Pytania
- Proszę o udzielenie informacji w sprawie renty rodzinnej. Od trzech lat pobieram rentę po mamie i studiuję. Zamierzam wyjść za mąż. Czy w związku z tym utracę rentę? Czy dochody mojego przyszłego męża mogą mieć wpływ na prawo do tego świadczenia? Ja nie pracuję.
- W latach 1996-1998 z przerwami sprawowałam opiekę nad teściem, inwalidą I grupy. Słyszałam, że okresy opiekowania się najbliższymi członkami rodziny ZUS zalicza do obliczania kapitału początkowego, a tym samym do emerytury. Czy to prawda?
- Złożyłam do ZUS wniosek o emeryturę. W jakim terminie zostanie on rozpatrzony?
- Jakie obowiązki spoczywają na pracodawcy w zakresie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe?
- Mąż pobierał rentę od 2016 r. z powodu wypadku w pracy. W tym roku po śmierci męża złożyłam wniosek o rentę rodzinną. ZUS długo rozpatrywał sprawę, sprawdzał, czy mąż zmarł na skutek chorób wynikających z wypadku, ale w końcu przyznał zwykłą rentę rodzinną. Dlaczego?
- Od kilku lat pobieram okresową rentę chorobową, a ostatnio dużo choruję. W listopadzie 2022 r. złożyłem wniosek dotyczący pogorszenia stanu zdrowia. Lekarz orzecznik orzekł całkowitą niezdolność do pracy, która powstała od 1 października 2020 r. Obecnie pobieram rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Od jakiej daty ZUS przyzna wyrównanie świadczenia?
- W firmie, w której pracuję, wiele osób wybiera się w tym kwartale na emeryturę. Kadrowa twierdzi, że to się opłaca, ponieważ teraz są bardzo korzystne tablice trwania życia. Po bliższe informacje pracownicy są wysyłani do ZUS-u. Proszę przybliżyć ten temat.
- Jakie są w Polsce sposoby oszczędzania na emeryturę poza obowiązkowym ZUS-em?
- Od czterech lat pobieram świadczenie przedemerytalne. Czy muszę powiadomić organ rentowy wypłacający świadczenie o zawarciu umowy o dzieło?
- Z tytułu pracy w szczególnych warunkach od wielu lat pobieram emeryturę, która nie jest wysoka. Czy do tej emerytury nie powinien być przyznany przez ZUS dodatek za ciężką pracę?
- Nasza krewna jest na studiach administracyjnych trwających cztery lata. Właśnie skończyła 23 lata, a miesiąc wcześniej zmarł jej ojciec. Do kiedy ZUS będzie jej wypłacał rentę rodzinną?
- Od kilku lat pobieram rentę inwalidzką, ale ostatnio dostałem propozycję pracy za granicą – w kraju członkowskim UE. Czy zarobki osiągane z tego tytułu mają wpływ na prawo do renty z ZUS i jej wysokość?
- Wiele się mówi o dodatkowych formach oszczędzania na przyszłość, a zwłaszcza o tzw. PPK, kiedy to i pracnik, i pracodawca składają się na przyszłą emeryturę. Proszę o bliższe informacje na ten temat.
- Jakie są podstawowe możliwości uzyskania renty rodzinnej przez wdowę?
- Staram się o rentę chorobową, lecz niektóre okresy pracy mam poświadczone tylko w dawnej książeczkowej legitymacji ubezpieczeniowej. Czy wystarczy ona ZUS do wyliczenia renty?
- W swoim życiorysie zawodowym mam okresy pracy na roli. Czy uwzględnia się je przy ustalaniu prawa do emerytury z ZUS?
- Wkrótce osiągnę wiek emerytalny, a w pracy usłyszałem, że muszę sobie ustalić w ZUS kapitał początkowy. Co to jest?
- Słyszałam, że nowa tablica trwania życia jest mniej korzystna od poprzedniej. Jak to wpływa na wysokość emerytury?
- Jaka jest wysokość zasiłku macierzyńskiego po ostatniej nowelizacji przepisów?
- Sąsiadka jest w wieku emerytalnym i ostatnio w ZUS dowiedziała się, że można pobierać rentę rodzinną i dodatkowo zarabiać bez żadnych ograniczeń. Czy to prawda?
- Czy to prawda, że kobieta, która pobiera emeryturę i ukończy 65 lat, może mieć to świadczenie korzystnie przeliczone?
- Zamierzam przejść na emeryturę (w maju osiągnęłam wiek emerytalny), lecz obawiam się, że moje świadczenie nie będzie wysokie, ponieważ sporo chorowałam i przebywałam na zwolnieniu lekarskim. Proszę o bliższe informacje dotyczące kwestii waloryzacji emerytur przez ZUS.
- Mam krótki (kilkuletni) okres pracy i od 24 lat obieram rentę inwalidzką. We wrześniu osiągnę wiek emerytalny. Proszę o wyjaśnienie jak obecnie wygląda kwestia zamiany renty z tytułu niezdolności do pracy na emeryturę.
- Słyszałam, że są jakieś krótkookresowe renty na przystosowanie do nowego zawodu. Komu one przysługują?
- Przez całe życie zajmowaliśmy się z żoną gospodarstwem rolnym. Jakie warunki musimy spełnić, aby otrzymać emeryturę rolniczą?
- Czym jest emerytura honorowa i jak otrzymać takie świadczenie?
- Jestem wdową po kombatancie i sama też jestem kombatantką. Pobieram rentę kombatancką w związku z pobytem w ZSRR w zbiegu z połową wypracowanej emerytury. Moje świadczenia - łącznie z dodatkiem kombatanckim i kompensacyjnym oraz ryczałtem energetycznym - są korzystniejsze od renty rodzinnej po mężu, ale zastanawiam się, czy oprócz tego nie przysługują mi dodatki z tytułu kombatanctwa męża.
- Słyszałam, że ZUS przyznaje specjalne dodatki dla osób, których rodzice nie żyją. Co to za dodatki?
- Czy praktyki zawodowe, które odbywałam w czasie nauki w szkole zawodowej, uwzględnia się w stażu pracy wymaganym do przyznania emerytury pomostowej?
- Odwołałem się do sądu od niekorzystnej decyzji ZUS. Sprawę wygrałem, ale postępowanie trwało prawie rok i uważam, że na tym straciłem. W niecały miesiąc od wyroku ZUS wydał nową decyzję, ale nie przyznał odsetek za okres mojego wyczekiwania. Czy słusznie?
- Od kilku lat pobieram emeryturę z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Świadczenie nie jest wysokie. Czy do takiej emerytury nie powinien być przyznany dodatek za uciążliwą pracę?
- Słyszałam, że zostały ogłoszone korzystne zmiany dotyczące emerytur pomostowych. Za ponad rok wybieram się na taką emeryturę i proszę o bliższe informacje na ten temat.
- Mój znajomy pobiera emeryturę, lecz właśnie rozpoczął roczną karę pozbawienia wolności i wolałby, żeby jego świadczenie było przekazywane na konto zakładu karnego. Czy jest taka możliwość?
- Mam 49 lat. Cztery lata temu zmarł mój mąż. Czy przysługuje mi renta po mężu? Dodam, że jestem chora i nie mogę podjąć pracy.
- Jestem na rencie i pracuję. Jak mam się rozliczyć z ZUS z dodatkowych zarobków?
- Mam udowodnionych 35 lat podlegania ubezpieczeniu rolnemu. Czy mogę przejść na wcześniejszą emeryturę rolniczą, zanim osiągnę podstawowy wiek emerytalny?
- Kiedy prezes ZUS przyznaje świadczenie w drodze wyjątku?
- Komu przysługuje renta szkoleniowa?
- Podobno ZUS nie chce przyznawać rent inwalidzkich osobom, które osiągnęły już wiek emerytalny. Czy to prawda?
- Czy do otrzymania świadczenia rentowego, np. renty z tytułu niezdolności do pracy, muszę mieć orzeczenie od lekarza ZUS?
- Mój zmarły mąż pobierał rentę wypadkową oraz połowę emerytury. Złożyłam do ZUS wniosek o rentę rodzinną, lecz przyznano mi tylko 85% kwoty emerytury męża. Dlaczego nie przyznano mi 85% renty, mimo że byłaby dla mnie korzystniejsza?
Odpowiedzi
W swoim życiorysie zawodowym mam okresy pracy na roli. Czy uwzględnia się je przy ustalaniu prawa do emerytury z ZUS?
Przy ustalaniu prawa do emerytury pracowniczej według dotychczasowych (starych) zasad oraz obliczaniu jej wysokości na podstawie ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (zwanej ustawą emerytalną) uwzględnia się:
- okresy ubezpieczenia społecznego rolników, za które opłacono przewidziane w odrębnych przepisach składki;
- przypadające przed dniem 1 lipca 1977 r. okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego po ukończeniu 16. roku życia;
- przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16. roku życia
– jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu.
Wymienionych okresów nie uwzględnia się, jeżeli zostały zaliczone do okresów, od których zależy prawo do emerytury lub renty na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Osobie, której przy ustalaniu prawa do emerytury uwzględniono okresy pracy w gospodarstwie rolnym, oblicza się wysokość przysługującego świadczenia jako część świadczenia obliczonego w myśl art. 53 ustawy emerytalnej, z uwzględnieniem okresów pracy w gospodarstwie rolnym, proporcjonalnie do udziału okresów składkowych i nieskładkowych w okresie stanowiącym sumę okresów składkowych i nieskładkowych oraz uwzględnionych okresów pracy w gospodarstwie rolnym.
Świadczenie ustalone w ten sposób zwiększa się o kwotę odpowiadającą części składkowej emerytury ustalonej według zasad wymiaru określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, z uwzględnieniem całego udowodnionego okresu pracy w gospodarstwie rolnym, z tym że okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w gospodarstwie rolnym – bez podlegania innemu ubezpieczeniu społecznemu – po ukończeniu 16. roku życia, przypadające przed dniem 1 lipca 1977 r., uwzględnia się, jeżeli przypadają nie wcześniej niż 25 lat przed ustaleniem prawa do emerytury. Emerytura osoby, która opłaciła składki przewidziane w systemie rolniczego ubezpieczenia społecznego, a przy ustalaniu dla niej prawa do emerytury według dotychczasowych (starych) zasad okresy składkowe i nieskładkowe nie zostały uzupełnione okresami rolnymi, ulega zwiększeniu za okres opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Zwiększenie to nie przysługuje osobie mającej ustalone prawo do emerytury lub renty na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Wysokość emerytury ustalonej według nowych zasad (art. 26 ustawy emerytalnej) ulega zwiększeniu za okresy opłacania składek na Fundusz Emerytalny Rolników, Fundusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników i ubezpieczenie emerytalno-rentowe, o których mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zwiększenie to ustala się według zasad wymiaru przewidzianych dla części składkowej, określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zwiększenie przysługuje ubezpieczonemu, który legitymuje się okresami ubezpieczenia społecznego rolników krótszymi niż 25 lat, nie przysługuje zaś osobie mającej ustalone prawo do emerytury na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Wiesława Lempska
Zakład Ubezpieczeń Społecznych
BP5/2023