Aspekty prawne
Obowiązki pracodawcy i innych podmiotów w razie zaistnienia wypadku przy pracy
Obowiązki pracodawcy w razie zaistnienia wypadku przy pracy, w którym poszkodowany został pracownik, określono w art.234 Kodeksu pracy oraz rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy (Dz.U. 2009 nr 105 poz. 870). Obejmują one:
- zapewnienie pierwszej pomocy poszkodowanym,
- podjęcie działań eliminujących lub ograniczających zagrożenie,
- powołanie zespołu powypadkowego,
- ustalenie okoliczności i przyczyn wypadku,
- zastosowanie odpowiednich środków zapobiegających podobnym wypadkom.
W przypadku wypadku śmiertelnego, ciężkiego i/lub zbiorowego pracodawca jest zobowiązany niezwłocznie zawiadomić właściwego okręgowego inspektora pracy i prokuratora. Również w przypadku, gdy nie można ocenić czy dane zdarzenie jest wypadkiem czy tez nie, ale wywołało one takie skutki, pracodawca ma obowiązek zawiadomić wymienione organy. Zawiadomienie to powinno być niezwłoczne, co przy braku ustawowej definicji takiego sformułowania tłumaczy się jako wykonane bez zbędnej (nie uzasadnionej okolicznościami zdarzenia) zwłoki.
Jeżeli w wypadku na terenie zakładu pracy pracodawcy została poszkodowana osoba, która nie jest jego pracownikiem, ma on obowiązek:
- zapewnić udzielenie poszkodowanemu pomocy,
- zabezpieczyć miejsce wypadku,
- zawiadomić niezwłocznie o wypadku pracodawcę poszkodowanego,
- udostępnić miejsce wypadku i niezbędne materiały oraz udzielić informacji i wszechstronnej pomocy zespołowi powypadkowemu .
Ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku, który miał miejsce na terenie innego zakładu pracy, dokonywać może zespół powypadkowy powołany przez pracodawcę poszkodowanego, w obecności przedstawiciela pracodawcy, na którego terenie miał miejsce wypadek lub, na wniosek pracodawcy poszkodowanego, pracodawca, na którego terenie miał miejsce wypadek.
W przypadku, gdy wypadkowi uległ pracownik tymczasowy wykonujący pracę u pracodawcy użytkownika, przyczyny i okoliczności wypadku ustala pracodawca użytkownik (art.9 ust.2a ustawy z dnia 9 lipca 2003 r. o zatrudnianiu pracowników tymczasowych, Dz. U. Nr 166, poz. 1608 ze zm.).
Do czasu ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku pracodawca ma obowiązek zabezpieczyć miejsce wypadku w sposób wykluczający:
- dopuszczenie do miejsca wypadku osób niepowołanych,
- uruchamianie bez koniecznej potrzeby maszyn i innych urządzeń, które w związku z wypadkiem zostały wstrzymane,
- dokonywanie zmian położenia maszyny i innych urządzeń technicznych, jak również zmiany położenia innych przedmiotów istotnego dla ustalenia przebiegu zdarzenia.
Uruchomienie maszyn, urządzeń i zmiany w miejscu zaistnienia wypadku mogą być dokonane za zgodą pracodawcy po porozumieniu w tej kwestii ze społecznym inspektorem pracy oraz po dokonaniu oględzin, szkiców i fotografii miejsca wypadku.
W przypadku wypadku śmiertelnego, ciężkiego lub/i zbiorowego zgodę taką wydaje pracodawca po uzgodnieniu z okręgowym inspektorem pracy i prokuratorem, a jeżeli wypadek miał miejsce w zakładzie górniczym dodatkowo zgodę taką musi uzgodnić z organem nadzoru górniczego.