Pytania
- Jakie są rodzaje rent z tytułu niezdolności do pracy?
- Od kilku lat pobierałem rentę rodzinną po ojcu. Po skończeniu studiów i obronie pracy magisterskiej wyjechałem na 2 miesiące do Londynu. Zapomniałem powiadomić ZUS, że już skończyłem edukację i renty były nadal przesyłane na moje konto. Teraz dowiedziałem się, że muszę zwrócić te pieniądze. Czy jest to słuszne?
- W latach 70. zakład pracy wysłał mnie do pracy na terenie byłej Czechosłowacji. Zarabiałem wtedy nieźle, a teraz myślę o przeliczeniu emerytury. Czy jest to możliwe ?
- Czy okresy wykonywania zatrudnienia na terenie byłego NRD mogą być zaliczane do polskiej emerytury?
- Mam przyznaną po mężu rentę rodzinną. Mąż przy swojej emeryturze miał wypłacane świadczenie pieniężne, bowiem za młodu był przymusowo zatrudniony w kopalni węgla. Ja do renty rodzinnej nie dostałam tego dodatku. Nie wiem, dlaczego ZUS tak postąpił.
- W moim zakładzie pracy jest kilka osób, które chciałyby skorzystać z nowego rodzaju emerytury - częściowej. Proszę zatem o odpowiedź na pięć pytań z tym związanych.
- Chciałbym przeliczyć emeryturę od lepszych zarobków, z zakładów gdzie dobrze zarabiałem. Mam z dawnych zakładów pracy tylko umowy o pracę, zaświadczenie o pracy w I kategorii zatrudnienia, legitymację ubezpieczeniową, w której zachowały się kartki ze zwolnieniami lekarskimi. Czy to wystarczy?
- Pracowałam w latach 1988-1990 w dużym zakładzie, który odprowadzał składki ubezpieczeniowe do ZUS. Zakład już nie istnieje, a ja nie mam żadnych dokumentów. Chciałam przeliczyć emeryturę, a ZUS wyliczył moje świadczenie od najniższych krajowych wynagrodzeń. Co można w tej sytuacji zrobić?
- Mam orzeczenie lekarza z ZUS, że jestem chory, częściowo niezdolny do pracy. Chcę ubiegać się o rentę, ale czy takie orzeczenie wystarczy?
- Mam krótki staż pracy, a moja emerytura będzie mi wyliczona na nowych zasadach, z kapitałem początkowym i składkami emerytalnymi z lat 2007 -2013. Niektóre lata przepracowałam na pół etatu. Czy to prawda, że jej wartość będzie niższa od minimalnej (słyszałam, że to możliwe)?
- Córka kuzynki jest chora od urodzenia, ma teraz 17 lat i nie chodzi do szkoły ze względu na stan zdrowia. Niedawno zmarł jej ojciec. Czy brak kontynuacji nauki w szkole stanowi przeszkodę do otrzymania renty rodzinnej?
- W latach 1997-1998 w czasie zatrudnienia w fabryce obuwia miałem łącznie ok. 8 miesięcy urlopu bezpłatnego Zachowałem w tym czasie wszystkie uprawnienia pracownicze. Czy ZUS zaliczy do stażu emerytalnego ten okres?
- Jaki staż pracy wymagany jest do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy?
- Urodziłam się w styczniu 1955 roku. Przez całe życie zawodowe pracowałam jako nauczycielka, początkowo w świetlicy, a od 25 lat jako nauczycielka języka polskiego. Przepracowałam w sumie ponad 35 lat. Mam pytanie: do kiedy mogę pracować, aby ZUS wyliczył mi emeryturę na tzw. starych zasadach?
- Przeszłam na emeryturę kilka lat temu. ZUS przysyła mi emeryturę 25 dnia każdego miesiąca. Od 1 marca br. mąż jest na emeryturze i ZUS przydzielił mu ten sam termin na wypłatę świadczenia. Jest to dla nas niewygodne, bo mamy małe świadczenia i na początku miesiąca brakuje nam na opłaty. Czy można to zmienić, tak aby mąż otrzymy wał emeryturę np. 10 dnia miesiąca?
- Proszę o informację, kiedy dzieci mają prawo do renty rodzinnej oraz ile ona wynosi?
- Jakie zmiany zaszły w odniesieniu do otwartych funduszy emerytalnych?
- Jakie główne elementy powinien zawierać wniosek o świadczenie emerytalno-rentowe?
- Jak i kiedy będzie można przenieść wszystkie składki z OFE do ZUS i czy trzeba podjąć jakieś czynności?
- Czy wszystkie środki z OFE przejdą do ZUS, tj. te już zgromadzone i te w przyszłości odłożone ?
- Czy środki przeniesione z OFE do ZUS będą dziedziczone?
- W jakim terminie powinienem zgłosić się do ZUS w celu złożenia oświadczenia o pozostaniu w OFE bądź przeniesieniu środków do ZUS?
- Co to jest „suwak bezpieczeństwa"?
- Co się stanie, jeżeli złożę wniosek o emeryturę do ZUS, który nie zawiera wszystkich istotnych danych?
- Słyszałam, że Trybunał Konstytucyjny zakwestionował wydłużony wiek emerytalny. Co zostało zmienione?
- Jakie OFE działają na rynku?
- Gdzie należy składać oświadczenie w sprawie pozostania w OFE?
- Czy ewentualnych zmian z OFE na ZUS i z ZUS na OFE będzie można dokonywać kilkakrotnie?
- Kiedy środki zostaną zapisane na subkoncie?
- Czy środki przeniesione z OFE będą podlegały podziałowi w razie rozwodu lub dziedziczeniu w razie śmierci ubezpieczonego?
- Kogo dotyczy wypłata gwarantowana ?
- W jakim okresie przysługuje prawo do wypłaty gwarantowanej?
- Mąż zmarł 25 marca tego roku. Miałam wiele spraw, czułam się źle i wniosek o tę rentę zaniosłam 6.05.2014 r. ZUS przyznał mi rentę rodzinną po mężu od dnia 1.05.2014 r. zamiast od marca. Czy słusznie?
- Mój wujek był deportowany do ZSRR. Czy ten okres ZUS jakoś zalicza, czy są jakieś świadczenia z tego tytułu?
- Czy to prawda, że niektórzy sportowcy dostają emerytury za uzyskiwanie bardzo dobrych wyników w swojej dyscyplinie sportowej?
- Czy brak pieczątki imiennej na świadectwach pracy/świadectwach wykonywania pracy w szczególnych warunkach, stanowi podstawę do odmowy uwzględnienia tych dokumentów? Przekazywane dokumenty mają nadruk komputerowy takich danych, jak: stanowisko łużbowe, imię i nazwisko pracodawcy lub osoby reprezentującej pracodawcę albo osoby upoważnionej do składania oświadczeń w imieniu pracodawcy oraz opatrzone są podpisami tych osób.
- Na jakich zasadach ZUS podwyższa/waloryzuje świadczenia? W tym roku, w marcu, dostałam tę waloryzację, ale już w kwietniu listonosz przyniósł emeryturę o 2 zł mniejszą.
- Czy jest możliwe wycofanie wniosku o świadczenie?
- Mam swoją wypracowaną emeryturę, ale ZUS wypłaca mi rentę rodzinną po mężu. Jedno i drugie świadczenie jest bardzo niskie. Czy nie mogę otrzymywać obu świadczeń albo choćby 100% tego, co miał mąż?
- Czy pracodawca musi poinformować rodzinę zmarłego pracownika o warunkach uzyskania prawa do renty rodzinnej dla dzieci?
- Komu przysługuje dodatek dla sierot zupełnych ?
- Co to jest renta szkoleniowa?
- Za ponad 2 lata będę przechodziła na emeryturę. Wykonuję pracę na podstawie kilku umów zlecenia. Czy dla wysokości mojej emerytury opłaca się, aby od wszystkich tych umów były opłacane składki emerytalne?
- Kto orzeka o niezdolności do pracy dla potrzeb przyznania renty chorobowej?
- Od czego zacząć poszukiwania dokumentacji osobowej i płacowej?
- Miałem wypadek przy prowadzeniu działalności gospodarczej, złożyłem wszystkie dokumenty do ZUS. Zastanawiam się, jak będzie wyliczana moja renta wypadkowa.
- Od ponad 10 lat pobieram rentę chorobową i od tego czasu nie pracuję. W listopadzie br. osiągnę wiek emerytalny i wiem, że ZUS przyzna mi tzw. emeryturę z urzędu. Jak będzie wyliczona ta emerytura, czy nie okaże się niższa od renty?
- Jak zalicza się okresy rolne do świadczeń wyliczanych na starych zasadach?
- Jakie są niezbędne dokumenty do rozliczenia świadczenia, dla osoby, która pobiera z ZUS rentę lub emeryturę?
- Od stycznia 2013 r. pobieram emeryturę. Niedawno złożyłam do ZUS zaświadczenie Rp.7 z zarobkami za 2013 r. wraz z wnioskiem o przeliczenie. ZUS przeliczył emeryturę poprzez zmianę podstawy jej wymiaru, ale nie doliczył stażu pracy. Musiałam składać drugi wniosek. Czy słusznie?
- Słyszałam, że nastąpiły zmiany w wypłacie renty socjalnej. Mój syn pobiera takie świadczenie i wybiera się na 3 miesiące za granicę do rodziny. Czy renta będzie wypłacana?
- Nasz zaklad pracy zatrudnia świadczeniobiorców ZUS na podstawie różnych umów. Czy osiąganie przychodu z każdego rodzaju pracy zarobkowej wpływa na zawieszenie prawa do świadczeń lub zmniejszenie ich wysokości?
- Moja emerytura jest niska, chciałbym ją przeliczyć, ale nie mam zaświadczeń o dawnych zarobkach. ZUS twierdzi, że muszę dostarczyć dokumenty, a jeśli nie, to mogą tylko zastosować najniższe wynagrodzenie krajowe. Czy to prawidłowe postępowanie?
- Na podstawie których przepisów przysługuje dodatek dla sierot zupełnych?
- Mam niską emeryturę, przyznaną od 2002 r. Pracowałam w wojsku jako pracownik cywilny. ZUS wyliczył mi emeryturę z najlepszych 20 lat z całego życia zawodowego. Mam udowodniony długi staż pracy, w czasie którego dostawałam nagrody jubileuszowe. Czy liczą się one do obliczenia emerytury?
- Jaka jest sytuacja osoby, która pobiera rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i, której brakuje blisko rok - w świetle obowiązujących obecnie przepisów - do osiągnięcia wieku emerytalnego?
Odpowiedzi
Jaki staż pracy wymagany jest do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy?
Stosownie do przepisów art. 57- 58 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (DzU z 2013 r., poz. 1440), okres składkowy i nieskładkowy wymagany do przyznania renty
uzależniony jest od wieku osoby, w jakim powstała niezdolność do pracy.
Okres ten wynosi:
- 1 rok - jeżeli niezdolność do pracy powstała przed ukończeniem 20 lat
- 2 lata - jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 20
do 22 lat - 3 lata-jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 22 do 25 lat
- 4 lata - jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 25 do
30 lat - 5 lat - jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat.
Warunek wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego nie dotyczy ubezpieczonego, który stał się niezdolny do pracy z powodu skutków wypadku w drodze do - lub z pracy.
Okres wymaganych 5 lat w odniesieniu do osób, u których niezdolność do pracy powstała po ukończeniu 30. roku życia, musi przypadać w ciągu ostatniego dziesięciolecia przypadającego przed dniem zgłoszenia wniosku
o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy.
Do dziesięcioletniego okresu poprzedzającego datę zgłoszenia wniosku o rentę lub datę powstania niezdolności do pracy nie zalicza się okresów pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy (renty inwalidzkiej), renty
szkoleniowej lub renty rodzinnej.
Art. 57 ust. 2 tej ustawy umożliwia przyznanie renty nawet wówczas, gdy niezdolność do pracy powstała w okresie późniejszym niż 18 miesięcy od ustania okresów wskazanych w ustawie. Z przepisu tego mogą skorzystać te osoby, które:
- zostały uznane za całkowicie niezdolne do pracy
- spełniają warunek posiadania wymaganego okresu składkowego
i nieskładkowego oraz - legitymują się co najmniej 20 letnim (wprzypadku kobiety) i 25-letnim
(w przypadku mężczyzny) okresem składkowym i nieskładkowym.
Warunku dotyczącego posiadania 5 letniego okresu składkowego i nieskładkowego w ciągu dziesięciolecia poprzedzającego dzień zgłoszenia wniosku o rentę z tytułu niezdolności do pracy lub dzień powstania niezdolności do pracy nie muszą spełnić osoby, które udowodnią okres składkowy, wymieniony w art. 6 ustawy emerytalnej, wynoszący co najmniej 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn oraz zostaną uznane za całkowicie niezdolne do pracy.
Data powstania całkowitej niezdolności do pracy nie ma w tym przypadku znaczenia. Jeżeli ubezpieczony nie osiągnął wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego, uzależnionego od wieku, w którym powstała niezdolność do pracy, warunek posiadania tego okresu uważa się za spełniony, gdy ubezpieczony został
zgłoszony do ubezpieczenia przed ukończeniem 18 lat albo w ciągu 6 miesięcy po ukończeniu nauki w szkole ponadpodstawowej, ponadgimnazjalnej lub w szkole wyższej oraz do dnia powstania niezddnośa do pracy miał bez przerwy lub z przerwami meprzekracząącymi 6 miesięcy, okresy składkowe i nieskładkowe .
Wiesława Lempska
Zakład Ubezpieczeń Społecznych
BP 4/2014