Pytania
- Słyszałem, że są jakieś zmiany w zakresie powstania, ustania oraz przywrócenia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy od 1 grudnia 2017 r.
- A jakie są zmiany w zasadach przywracania prawa do renty?
- Kto jest zobowiązany do wystawienia mi zaświadczenia o zarobkach, potrzebnego do wyliczenia renty?
- Czy świadczeniobiorca pobierający zasiłek przedemerytalny jest zobowiązany powiadomić organ rentowy wypłacający ten zasiłek o tym, że zawarł umowę o dzieło, w ramach której wykona ozdoby świąteczne?
- Kiedy należy mi się emerytura z ZUS i KRUS? Czy można pobierać oba świadczenia?
- Czy jeśli brakuje mi stażu ubezpieczeniowego, aby ZUS wypłacił mi najniższą emeryturę, można doliczyć czas pracy w gospodarstwie rolnym?
- Kuzynka studiuje i pobiera rentę rodzinną. Do kiedy najdalej przysługuje jej renta rodzinna?
- Zbliża się mój termin przejścia na emeryturę, ale od wielu lat pobieram rentę, a pracowałem tylko przed przyznaniem renty. Największą częścią przyszłej emerytury będzie kapitał początkowy, dlatego interesuje mnie, jak ZUS ustala podstawę wymiaru kapitału początkowego dla rencisty.
- Słyszałem, że do nowych i starych emerytur ZUS zalicza okresy pracy na roli, ale nie wiem, na czym to polega. Proszę o przybliżenie tej sprawy.
- Od 1 października 2017 r. mam przyznaną emeryturę, ale nadal pracuję. Mam zamiar skończyć pracę z końcem kwietnia 2018 r. Czy mogę ponowne przeliczyć jej wysokość z uwzględnieniem składek emerytalnych, które uskładały się na moim koncie po przyznaniu emerytury?
- Czy ZUS przyznaje jeszcze emerytury za uciążliwą pracę?
- Wiek emerytalny osiągnąłem w 2013 r. i dostałem emeryturę. Panie w ZUS powiedziały mi, że mam emeryturę naliczoną w stary i nowy sposób. Co to oznacza?
- O czym osoby pobierające rentę socjalną powinny powiadomić ZUS?
- Jakie są zasady orzekania o niezdolności do pracy?
- Od dłuższego czasu choruję i do pracy raczej nie wrócę. Jak przebiega postępowanie o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy?
- Mój kolega pracował za granicą. Do kapitału początkowego chciałby włączyć ten okres. Jak ustala się podstawę wymiaru dla osób zatrudnionych za granicą - tzw. wynagrodzenie zastępcze?
- Od roku jestem na wcześniejszej emeryturze. Z uwagi na to, że drastycznie pogorszyła się moja sytuacja finansowa zastanawiam się nad podjęciem jakieś pracy. Czy osiąganie przychodu z każdego rodzaju pracy zarobkowej wpłynie na zawieszenie emerytury lub zmniejszenie jej wysokości?
- Czy można ponowne ustalić wysokość kapitału początkowego? Przepisy często się zmieniają, a ja nie znam wszystkich zmian.
- Dotychczas nie interesowałem się sprawami emerytalnymi, ale za rok osiągam wiek emerytalny. W pracy słyszę, że muszę sobie ustalić w ZUS kapitał początkowy. Co to jest ?
- Jakie dokumenty do przyznania emerytury mogą wystawić archiwa?
- Czy nadal do emerytury można przedkładać w ZUS zeznania świadków na okoliczność wykonywania pracy?
- ZUS rozpatruje mój wniosek o emeryturę pomostową. Na jakich zasadach odbywa się wypłata tej emerytury?
Odpowiedzi
Czy można ponowne ustalić wysokość kapitału początkowego? Przepisy często się zmieniają, a ja nie znam wszystkich zmian.
Ponowne ustalenie wysokości kapitału początkowego może nastąpić w okolicznościach określonych w ustawy emerytalnej.
Kapitał początkowy może więc zostać ponownie ustalony w przypadku, gdy ubezpieczony wnioskuje o:
- doliczenie nieuwzględnionych dotychczas okresów składkowych lub nieskładkowych
- doliczenie wypłaconych dodatkowo składników wynagrodzenia przy-sługujących za okres, za który wynagrodzenie uwzględnione zostało w podstawie wymiaru
- obliczenie podstawy wymiaru kapitału początkowego z innych lat kalendarzowych, niż dotychczas przyjęte do obliczenia, np. z okresu innych kolejnych 10 lat kalendarzowych lub z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu
- obliczenie podstawy wymiaru kapitału początkowego na zasadach ogólnych zamiast przyjętej podstawy wymiaru renty
- obliczenie podstawy wymiaru kapitału początkowego od podstawy wymiaru renty z tytułu niezdolności do pracy przeliczonej po ustaleniu kapitału początkowego.
Z wnioskiem o ponowne ustalenie kapitału początkowego może wystąpić również ubezpieczony, któremu ustalono kapitał początkowy przed:
• wejściem Polski do UE, albo
• przed podpisaniem umowy międzynarodowej o zabezpieczeniu społecznym
oraz przed:
• zmianą przepisów ustawy emerytalnej w 2004 r. dotyczących:
- uwzględniania okresu sprawowania opieki nad dzieckiem bez ograniczenia do wymiaru 1/3 udowodnionych okresów składkowych
- ustalania podstawy wymiaru z faktycznego okresu ubezpieczenia osobom urodzonym przed 31 grudnia 1968 r., które z powodu nauki w szkole wyższej nie mogły udowodnić 10 kolejnych lat podlegania ubezpieczeniu społecznemu
• zmianą przepisów ustawy emerytalnej od 23 września 2011 r. umożliwiających:
- ustalenie kapitału początkowego osobie legitymującej się stażem wynoszącym 6 miesięcy lub mniej, która uzyskała decyzję o odmowie ustalenia kapitału początkowego
- obliczenie współczynnika „p", z uwzględnieniem miesięcy i dni pominiętych przy ustalaniu kapitału po raz pierwszy
- ustalenie podstawy wymiaru z uwzględnieniem zarobków z 10 kolejnych lat kalendarzowych uzyskanych w całym okresie przed 1 stycznia 1999 r.
- ustalenie podstawy wymiaru poprzez obliczenie według nowych zasad wskaźnika wysokości podstawy wymiaru z pierwszego roku ubezpieczenia, jeżeli rok ten został uwzględniony przy ustalaniu podstawy wymiaru kapitału początkowego
- ustalenie podstawy wymiaru kapitału początkowego dla osoby, która pozostawała w ubezpieczeniu przez okres krótszy niż 1 rok kalendarzowy
• zmianą przepisów ustawy emerytalnej od 1 października 2013 r. dotyczących:
- ustalenia podstawy wymiaru w przypadku, gdy do ustalenia pod-stawy wymiaru kapitału początkowego wskazano okres, w którym ubezpieczony pozostawał w ubezpieczeniu społecznym jedynie przez część miesięcy roku kalendarzowego
• zmianą przepisów ustawy emerytalnej od 1 maja 2015 r. dotyczących:
- uwzględniania okresów, o których mowa w art. 7 pkt 5 ustawy emerytalnej (m. in. okresów niewykonywania pracy z powodu opieki nad dzieckiem) po 1,3% podstawy wymiaru za każdy rok tych okresów
- przeliczenia kapitału początkowego przy obliczeniu emerytury - z uwzględnieniem okresów nauki na studiach wyższych przebytych przed dniem 1 stycznia 1999 r., w wymiarze nieprzekraczającym 1/3 okresów składkowych udowodnionych do dnia zgłoszenia wniosku o emeryturę.
Ponowne obliczenie kapitału początkowego, który został ustalony przed wejściem w życie przepisów zmieniających, następuje na wniosek osoby uprawnionej. Jeżeli jednak osoba uprawniona nie wystąpi z wnioskiem w tej sprawie, ponownie ustala się wysokość kapitału początkowego przy obliczaniu emerytury na nowych zasadach, o ile jest to dla emeryta korzystniejsze.
Jeżeli przed zmianą przepisów ustalono już emeryturę na nowych zasadach, ponowne obliczenie emerytury z uwzględnieniem przeliczonego kapitału początkowego następuje na wniosek emeryta. Wypłaty emerytury w nowej wysokości dokonuje się na ogólnych zasadach, nie wcześniej niż od miesiąca zgłoszenia wniosku.
Wiesława Lempska
Zakład Ubezpieczeń Społecznych
BP 8/2018