Pracowałam w latach 1988-1990 w dużym zakładzie, który odprowadzał składki ubezpieczeniowe do ZUS. Zakład już nie istnieje, a ja nie mam żadnych dokumentów. Chciałam przeliczyć emeryturę, a ZUS wyliczył moje świadczenie od najniższych krajowych wynagrodzeń. Co można w tej sytuacji zrobić?

Środkiem dowodowym potwierdzającym wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu oraz uposażenia przyjmowanego do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty są, zgodnie z § 21 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia
emerytalno-rentowe (DzU nr 237, poz. 1412), zaświadczenia pracodawcy lub innego płatnika składek, legitymacja ubezpieczeniowa lub inny dokument, na podstawie którego można ustalić wysokość wynagrodzenia, dochodu,
przychodu lub uposażenia.

Archiwa mogą nie posiadać dokumentacji placowej za wskazane przez Panią lata, bowiem w myśl przepisów obowiązujących do 1990 r. okres przechowywania list płac wynosił 12 lat, zakład pracy mógł więc likwidować dokumenty płacowe po upływie tego czasu. Okres przechowywania list płac, kart zbiorczych płac oraz innych dokumentów, na podstawie których można ustalić podstawę wymiaru emerytury lub renty został wydłużony rozporządzeniem Ministra Finansów z 15 stycznia 1991 r. wsprawie zasad prowadzenia rachunkowości (DzU nr 10,
poz. 35 ze zm.), a następnie ustawą z 29 września 1994 r. o rachunkowości (DzU nr 121, poz. 591 ze zm.). Określono w nich, że dokumentacja płacowa powinna być przechowywana przez okres wymaganego dostępu do tych informacji wynikający z przepisów m.in. emerytalno-rentowych.

Jeżeli nie ma możliwości uzyskania wymienionych dowodów, w celu udokumentowania wynagrodzenia przedłożyć można również inne dokumenty, takie jak umowy o pracę, angaże, pisma o powołaniu i mianowaniu, określające wynagrodzenie pracownika. W przypadku, gdy wynagrodzenie określone jest stawką godzinową, dopuszczalne jest ustalenie wy nagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru świadczenia tylko wówczas, jeżeli zachowały się dane dotyczące liczby godzin, jaką pracownik w danym okresie faktycznie przepracował. Gdy ubezpieczony nie może udokumentować wysokośa faktycznie osiąganego wynagrodzenia, do ustalenia podstawy wymiaru świadczeń przyjmuje się, zgodnie z art. 15 ust. 2a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach
z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. DzU z dn. 4.12.2013 r„ poz. 1440) wynagrodzenie minimalne, proporcjonalnie do okresu podlegania ubezpieczeniu i wymiaru czasu pracy.

Z Pani pytania wynika, że do ustalenia podstawy wymiaru emerytury za zatrudnienie w latach 1988-1990 r., w którym nie udokumentowała Pani faktycznie osiągniętego wynagrodzenia, przyjęto wynagrodzenie minimalne.
Jest to zgodne z przepisami.

ZUS nie jest uprawniony do ustalania wynagrodzeń dla potrzeb ustalania podstawy wymiaru świadczeń emerytalno-rentowych. Oddziały ZUS mogą jedynie we własnym zakresie potwierdzić okresy ubezpieczenia i podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne osobom zatrudnionym u pracodawcy,
który przed dniem 1.01.1999 r. rozliczał się zZUS na deklaracjach imiennych, tzn. zatrudniał mniej niż 20 osób.

Wiesława Lempska
Zakład Ubezpieczeń Społecznych
BP 3/2014