Pytania
- Proszę o udzielenie informacji w sprawie renty rodzinnej. Od trzech lat pobieram rentę po mamie i studiuję. Zamierzam wyjść za mąż. Czy w związku z tym utracę rentę? Czy dochody mojego przyszłego męża mogą mieć wpływ na prawo do tego świadczenia? Ja nie pracuję.
- W latach 1996-1998 z przerwami sprawowałam opiekę nad teściem, inwalidą I grupy. Słyszałam, że okresy opiekowania się najbliższymi członkami rodziny ZUS zalicza do obliczania kapitału początkowego, a tym samym do emerytury. Czy to prawda?
- Złożyłam do ZUS wniosek o emeryturę. W jakim terminie zostanie on rozpatrzony?
- Jakie obowiązki spoczywają na pracodawcy w zakresie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe?
- Mąż pobierał rentę od 2016 r. z powodu wypadku w pracy. W tym roku po śmierci męża złożyłam wniosek o rentę rodzinną. ZUS długo rozpatrywał sprawę, sprawdzał, czy mąż zmarł na skutek chorób wynikających z wypadku, ale w końcu przyznał zwykłą rentę rodzinną. Dlaczego?
- Od kilku lat pobieram okresową rentę chorobową, a ostatnio dużo choruję. W listopadzie 2022 r. złożyłem wniosek dotyczący pogorszenia stanu zdrowia. Lekarz orzecznik orzekł całkowitą niezdolność do pracy, która powstała od 1 października 2020 r. Obecnie pobieram rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Od jakiej daty ZUS przyzna wyrównanie świadczenia?
- W firmie, w której pracuję, wiele osób wybiera się w tym kwartale na emeryturę. Kadrowa twierdzi, że to się opłaca, ponieważ teraz są bardzo korzystne tablice trwania życia. Po bliższe informacje pracownicy są wysyłani do ZUS-u. Proszę przybliżyć ten temat.
- Jakie są w Polsce sposoby oszczędzania na emeryturę poza obowiązkowym ZUS-em?
- Od czterech lat pobieram świadczenie przedemerytalne. Czy muszę powiadomić organ rentowy wypłacający świadczenie o zawarciu umowy o dzieło?
- Z tytułu pracy w szczególnych warunkach od wielu lat pobieram emeryturę, która nie jest wysoka. Czy do tej emerytury nie powinien być przyznany przez ZUS dodatek za ciężką pracę?
- Nasza krewna jest na studiach administracyjnych trwających cztery lata. Właśnie skończyła 23 lata, a miesiąc wcześniej zmarł jej ojciec. Do kiedy ZUS będzie jej wypłacał rentę rodzinną?
- Od kilku lat pobieram rentę inwalidzką, ale ostatnio dostałem propozycję pracy za granicą – w kraju członkowskim UE. Czy zarobki osiągane z tego tytułu mają wpływ na prawo do renty z ZUS i jej wysokość?
- Wiele się mówi o dodatkowych formach oszczędzania na przyszłość, a zwłaszcza o tzw. PPK, kiedy to i pracnik, i pracodawca składają się na przyszłą emeryturę. Proszę o bliższe informacje na ten temat.
- Jakie są podstawowe możliwości uzyskania renty rodzinnej przez wdowę?
- Staram się o rentę chorobową, lecz niektóre okresy pracy mam poświadczone tylko w dawnej książeczkowej legitymacji ubezpieczeniowej. Czy wystarczy ona ZUS do wyliczenia renty?
- W swoim życiorysie zawodowym mam okresy pracy na roli. Czy uwzględnia się je przy ustalaniu prawa do emerytury z ZUS?
- Wkrótce osiągnę wiek emerytalny, a w pracy usłyszałem, że muszę sobie ustalić w ZUS kapitał początkowy. Co to jest?
- Słyszałam, że nowa tablica trwania życia jest mniej korzystna od poprzedniej. Jak to wpływa na wysokość emerytury?
- Jaka jest wysokość zasiłku macierzyńskiego po ostatniej nowelizacji przepisów?
- Sąsiadka jest w wieku emerytalnym i ostatnio w ZUS dowiedziała się, że można pobierać rentę rodzinną i dodatkowo zarabiać bez żadnych ograniczeń. Czy to prawda?
- Czy to prawda, że kobieta, która pobiera emeryturę i ukończy 65 lat, może mieć to świadczenie korzystnie przeliczone?
- Zamierzam przejść na emeryturę (w maju osiągnęłam wiek emerytalny), lecz obawiam się, że moje świadczenie nie będzie wysokie, ponieważ sporo chorowałam i przebywałam na zwolnieniu lekarskim. Proszę o bliższe informacje dotyczące kwestii waloryzacji emerytur przez ZUS.
- Mam krótki (kilkuletni) okres pracy i od 24 lat obieram rentę inwalidzką. We wrześniu osiągnę wiek emerytalny. Proszę o wyjaśnienie jak obecnie wygląda kwestia zamiany renty z tytułu niezdolności do pracy na emeryturę.
- Słyszałam, że są jakieś krótkookresowe renty na przystosowanie do nowego zawodu. Komu one przysługują?
- Przez całe życie zajmowaliśmy się z żoną gospodarstwem rolnym. Jakie warunki musimy spełnić, aby otrzymać emeryturę rolniczą?
- Czym jest emerytura honorowa i jak otrzymać takie świadczenie?
- Jestem wdową po kombatancie i sama też jestem kombatantką. Pobieram rentę kombatancką w związku z pobytem w ZSRR w zbiegu z połową wypracowanej emerytury. Moje świadczenia - łącznie z dodatkiem kombatanckim i kompensacyjnym oraz ryczałtem energetycznym - są korzystniejsze od renty rodzinnej po mężu, ale zastanawiam się, czy oprócz tego nie przysługują mi dodatki z tytułu kombatanctwa męża.
- Słyszałam, że ZUS przyznaje specjalne dodatki dla osób, których rodzice nie żyją. Co to za dodatki?
- Czy praktyki zawodowe, które odbywałam w czasie nauki w szkole zawodowej, uwzględnia się w stażu pracy wymaganym do przyznania emerytury pomostowej?
- Odwołałem się do sądu od niekorzystnej decyzji ZUS. Sprawę wygrałem, ale postępowanie trwało prawie rok i uważam, że na tym straciłem. W niecały miesiąc od wyroku ZUS wydał nową decyzję, ale nie przyznał odsetek za okres mojego wyczekiwania. Czy słusznie?
- Od kilku lat pobieram emeryturę z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Świadczenie nie jest wysokie. Czy do takiej emerytury nie powinien być przyznany dodatek za uciążliwą pracę?
- Słyszałam, że zostały ogłoszone korzystne zmiany dotyczące emerytur pomostowych. Za ponad rok wybieram się na taką emeryturę i proszę o bliższe informacje na ten temat.
- Mój znajomy pobiera emeryturę, lecz właśnie rozpoczął roczną karę pozbawienia wolności i wolałby, żeby jego świadczenie było przekazywane na konto zakładu karnego. Czy jest taka możliwość?
- Mam 49 lat. Cztery lata temu zmarł mój mąż. Czy przysługuje mi renta po mężu? Dodam, że jestem chora i nie mogę podjąć pracy.
- Jestem na rencie i pracuję. Jak mam się rozliczyć z ZUS z dodatkowych zarobków?
- Mam udowodnionych 35 lat podlegania ubezpieczeniu rolnemu. Czy mogę przejść na wcześniejszą emeryturę rolniczą, zanim osiągnę podstawowy wiek emerytalny?
- Kiedy prezes ZUS przyznaje świadczenie w drodze wyjątku?
- Komu przysługuje renta szkoleniowa?
- Podobno ZUS nie chce przyznawać rent inwalidzkich osobom, które osiągnęły już wiek emerytalny. Czy to prawda?
- Czy do otrzymania świadczenia rentowego, np. renty z tytułu niezdolności do pracy, muszę mieć orzeczenie od lekarza ZUS?
- Mój zmarły mąż pobierał rentę wypadkową oraz połowę emerytury. Złożyłam do ZUS wniosek o rentę rodzinną, lecz przyznano mi tylko 85% kwoty emerytury męża. Dlaczego nie przyznano mi 85% renty, mimo że byłaby dla mnie korzystniejsza?
Odpowiedzi
W firmie, w której pracuję, wiele osób wybiera się w tym kwartale na emeryturę. Kadrowa twierdzi, że to się opłaca, ponieważ teraz są bardzo korzystne tablice trwania życia. Po bliższe informacje pracownicy są wysyłani do ZUS-u. Proszę przybliżyć ten temat.
Od 1 kwietnia 2022 r. do 31 marca 2023 r. obowiązują kolejne tablice trwania życia, które służą do wyliczenia wysokości emerytury. Tablice przedstawiają przeciętną liczbę miesięcy, jaką mają do przeżycia osoby w wieku od 30 do 90 lat. Zmieniają się one co roku i obowiązują od 1 kwietnia danego roku do 31 marca następnego roku. Są bardzo ważnym elementem przy wyliczaniu emerytur w nowym systemie, czyli dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r., ponieważ wysokość emerytury dla tych ubezpieczonych oblicza się według nowych zasad. Emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia emerytury przez średnie dalsze trwanie życia przyjęte dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę danego ubezpieczonego.
Podstawę obliczenia emerytury dla kobiet mających ustalone prawo do okresowej emerytury kapitałowej stanowi:
- kwota składek na ubezpieczenie emerytalne, z uwzględnieniem waloryzacji składek zewidencjonowanych na indywidualnym koncie ubezpieczonego w ZUS do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury, oraz
- kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego.
Aktualne tablice dalszego trwania życia obowiązujące do 31 marca 2023 r. co do zasady dotyczą osób, które nie przeszły jeszcze na emeryturę. ZUS będzie korzystał z nowej tablicy trwania życia w przypadku osób, które zdecydują się na to świadczenie między kwietniem 2022 r. a marcem 2023 r. Osoby, które w tym okresie osiągną wiek emerytalny (wynoszący 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn), nie muszą się spieszyć ze złożeniem wniosku, aby skorzystać z tegorocznej dobrej tablicy. Przyznając emeryturę, ZUS bierze pod uwagę tablice trwania życia, które obowiązują w momencie wpływu wniosku o emeryturę i w momencie osiągnięcia wieku emerytalnego.
Przy wyliczaniu wybiera zawsze korzystniejszy wariant. Natomiast osoby, które mimo ukończenia wieku emerytalnego odłożyły decyzję o przejściu na świadczenie, będą mogły skorzystać z obecnych tablic, o ile zakończą zatrudnienie najpóźniej do 30 marca 2023 r. i złożą wniosek o emeryturę do 31 marca 2023 r. Od kwietnia 2023 r. będą obowiązywały nowe tablice, lecz mniej korzystne. Obecne tablice można zastosować również w przypadku osób, które mają już przyznaną emeryturę w ramach nowego systemu, ale wypłata świadczenia jest zawieszona (brak rozwiązania umowy o pracę). Aby skorzystać z tych korzystnych tablic, osoby zainteresowane powinny zakończyć zatrudnienie do 30 marca 2023 r. i złożyć wniosek do ZUS o podjęcie wypłaty emerytury najpóźniej do 31 marca 2023 r.
Dla niektórych opłacalne będzie przeliczenie przyznanej emerytury. Nowe tablice przyniosą korzyść osobom, które mają już ustalone prawo do tzw. nowej emerytury, a po przyznaniu emerytury pracowały i odprowadzały składki na ubezpieczenia społeczne. Raz na rok lub po ustaniu zatrudnienia mogą je sobie doliczyć do świadczenia. Jeżeli wniosek o doliczenie składek złożą do 31 marca 2023 r., to ZUS zastosuje te korzystne tablice trwania życia.
Ponadto w tym roku zapowiada się rekordowa waloryzacja świadczeń. Zgodnie z przepisami wszystkie emerytury i renty są co roku waloryzowane. Ma to na celu podwyższenie świadczeń, tak aby zrekompensować spadek ich wartości wobec cen towarów i usług, które drożeją. W oparciu o przyjętą nowelizację ustawy emerytury i renty w 2023 r. będą podlegać waloryzacji kwotowo-procentowej o prognozowany wskaźnik waloryzacji na poziomie 113,8% (prawdopodobnie większy), ale również z gwarantowaną minimalną kwotą podwyżki w wysokości 250 zł brutto, czyli 227,50 zł netto. Jednak zwaloryzowane będą te świadczenia, które zostaną przyznane w lutym 2023 r.
Wiesława Lempska
Zakład Ubezpieczeń Społecznych
BP2/2023