata mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów została odroczona o 12 miesięcy. Razem z przepisami upoważniającymi tracą moc wszystkie wydane na ich podstawie akty wykonawcze.

Oprac. Anna Gałązka
specjalistka ds. legislacji

BP 1/2016