Bezpieczeństwo i higiena służby – zmiany w ustawach

3 grudnia 2016 r. weszła w życie ustawa z dnia 1 grudnia 2016 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie bezpieczeństwa i higieny służby (Dz.U. poz. 1955).

Ustawodawca wykonuje w ten sposób wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 listopada 2015 r. sygn. akt K18/14 (Dz.U. poz. 2023), w którym Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodne z Konstytucją (z art . 66 ust. 1 w związku z art. 92 ust. 1 Konstytucji, a w przypadku ustawy o Policji i ustawy o Straży Granicznej w związku z art . 87 ust. 1 Konstytucji) następujące przepisy ustaw:

1)   art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2015 r. poz. 355,529 i 1066);

2)   art. 9 ust. 7 pkt 8 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz.U. z 2014 r. poz. 1402 i 1822 oraz z 2015 r. poz. 529,1045,1066,1217, 1268,1322,1336,1607 i 1642);

3)   art. 52 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. z 2015 r. poz. 1929);

4)   art. 56 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym (Dz.U. z 2014 r. poz. 1411 i 1822 oraz z 2015 r. poz. 1066);

5)   art. 11 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o służbie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego (Dz.U. z 2014 r. poz. 1106 i 1822 oraz z 2015 r. poz. 1066);

6)   art. 143 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz.U. z 2015 r. poz. 990 i 1642).

Tym wyrokiem Trybunał orzekł o niekonstytucyjności przepisów zawierających dyspozycje do uregulowania aktem niższego rzędu niż ustawa, dotyczących szczegółowych warunków bezpieczeństwa i higieny służby (regulacje związane z bezpieczeństwem i higieną służby zawarte były w rozporządzeniach, a w przypadku Policji i Straży Granicznej w zarządzeniach komendantów). Trybunał stwierdził, że rozporządzenia mogą zawierać wyłącznie przepisy uzupełniające regulację ustawową i tylko w zakresie nieprzesądzającym o istotnych elementach realizacji konstytucyjnego prawa. Natomiast zgodnie z dyspozycją art. 93 Konstytucji adresatami zarządzeń mogą być tylko podległe jednostki organizacyjne, a ponieważ zarządzenia są aktami prawa wewnętrznego, nie mogą stanowić podstaw decyzji wydawanych w sprawach indywidualnych.

Ze względu na fakt .że stwierdzenie niezgodności przepisów z Konstytucją pociąga za sobą utratę mocy aktów wykonawczych wydanych na ich podstawie. Trybunał odroczył termin utraty mocy niekonstytucyjnych przepisów o okres 12 miesięcy.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 listopada 2015 r. został zrealizowany za pomocą ustawy z dnia 1 grudnia 2016 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie bezpieczeństwa i higieny służby. Ustawa zmienia następujące akty:

1. ustawę z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2016 r. poz. 1782 i 1948);
2. ustawę z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz.U. z 2016 r. poz. 164311948);
3. ustawę z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz.U. z 2016 r. poz. 1897 i 1948);
4. ustawę z dnia 9 czerwca 2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym (Dz.U. z 2016 r. poz. 1310 i 1948);
5. ustawę z dnia 9 czerwca 2006 r. o służbie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego (Dz.U. z 2016 r. poz. 740,904 i 960);
6. ustawę z dnia 9 czerwca 2006 r. o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służbie Wywiadu Wojskowego (Dz.U. z 2016 r. poz. 1318).

Dokonane zmiany polegają na wprowadzeniu do wymienionych aktów prawnych podstawowych regulacji dotyczących przestrzegania przepisów bezpieczeństwa i higieny służby, tak, aby były one zgodne z art. 66 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji, w którym wskazano, że obowiązki pracodawcy oraz sposób realizacji prawa do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy powinny zostać określone w drodze ustawy.

W wyniku wprowadzonych zmian wspomnianej ustawy uzupełniono m.in. o przepisy:

• wskazujące organy odpowiedzialne za stan bezpieczeństwa i higieny służby
• precyzujące pojęcie .pracodawcy"
• wskazujące odpowiednie, mające zastosowanie w sprawach bezpieczeństwa i higieny służby, przepisy Kodeksu pracy
• regulujące podstawowe kwestie badań okresowych i kontrolnych
• regulujące kwestie szkoleń z zakresu bezpieczeństwa i higieny służby
• wskazujące na możliwość odstąpienia od przestrzegania zasad bezpieczeństwa i higieny służby (ustawa z dnia 24 maja 2002 r o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywadu,ustawazdnia9czerv.^,ca2006r.oCentralnym Biurze Antykorupcyjnym, ustawa z dnia 9 czerwca 2006 r. o służbie funkcjonariuszy 9użby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego). Ponadto w przypadku ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji oraz ustawy

z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej ustawodawca przewidział wydanie do nich aktów wykonawczych, uszczegóławiających kwestie związane z badaniami okresowymi, wzorami skierowań na badania oraz wzorami orzeczeń lekarskich.

Zgodnie z przepisami przejściowymi ustawy, zaświadczenia potwierdzające ukończenie z wynikiem pozytywnym szkoleń w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny służby, wydane przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 1 grudnia 2016 r„ w celu dopuszczenia funkcjonariusza do wykonywania czynności na zajmowanym stanowisku służbowym zachowują swoją ważność na okres, na jaki zostały wydane. Do spraw wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 1 grudnia 2016 r. stosuje się przepisy tej ustawy.

Oprac. Anna Gałązka

specjalistka ds. legislacji

BP 1/2017