Pytania
- Słyszałem, że są jakieś zmiany w zakresie powstania, ustania oraz przywrócenia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy od 1 grudnia 2017 r.
- A jakie są zmiany w zasadach przywracania prawa do renty?
- Kto jest zobowiązany do wystawienia mi zaświadczenia o zarobkach, potrzebnego do wyliczenia renty?
- Czy świadczeniobiorca pobierający zasiłek przedemerytalny jest zobowiązany powiadomić organ rentowy wypłacający ten zasiłek o tym, że zawarł umowę o dzieło, w ramach której wykona ozdoby świąteczne?
- Kiedy należy mi się emerytura z ZUS i KRUS? Czy można pobierać oba świadczenia?
- Czy jeśli brakuje mi stażu ubezpieczeniowego, aby ZUS wypłacił mi najniższą emeryturę, można doliczyć czas pracy w gospodarstwie rolnym?
- Kuzynka studiuje i pobiera rentę rodzinną. Do kiedy najdalej przysługuje jej renta rodzinna?
- Zbliża się mój termin przejścia na emeryturę, ale od wielu lat pobieram rentę, a pracowałem tylko przed przyznaniem renty. Największą częścią przyszłej emerytury będzie kapitał początkowy, dlatego interesuje mnie, jak ZUS ustala podstawę wymiaru kapitału początkowego dla rencisty.
- Słyszałem, że do nowych i starych emerytur ZUS zalicza okresy pracy na roli, ale nie wiem, na czym to polega. Proszę o przybliżenie tej sprawy.
- Od 1 października 2017 r. mam przyznaną emeryturę, ale nadal pracuję. Mam zamiar skończyć pracę z końcem kwietnia 2018 r. Czy mogę ponowne przeliczyć jej wysokość z uwzględnieniem składek emerytalnych, które uskładały się na moim koncie po przyznaniu emerytury?
- Czy ZUS przyznaje jeszcze emerytury za uciążliwą pracę?
- Wiek emerytalny osiągnąłem w 2013 r. i dostałem emeryturę. Panie w ZUS powiedziały mi, że mam emeryturę naliczoną w stary i nowy sposób. Co to oznacza?
- O czym osoby pobierające rentę socjalną powinny powiadomić ZUS?
- Jakie są zasady orzekania o niezdolności do pracy?
- Od dłuższego czasu choruję i do pracy raczej nie wrócę. Jak przebiega postępowanie o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy?
- Mój kolega pracował za granicą. Do kapitału początkowego chciałby włączyć ten okres. Jak ustala się podstawę wymiaru dla osób zatrudnionych za granicą - tzw. wynagrodzenie zastępcze?
- Od roku jestem na wcześniejszej emeryturze. Z uwagi na to, że drastycznie pogorszyła się moja sytuacja finansowa zastanawiam się nad podjęciem jakieś pracy. Czy osiąganie przychodu z każdego rodzaju pracy zarobkowej wpłynie na zawieszenie emerytury lub zmniejszenie jej wysokości?
- Czy można ponowne ustalić wysokość kapitału początkowego? Przepisy często się zmieniają, a ja nie znam wszystkich zmian.
- Dotychczas nie interesowałem się sprawami emerytalnymi, ale za rok osiągam wiek emerytalny. W pracy słyszę, że muszę sobie ustalić w ZUS kapitał początkowy. Co to jest ?
- Jakie dokumenty do przyznania emerytury mogą wystawić archiwa?
- Czy nadal do emerytury można przedkładać w ZUS zeznania świadków na okoliczność wykonywania pracy?
- ZUS rozpatruje mój wniosek o emeryturę pomostową. Na jakich zasadach odbywa się wypłata tej emerytury?
Odpowiedzi
Mój kolega pracował za granicą. Do kapitału początkowego chciałby włączyć ten okres. Jak ustala się podstawę wymiaru dla osób zatrudnionych za granicą - tzw. wynagrodzenie zastępcze?
Ustalenie podstawy wymiaru emerytury lub renty, a także kapitału początkowego w przypadku osób, które na przestrzeni działalności zawodowej wykonywały również pracę za granicą zależy od zasad, na jakich odbywało się to zatrudnienie. Należy wyszczególnić następujące przypadki:
- zatrudnienie za zgodą władz polskich na podstawie skierowania do pracy za granicą
- zatrudnienie za granicą w polskich przedstawicielstwach dyplomatycznych i konsularnych
- zatrudnienie w innym kraju, z którym Polska ma podpisaną umowę o ubezpieczeniu społecznym
- zatrudnienie za granicą u obcego pracodawcy, z dobrowolnym zgłoszeniem się do ubezpieczenia społecznego w Polsce.
W przypadku osób, które były zatrudnione za granicą za zgodą władz polskich (na przykład skierowanie za pośrednictwem firm kierujących typu Polservice lub Dromex) do ustalenia podstawy wymiaru, za okresy przypadające przed 1.1.1991 r., można wskazać tzw. wynagrodzenie zastępcze i to zarówno gdy wybierany jest wariant 10 kolejnych lat kalendarzowych, jak i 20 dowolnie wybranych lat kalendarzowych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu.
Zasady takiego ustalania podstawy wymiaru emerytury, a także renty, regulują przepisy § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 kwietnia 1985 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru emerytur i rent w brzmieniu obowiązującym od 1.1.1990 r.
W myśl powołanych przepisów do ustalenia podstawy wymiaru świadczenia emerytalno-rentowego mogą być wskazane kwoty wynagrodzenia przysługującego w okresie zatrudnienia osoby zainteresowanej za granicą pracownikowi zatrudnionemu w kraju w takim samym lub podobnym charakterze, w jakim pracownik był zatrudniony przed wyjazdem za granicę.
Zaświadczenie o wynagrodzeniu zastępczym jest zobowiązany wystawić macierzysty pracodawca, u którego pracownik był zatrudniony bezpośrednio przed wyjazdem za granicę. Przy wystawianiu zaświadczenia na druku ZUS Rp 7 nie są wymagane dane osobowe pracownika, którego wynagrodzenie jest wskazywane zastępczo, chyba że wyraził on na to zgodę. Niezbędne jednak jest podanie stanowiska lub charakteru wykonywanej przez niego pracy.
Za okresy zatrudnienia za granicą przypadające po dniu 31.12.1990 r. podstawę wymiaru stanowią kwoty, od których za te okresy opłacano składkę na ubezpieczenie społeczne w kraju. Zaświadczenie potwierdzające wysokość tych kwot wydaje zakład kierujący do pracy za granicę.
Do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty dla pracowników skierowanych do pracy za granicę w polskich przedstawicielstwach dyplomatycznych i konsularnych oraz innych pracowników skierowanych do pracy za granicę, którzy z tytułu tej pracy otrzymywali wynagrodzenie na podstawie przepisów o wynagradzaniu pracowników dyplomatycznych i konsularnych, a także dla członków rodzin tych pracowników, przyjmuje się - za każdy miesiąc tego zatrudnienia przypadający przed dniem 1.1.1991 r. - kwoty ryczałtowe ustalone w zależności od grupy zaszeregowania pracownika w stosunku do przysługującego w tym czasie wynagrodzenia na stanowisku dyrektora generalnego w ministerstwach i urzędach centralnych, przy zastosowaniu określonej w rozporządzeniu skali procentowej. Zaświadczenia w tym zakresie wydaje Ministerstwo Spraw Zagranicznych.
Wiesława Lempska
Zakład Ubezpieczeń Społecznych
BP 7/2018