Pytania
- Słyszałem, że są jakieś zmiany w zakresie powstania, ustania oraz przywrócenia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy od 1 grudnia 2017 r.
- A jakie są zmiany w zasadach przywracania prawa do renty?
- Kto jest zobowiązany do wystawienia mi zaświadczenia o zarobkach, potrzebnego do wyliczenia renty?
- Czy świadczeniobiorca pobierający zasiłek przedemerytalny jest zobowiązany powiadomić organ rentowy wypłacający ten zasiłek o tym, że zawarł umowę o dzieło, w ramach której wykona ozdoby świąteczne?
- Kiedy należy mi się emerytura z ZUS i KRUS? Czy można pobierać oba świadczenia?
- Czy jeśli brakuje mi stażu ubezpieczeniowego, aby ZUS wypłacił mi najniższą emeryturę, można doliczyć czas pracy w gospodarstwie rolnym?
- Kuzynka studiuje i pobiera rentę rodzinną. Do kiedy najdalej przysługuje jej renta rodzinna?
- Zbliża się mój termin przejścia na emeryturę, ale od wielu lat pobieram rentę, a pracowałem tylko przed przyznaniem renty. Największą częścią przyszłej emerytury będzie kapitał początkowy, dlatego interesuje mnie, jak ZUS ustala podstawę wymiaru kapitału początkowego dla rencisty.
- Słyszałem, że do nowych i starych emerytur ZUS zalicza okresy pracy na roli, ale nie wiem, na czym to polega. Proszę o przybliżenie tej sprawy.
- Od 1 października 2017 r. mam przyznaną emeryturę, ale nadal pracuję. Mam zamiar skończyć pracę z końcem kwietnia 2018 r. Czy mogę ponowne przeliczyć jej wysokość z uwzględnieniem składek emerytalnych, które uskładały się na moim koncie po przyznaniu emerytury?
- Czy ZUS przyznaje jeszcze emerytury za uciążliwą pracę?
- Wiek emerytalny osiągnąłem w 2013 r. i dostałem emeryturę. Panie w ZUS powiedziały mi, że mam emeryturę naliczoną w stary i nowy sposób. Co to oznacza?
- O czym osoby pobierające rentę socjalną powinny powiadomić ZUS?
- Jakie są zasady orzekania o niezdolności do pracy?
- Od dłuższego czasu choruję i do pracy raczej nie wrócę. Jak przebiega postępowanie o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy?
- Mój kolega pracował za granicą. Do kapitału początkowego chciałby włączyć ten okres. Jak ustala się podstawę wymiaru dla osób zatrudnionych za granicą - tzw. wynagrodzenie zastępcze?
- Od roku jestem na wcześniejszej emeryturze. Z uwagi na to, że drastycznie pogorszyła się moja sytuacja finansowa zastanawiam się nad podjęciem jakieś pracy. Czy osiąganie przychodu z każdego rodzaju pracy zarobkowej wpłynie na zawieszenie emerytury lub zmniejszenie jej wysokości?
- Czy można ponowne ustalić wysokość kapitału początkowego? Przepisy często się zmieniają, a ja nie znam wszystkich zmian.
- Dotychczas nie interesowałem się sprawami emerytalnymi, ale za rok osiągam wiek emerytalny. W pracy słyszę, że muszę sobie ustalić w ZUS kapitał początkowy. Co to jest ?
- Jakie dokumenty do przyznania emerytury mogą wystawić archiwa?
- Czy nadal do emerytury można przedkładać w ZUS zeznania świadków na okoliczność wykonywania pracy?
- ZUS rozpatruje mój wniosek o emeryturę pomostową. Na jakich zasadach odbywa się wypłata tej emerytury?
Odpowiedzi
Słyszałem, że są jakieś zmiany w zakresie powstania, ustania oraz przywrócenia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy od 1 grudnia 2017 r.
1 grudnia 2017 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 29 września 2017 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy chorób zawodowych.
Od 1 grudnia 2017 r. prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy przysługuje tylko takiej osobie, która nie ma ustalonego prawa do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (FUS) lub nie spełnia warunków do jej uzyskania. Tym samym brak ustalonego prawa do emerytury, bądź niespełnianie warunków niezbędnych do jej uzyskania jest jednym z warunków nabycia prawa do renty. Pozostałe warunki zostają bez zmian. Nowe zasady dotyczą wniosków o rentę z tytułu niezdolności do pracy zgłoszonych od 1 grudnia 2017 r.
Emerytura z FUS to emerytura powszechna (przyznana na wniosek lub z urzędu), emerytura przyznana w wieku niższym niż powszechny wiek emerytalny (np. emerytura częściowa, emerytura górnicza, w tym emerytura górnicza bez względu na wiek, emerytura nauczycielska przyznana na podstawie Karty Nauczyciela, czy też emerytura wcześniejsza dla matek opiekujących się dziećmi).
Za emeryturę z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ZUS uważa emerytury pomostowe oraz nauczycielskie świadczenia kompensacyjne.
Oznacza to, że nie zostanie przyznana renta z tytułu niezdolności do pracy, jeśli osoba zainteresowana ma już ustalone prawo do emerytury z FUS lub spełnia warunki do jej uzyskania. W takim przypadku, jeżeli zostanie złożony wniosek o emeryturę, ZUS nie będzie badać pozostałych warunków wymaganych do przyznania tej renty i wyda decyzję odmowną. Jeśli dana osoba nie pobiera jeszcze emerytury z FUS, ale spełnia do niej warunki, zostanie poinformowana o możliwości ubiegania się o emeryturę.
Przykład: P Małgorzata ma ustalone prawo do emerytury od 11 sierpnia 2017 r. 25 stycznia 2018 r. zgłasza wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy. P Małgorzata nie ma prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, ponieważ ma ustalone prawo do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Od 1 grudnia 2017 r. wprowadzono przepis, zgodnie z którym prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy ustaje z dniem, od którego została przyznana emerytura z FUS.
Oznacza to, że jeśli dana osoba ma już przyznaną rentę z tytułu niezdolności do pracy, a po 30 listopada 2017 r. przyznana zostanie emerytura (z urzędu lub na wniosek), to natychmiast stracone zostaje prawo do tej renty.
Przykład: P Elżbieta (urodzona 10 grudnia 1957 r.) ma prawo do renty z tytułu niezdolności do prac ustalone od 2011 r. na stałe. W grudniu 2017 r. złożyła wniosek o emeryturę. P Elżbiecie ZUS ustali prawo do emerytury od ukończenia powszechnego wieku emerytalnego (60 lat), tj. od 10 grudnia 2017 r. Jednocześnie od dnia ustalenia prawa do emerytury, p. Elżbieta utraci prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy.
Wiesława Lempska
Zakład Ubezpieczeń Społecznych
BP 2/2018