Pytania
- Proszę o udzielenie informacji w sprawie renty rodzinnej. Od trzech lat pobieram rentę po mamie i studiuję. Zamierzam wyjść za mąż. Czy w związku z tym utracę rentę? Czy dochody mojego przyszłego męża mogą mieć wpływ na prawo do tego świadczenia? Ja nie pracuję.
- W latach 1996-1998 z przerwami sprawowałam opiekę nad teściem, inwalidą I grupy. Słyszałam, że okresy opiekowania się najbliższymi członkami rodziny ZUS zalicza do obliczania kapitału początkowego, a tym samym do emerytury. Czy to prawda?
- Złożyłam do ZUS wniosek o emeryturę. W jakim terminie zostanie on rozpatrzony?
- Jakie obowiązki spoczywają na pracodawcy w zakresie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe?
- Mąż pobierał rentę od 2016 r. z powodu wypadku w pracy. W tym roku po śmierci męża złożyłam wniosek o rentę rodzinną. ZUS długo rozpatrywał sprawę, sprawdzał, czy mąż zmarł na skutek chorób wynikających z wypadku, ale w końcu przyznał zwykłą rentę rodzinną. Dlaczego?
- Od kilku lat pobieram okresową rentę chorobową, a ostatnio dużo choruję. W listopadzie 2022 r. złożyłem wniosek dotyczący pogorszenia stanu zdrowia. Lekarz orzecznik orzekł całkowitą niezdolność do pracy, która powstała od 1 października 2020 r. Obecnie pobieram rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Od jakiej daty ZUS przyzna wyrównanie świadczenia?
- W firmie, w której pracuję, wiele osób wybiera się w tym kwartale na emeryturę. Kadrowa twierdzi, że to się opłaca, ponieważ teraz są bardzo korzystne tablice trwania życia. Po bliższe informacje pracownicy są wysyłani do ZUS-u. Proszę przybliżyć ten temat.
- Jakie są w Polsce sposoby oszczędzania na emeryturę poza obowiązkowym ZUS-em?
- Od czterech lat pobieram świadczenie przedemerytalne. Czy muszę powiadomić organ rentowy wypłacający świadczenie o zawarciu umowy o dzieło?
- Z tytułu pracy w szczególnych warunkach od wielu lat pobieram emeryturę, która nie jest wysoka. Czy do tej emerytury nie powinien być przyznany przez ZUS dodatek za ciężką pracę?
- Nasza krewna jest na studiach administracyjnych trwających cztery lata. Właśnie skończyła 23 lata, a miesiąc wcześniej zmarł jej ojciec. Do kiedy ZUS będzie jej wypłacał rentę rodzinną?
- Od kilku lat pobieram rentę inwalidzką, ale ostatnio dostałem propozycję pracy za granicą – w kraju członkowskim UE. Czy zarobki osiągane z tego tytułu mają wpływ na prawo do renty z ZUS i jej wysokość?
- Wiele się mówi o dodatkowych formach oszczędzania na przyszłość, a zwłaszcza o tzw. PPK, kiedy to i pracnik, i pracodawca składają się na przyszłą emeryturę. Proszę o bliższe informacje na ten temat.
- Jakie są podstawowe możliwości uzyskania renty rodzinnej przez wdowę?
- Staram się o rentę chorobową, lecz niektóre okresy pracy mam poświadczone tylko w dawnej książeczkowej legitymacji ubezpieczeniowej. Czy wystarczy ona ZUS do wyliczenia renty?
- W swoim życiorysie zawodowym mam okresy pracy na roli. Czy uwzględnia się je przy ustalaniu prawa do emerytury z ZUS?
- Wkrótce osiągnę wiek emerytalny, a w pracy usłyszałem, że muszę sobie ustalić w ZUS kapitał początkowy. Co to jest?
- Słyszałam, że nowa tablica trwania życia jest mniej korzystna od poprzedniej. Jak to wpływa na wysokość emerytury?
- Jaka jest wysokość zasiłku macierzyńskiego po ostatniej nowelizacji przepisów?
- Sąsiadka jest w wieku emerytalnym i ostatnio w ZUS dowiedziała się, że można pobierać rentę rodzinną i dodatkowo zarabiać bez żadnych ograniczeń. Czy to prawda?
- Czy to prawda, że kobieta, która pobiera emeryturę i ukończy 65 lat, może mieć to świadczenie korzystnie przeliczone?
- Zamierzam przejść na emeryturę (w maju osiągnęłam wiek emerytalny), lecz obawiam się, że moje świadczenie nie będzie wysokie, ponieważ sporo chorowałam i przebywałam na zwolnieniu lekarskim. Proszę o bliższe informacje dotyczące kwestii waloryzacji emerytur przez ZUS.
- Mam krótki (kilkuletni) okres pracy i od 24 lat obieram rentę inwalidzką. We wrześniu osiągnę wiek emerytalny. Proszę o wyjaśnienie jak obecnie wygląda kwestia zamiany renty z tytułu niezdolności do pracy na emeryturę.
- Słyszałam, że są jakieś krótkookresowe renty na przystosowanie do nowego zawodu. Komu one przysługują?
- Przez całe życie zajmowaliśmy się z żoną gospodarstwem rolnym. Jakie warunki musimy spełnić, aby otrzymać emeryturę rolniczą?
- Czym jest emerytura honorowa i jak otrzymać takie świadczenie?
- Jestem wdową po kombatancie i sama też jestem kombatantką. Pobieram rentę kombatancką w związku z pobytem w ZSRR w zbiegu z połową wypracowanej emerytury. Moje świadczenia - łącznie z dodatkiem kombatanckim i kompensacyjnym oraz ryczałtem energetycznym - są korzystniejsze od renty rodzinnej po mężu, ale zastanawiam się, czy oprócz tego nie przysługują mi dodatki z tytułu kombatanctwa męża.
- Słyszałam, że ZUS przyznaje specjalne dodatki dla osób, których rodzice nie żyją. Co to za dodatki?
- Czy praktyki zawodowe, które odbywałam w czasie nauki w szkole zawodowej, uwzględnia się w stażu pracy wymaganym do przyznania emerytury pomostowej?
- Odwołałem się do sądu od niekorzystnej decyzji ZUS. Sprawę wygrałem, ale postępowanie trwało prawie rok i uważam, że na tym straciłem. W niecały miesiąc od wyroku ZUS wydał nową decyzję, ale nie przyznał odsetek za okres mojego wyczekiwania. Czy słusznie?
- Od kilku lat pobieram emeryturę z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Świadczenie nie jest wysokie. Czy do takiej emerytury nie powinien być przyznany dodatek za uciążliwą pracę?
- Słyszałam, że zostały ogłoszone korzystne zmiany dotyczące emerytur pomostowych. Za ponad rok wybieram się na taką emeryturę i proszę o bliższe informacje na ten temat.
- Mój znajomy pobiera emeryturę, lecz właśnie rozpoczął roczną karę pozbawienia wolności i wolałby, żeby jego świadczenie było przekazywane na konto zakładu karnego. Czy jest taka możliwość?
- Mam 49 lat. Cztery lata temu zmarł mój mąż. Czy przysługuje mi renta po mężu? Dodam, że jestem chora i nie mogę podjąć pracy.
- Jestem na rencie i pracuję. Jak mam się rozliczyć z ZUS z dodatkowych zarobków?
- Mam udowodnionych 35 lat podlegania ubezpieczeniu rolnemu. Czy mogę przejść na wcześniejszą emeryturę rolniczą, zanim osiągnę podstawowy wiek emerytalny?
- Kiedy prezes ZUS przyznaje świadczenie w drodze wyjątku?
- Komu przysługuje renta szkoleniowa?
- Podobno ZUS nie chce przyznawać rent inwalidzkich osobom, które osiągnęły już wiek emerytalny. Czy to prawda?
- Czy do otrzymania świadczenia rentowego, np. renty z tytułu niezdolności do pracy, muszę mieć orzeczenie od lekarza ZUS?
- Mój zmarły mąż pobierał rentę wypadkową oraz połowę emerytury. Złożyłam do ZUS wniosek o rentę rodzinną, lecz przyznano mi tylko 85% kwoty emerytury męża. Dlaczego nie przyznano mi 85% renty, mimo że byłaby dla mnie korzystniejsza?
Odpowiedzi
Wkrótce osiągnę wiek emerytalny, a w pracy usłyszałem, że muszę sobie ustalić w ZUS kapitał początkowy. Co to jest?
Pojęcie kapitału początkowego wprowadzono przepisami ustawy emerytalnej, aby umożliwić obliczenie wysokości emerytury z tzw. systemu zreformowanego (opartej na zdefiniowanej składce). Jest on wyliczany na dzień 1 stycznia 1999 r. (bez względu na datę przesłania do ZUS wniosku o jego ustalenie i datę wydania decyzji ustalającej jego wysokość) każdej osobie urodzonej po 31 grudnia 1948 r. oraz osobie, która przed 1999 r. opłacała składki na ubezpieczenie społeczne lub pozostawała w zatrudnieniu. Ponadto kapitał początkowy obliczany jest dla osoby urodzonej przed 1949 r., która:
- zgłosi wniosek o emeryturę z tytułu osiągnięcia powszechnie obowiązującego wieku emerytalnego po dniu 31 grudnia 2008 r. i wystąpi o obliczenie emerytury według zreformowanych zasad;
- osiągnęła powszechny wiek emerytalny;
- ma okresy składkowe i nieskładkowe wynoszące co najmniej 20 lat w przypadku kobiety i 25 lat w przypadku mężczyzny (z zastrzeżeniem, że okresy nieskładkowe mogą być uwzględnione w wymiarze nieprzekraczającym 1/3 udowodnionych okresów składkowych),
- kontynuowała ubezpieczenia emerytalne i rentowe po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego.
Do obliczenia kapitału początkowego, który ma postać emerytury ustalanej na dotychczasowych zasadach, niezbędne jest obliczenie podstawy jego wymiaru w sposób określony w ustawie emerytalnej. Zasadniczo przyjmuje się wynagrodzenie (dochód), które stanowiło podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne przed 1999 r., z okresu:
- kolejnych dziesięciu lat kalendarzowych, wybranych z okresu przed 1 stycznia 1999 r.;
- 20 lat kalendarzowych, dowolnie wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu, przypadających przed 1999 r.;
- faktycznego podlegania ubezpieczeniu – w przypadku osób urodzonych 31 grudnia 1968 r. lub później oraz osób urodzonych przed 31 grudnia 1968 r., które (z powodu odbywania czynnej służby wojskowej, pełnienia zastępczej służby wojskowej, korzystania z urlopu wychowawczego czy nauki w szkole wyższej ukończonej na jednym kierunku) nie mogą udowodnić co najmniej dziesięciu kolejnych lat kalendarzowych przed 1 stycznia 1999 r., w których osiągały zarobki.
Wiesława Lempska
Zakład Ubezpieczeń Społecznych
BP5/2023