Pytania
- Proszę o udzielenie informacji w sprawie renty rodzinnej. Od trzech lat pobieram rentę po mamie i studiuję. Zamierzam wyjść za mąż. Czy w związku z tym utracę rentę? Czy dochody mojego przyszłego męża mogą mieć wpływ na prawo do tego świadczenia? Ja nie pracuję.
- W latach 1996-1998 z przerwami sprawowałam opiekę nad teściem, inwalidą I grupy. Słyszałam, że okresy opiekowania się najbliższymi członkami rodziny ZUS zalicza do obliczania kapitału początkowego, a tym samym do emerytury. Czy to prawda?
- Złożyłam do ZUS wniosek o emeryturę. W jakim terminie zostanie on rozpatrzony?
- Jakie obowiązki spoczywają na pracodawcy w zakresie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe?
- Mąż pobierał rentę od 2016 r. z powodu wypadku w pracy. W tym roku po śmierci męża złożyłam wniosek o rentę rodzinną. ZUS długo rozpatrywał sprawę, sprawdzał, czy mąż zmarł na skutek chorób wynikających z wypadku, ale w końcu przyznał zwykłą rentę rodzinną. Dlaczego?
- Od kilku lat pobieram okresową rentę chorobową, a ostatnio dużo choruję. W listopadzie 2022 r. złożyłem wniosek dotyczący pogorszenia stanu zdrowia. Lekarz orzecznik orzekł całkowitą niezdolność do pracy, która powstała od 1 października 2020 r. Obecnie pobieram rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Od jakiej daty ZUS przyzna wyrównanie świadczenia?
- W firmie, w której pracuję, wiele osób wybiera się w tym kwartale na emeryturę. Kadrowa twierdzi, że to się opłaca, ponieważ teraz są bardzo korzystne tablice trwania życia. Po bliższe informacje pracownicy są wysyłani do ZUS-u. Proszę przybliżyć ten temat.
- Jakie są w Polsce sposoby oszczędzania na emeryturę poza obowiązkowym ZUS-em?
- Od czterech lat pobieram świadczenie przedemerytalne. Czy muszę powiadomić organ rentowy wypłacający świadczenie o zawarciu umowy o dzieło?
- Z tytułu pracy w szczególnych warunkach od wielu lat pobieram emeryturę, która nie jest wysoka. Czy do tej emerytury nie powinien być przyznany przez ZUS dodatek za ciężką pracę?
- Nasza krewna jest na studiach administracyjnych trwających cztery lata. Właśnie skończyła 23 lata, a miesiąc wcześniej zmarł jej ojciec. Do kiedy ZUS będzie jej wypłacał rentę rodzinną?
- Od kilku lat pobieram rentę inwalidzką, ale ostatnio dostałem propozycję pracy za granicą – w kraju członkowskim UE. Czy zarobki osiągane z tego tytułu mają wpływ na prawo do renty z ZUS i jej wysokość?
- Wiele się mówi o dodatkowych formach oszczędzania na przyszłość, a zwłaszcza o tzw. PPK, kiedy to i pracnik, i pracodawca składają się na przyszłą emeryturę. Proszę o bliższe informacje na ten temat.
- Jakie są podstawowe możliwości uzyskania renty rodzinnej przez wdowę?
- Staram się o rentę chorobową, lecz niektóre okresy pracy mam poświadczone tylko w dawnej książeczkowej legitymacji ubezpieczeniowej. Czy wystarczy ona ZUS do wyliczenia renty?
- W swoim życiorysie zawodowym mam okresy pracy na roli. Czy uwzględnia się je przy ustalaniu prawa do emerytury z ZUS?
- Wkrótce osiągnę wiek emerytalny, a w pracy usłyszałem, że muszę sobie ustalić w ZUS kapitał początkowy. Co to jest?
- Słyszałam, że nowa tablica trwania życia jest mniej korzystna od poprzedniej. Jak to wpływa na wysokość emerytury?
- Jaka jest wysokość zasiłku macierzyńskiego po ostatniej nowelizacji przepisów?
- Sąsiadka jest w wieku emerytalnym i ostatnio w ZUS dowiedziała się, że można pobierać rentę rodzinną i dodatkowo zarabiać bez żadnych ograniczeń. Czy to prawda?
- Czy to prawda, że kobieta, która pobiera emeryturę i ukończy 65 lat, może mieć to świadczenie korzystnie przeliczone?
- Zamierzam przejść na emeryturę (w maju osiągnęłam wiek emerytalny), lecz obawiam się, że moje świadczenie nie będzie wysokie, ponieważ sporo chorowałam i przebywałam na zwolnieniu lekarskim. Proszę o bliższe informacje dotyczące kwestii waloryzacji emerytur przez ZUS.
- Mam krótki (kilkuletni) okres pracy i od 24 lat obieram rentę inwalidzką. We wrześniu osiągnę wiek emerytalny. Proszę o wyjaśnienie jak obecnie wygląda kwestia zamiany renty z tytułu niezdolności do pracy na emeryturę.
- Słyszałam, że są jakieś krótkookresowe renty na przystosowanie do nowego zawodu. Komu one przysługują?
- Przez całe życie zajmowaliśmy się z żoną gospodarstwem rolnym. Jakie warunki musimy spełnić, aby otrzymać emeryturę rolniczą?
- Czym jest emerytura honorowa i jak otrzymać takie świadczenie?
- Jestem wdową po kombatancie i sama też jestem kombatantką. Pobieram rentę kombatancką w związku z pobytem w ZSRR w zbiegu z połową wypracowanej emerytury. Moje świadczenia - łącznie z dodatkiem kombatanckim i kompensacyjnym oraz ryczałtem energetycznym - są korzystniejsze od renty rodzinnej po mężu, ale zastanawiam się, czy oprócz tego nie przysługują mi dodatki z tytułu kombatanctwa męża.
- Słyszałam, że ZUS przyznaje specjalne dodatki dla osób, których rodzice nie żyją. Co to za dodatki?
- Czy praktyki zawodowe, które odbywałam w czasie nauki w szkole zawodowej, uwzględnia się w stażu pracy wymaganym do przyznania emerytury pomostowej?
- Odwołałem się do sądu od niekorzystnej decyzji ZUS. Sprawę wygrałem, ale postępowanie trwało prawie rok i uważam, że na tym straciłem. W niecały miesiąc od wyroku ZUS wydał nową decyzję, ale nie przyznał odsetek za okres mojego wyczekiwania. Czy słusznie?
- Od kilku lat pobieram emeryturę z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Świadczenie nie jest wysokie. Czy do takiej emerytury nie powinien być przyznany dodatek za uciążliwą pracę?
- Słyszałam, że zostały ogłoszone korzystne zmiany dotyczące emerytur pomostowych. Za ponad rok wybieram się na taką emeryturę i proszę o bliższe informacje na ten temat.
- Mój znajomy pobiera emeryturę, lecz właśnie rozpoczął roczną karę pozbawienia wolności i wolałby, żeby jego świadczenie było przekazywane na konto zakładu karnego. Czy jest taka możliwość?
- Mam 49 lat. Cztery lata temu zmarł mój mąż. Czy przysługuje mi renta po mężu? Dodam, że jestem chora i nie mogę podjąć pracy.
- Jestem na rencie i pracuję. Jak mam się rozliczyć z ZUS z dodatkowych zarobków?
- Mam udowodnionych 35 lat podlegania ubezpieczeniu rolnemu. Czy mogę przejść na wcześniejszą emeryturę rolniczą, zanim osiągnę podstawowy wiek emerytalny?
- Kiedy prezes ZUS przyznaje świadczenie w drodze wyjątku?
- Komu przysługuje renta szkoleniowa?
- Podobno ZUS nie chce przyznawać rent inwalidzkich osobom, które osiągnęły już wiek emerytalny. Czy to prawda?
- Czy do otrzymania świadczenia rentowego, np. renty z tytułu niezdolności do pracy, muszę mieć orzeczenie od lekarza ZUS?
- Mój zmarły mąż pobierał rentę wypadkową oraz połowę emerytury. Złożyłam do ZUS wniosek o rentę rodzinną, lecz przyznano mi tylko 85% kwoty emerytury męża. Dlaczego nie przyznano mi 85% renty, mimo że byłaby dla mnie korzystniejsza?
Odpowiedzi
Wiele się mówi o dodatkowych formach oszczędzania na przyszłość, a zwłaszcza o tzw. PPK, kiedy to i pracnik, i pracodawca składają się na przyszłą emeryturę. Proszę o bliższe informacje na ten temat.
Pracownicze plany kapitałowe, czyli w skrócie PPK, reguluje ustawa z 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych . Od 1 stycznia 2021 r. automatycznie są nimi objęci wszyscy pracownicy w wieku od 18 do 54 lat, za których pracodawca odprowadza składki emerytalno-rentowe. Program nie dotyczy osób samozatrudnionych, pracowników służb mundurowych i rolników. Pracownicy w wieku od 55 do 69 lat mogą uczestniczyć w PPK na podstawie oświadczenia woli.
W ramach PPK pracownik i pracodawca wpłacają na konto pracownika składkę podstawową (obowiązkową) i składkę dodatkową (dobrowolną). Ponadto uczestnik PPK może otrzymać specjalne dopłaty finansowane z Funduszu Pracy. Uczestnik PPK, którego wynagrodzenie, nawet z różnych źródeł, jest mniejsze niż 120 minimalnego wynagrodzenia, może odprowadzać obniżoną składkę - od 0,5 do 2 wynagrodzenia brutto.
Każdy uczestnik PPK otrzymuje wpłatę powitalną w wysokości 250 zł, a dodatkowo - dopłatę roczną w wysokości 240 zł, jeśli kwota wpłaconych składek podstawowych i dodatkowych jest równa przynajmniej kwocie wpłat podstawowych należnych od sześciokrotności minimalnego wynagrodzenia. Kiedy uczestnik PPK ma obniżoną składkę podstawową do 0,5, dopłata roczna przysługuje mu, gdy kwota wpłat podstawowych i dodatkowych w danym roku jest równa co najmniej 25 wpłat podstawowych od sześciokrotności minimalnego wynagrodzenia. Wpłaty te nie są wliczane do wynagrodzenia stanowiącego podstawę ustalenia wysokości składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Można je natomiast zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu.
Środki zgromadzone na koncie uczestnika PPK mogą być inwestowane przez następujące instytucje: powszechne towarzystwa emerytalne, towarzystwa funduszy inwestycyjnych, pracownicze towarzystwa emerytalne i zakłady ubezpieczeń. Wypłata środków PPK może nastąpić zarówno w momencie ukończenia przez uczestnika 60 lat, jak i wcześniej. Uczestnik PPK, który skończy 60 lat, nie poniesie dodatkowych kosztów, jeśli jednorazowo wypłaci 25 zebranych środków, a pozostałe 75 - w co najmniej 120 miesięcznych ratach. Możliwajest również wypłata środków w formie świadczenia małżeńskiego, jeśli obie osoby skończyły 60 lat i mają konta PPK w tej samej instytucji. Środki z PPK będzie można także przenieść na terminową lokatę bankową, o ile przewidziano w niej wypłatę ratalną przez przynajmniej 120 miesięcy.
Uczestnik PPK, który nie skończył 60 lat, będzie mógł wycofać swoje środki:
- w przypadku poważnej choroby (m.in. nowotworu złośliwego, udaru mózgu, zawału serca, zapalenia mózgu, stwardnienia zanikowego bocznego, choroby Alzheimera, choroby Parkinsona) - swojej, małżonka lub dziecka; jest to bezzwrotna wypłata do 25 środków zgromadzonych na koncie PPK;
- z przeznaczeniem na wkład własny - dotyczy to osób poniżej 45. roku życia; jest to wypłata do 100 zebranego kapitału z obowiązkiem zwrotu, przy czym zwrot nie może się rozpocząć później niż pięć lat od dnia wypłaty środków i nie może trwać dłużej niż 15 lat od dnia wypłaty środków. Wycofanie środków przed ukończeniem 60 lat spowoduje utratę 30 składek opłaconych przez pracodawcę (trafią one do ZUS) oraz wszystkich dopłat od rządu. Uczestnik PPK będzie musiał też zapłacić podatek dochodowy od zysków kapitałowych (obecnie wynosi on 19).
Przed ukończeniem 60 lat członek PPK ma prawo w dowolnym momencie przenieść środki do innego PPK, na IKE lub do PPE - swojego lub osoby uprawnionej. Gdy uczestnik PPK skończy 60 lat i rozpocznie wypłatę środków, to nawet jeśli będzie dalej pracować, na jego konto nie będą przekazywane ani składki, ani dopłaty od rządu.
Wiesława Lempska Zakład
Ubezpieczeń Społecznych
BP4/2023