Zagadnienia społecznej odpowiedzialności w obszarze „Prawa człowieka” a zarządzanie BHP

Zapewnienie równych szans i przeciwdziałanie dyskryminacji jest istotne z punktu widzenia fundamentalnych praw w pracy. Zgodnie z zaleceniami normy PN-ISO 26000 w dążeniu do przestrzegania tych praw należy zapewnić, że:

• polityki i praktyki zatrudniania pracowników, wynagrodzenie, warunki pracy, dostęp do szkoleń i możliwości awansu oraz sposoby rozwiązywania umowy o pracę uwzględniają wyłącznie wymagania związane z danym stanowiskiem i są wolne od dyskryminacji (np. ze względu na płeć, wyznanie, pochodzenie narodowe, poglądy polityczne, wiek czy niepełnosprawność);
• podejmowane są odpowiednie działania w celu zapobiegania nękaniu w miejscu pracy;
• podejmowane są działania w celu zapewnienia ochrony i wsparcia grup szczególnie wrażliwych.

Zalecenia te znajdują swoje odzwierciedlenie w wymaganiach prawa. W szczególności Kodeks pracy zawiera przepisy odnoszące się do równego traktowania w zatrudnieniu i stanowi między innymi, że:

• pracownicy powinni być równo traktowani w zakresie nawiązania i rozwiązania stosunku pracy, warunków zatrudnienia, awansowania oraz dostępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych, w szczególności bez względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną, zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony, zatrudnienie w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy;
• pracownicy mają prawo do jednakowego wynagrodzenia za jednakową pracę lub za pracę o jednakowej wartości;
• jakakolwiek dyskryminacja w zatrudnieniu, bezpośrednia lub pośrednia, w szczególności ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną, zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony, zatrudnienie w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy – jest niedopuszczalna;
• pracodawca jest obowiązany przeciwdziałać mobbingowi, który oznacza działania lub zachowania dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko pracownikowi, które polegają na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu pracownika, mają na celu jego poniżenie lub ośmieszenie, izolowanie lub wyeliminowanie z zespołu współpracowników i które mogą wywoływać u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej.

Społecznie odpowiedzialne działania, realizowane w systemie zarządzania BHP w celu spełnienia wymagań prawa w tym zakresie, mogą między innymi obejmować identyfikowanie zagrożeń psychospołecznych w miejscu pracy (stres, mobbing, bullying), umożliwianie zgłaszania przypadków przemocy (fizycznej lub psychicznej) w pracy oraz brak tolerancji dla takiej przemocy, szkolenia w zakresie zagrożeń psychospołecznych, a także realizację programów skierowanych na grupy osób szczególnie wrażliwych (np. pracownicy młodzi, osoby niepełnosprawne, pracownicy migracyjni itp.).