Słyszałam, że osoby, których dokumenty dotyczące uzyskiwanych wynagrodzeń zaginęły lub zostały zniszczone przez zakład pracy, i przez to pobierają one niższe emerytury, mogą teraz wystąpić do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przeliczenie swoich świadczeń. Ja i moi koledzy z dawnego miejsca pracy jesteśmy w podobnej sytuacji - nie mamy pełnej, a niektórzy żadnej dokumentacji płacowej. Proszę o informację, jaka jest na to rada?

Od 1 stycznia 2009 r. dla osób, które w okresie wskazywanym do ustalenia podstawy wymiaru świadczenia wykonywały pracę w ramach stosunku pracy, ale nie mają możliwości udowodnienia wysokości uzy¬skiwanego wynagrodzenia, ZUS przyjmuje w każdym roku, w którym była wykonywana ta praca, obowiązujące wówczas minimalne wyna¬grodzenie pracowników. Dotyczy to osób, które:
- począwszy od 1 stycznia 2009 r. będą ubiegały się o emeryturę
lub rentę z tytułu niezdolności do pracy po raz pierwszy, oraz
- już mają ustalone prawo do świadczenia, a w podstawie
wymiaru - za okres, w którym pozostawały w zatrudnieniu w ramach
stosunku pracy - mają przyjęte wynagrodzenie zerowe.
Możliwość przyjęcia minimalnego wynagrodzenia została wprowa¬dzona ustawą z dnia 4 września 2008 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z FUS, zwaną dalej ustawą zmieniającą (DzU nr 192, poz. 1180), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2009 r.
W ustawie zmieniającej dodano do art. 15 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ust. 2a i 2b, w myśl których, jeżeli nie można ustalić podstawy wy¬miaru składek w okresie pozostawania w stosunku pracy wskazanym do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty, za podstawę wymiaru składek przyjmuje się kwotę obowiązującego w tym okresie minimalnego wynagrodzenia pracowników, zwanego dalej minimalnym wynagrodzeniem.
Z przepisu tego wynika, wobec kogo ZUS może przyjąć jako podstawę wynagrodzenie minimalne oraz w jaki sposób ustala się to wynagrodzenie.
Ważne! Minimalne wynagrodzenie przyjmuje się wyłącznie za okres, w którym wnioskodawca podlegał ubezpieczeniu - ubezpieczeniom społecznym z tytułu ubezpieczenia pracowniczego.
Kwotę minimalnego wynagrodzenia przyjmuje się również za okresy, w których pracownik pozostający w stosunku pracy pobierał wynagro¬dzenie za czas niezdolności do pracy oraz kwoty zasiłków: chorobowego, macierzyńskiego i opiekuńczego oraz świadczenia rehabilitacyjnego.
Przy ustalaniu minimalnego wynagrodzenia, które podlega uwzględ¬nieniu przy obliczaniu podstawy wymiaru, wynagrodzenie to przyjmuje się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy, oraz okresu pozostawania w ubezpieczeniu pracowniczym. Oznacza to, że jeżeli pracownik wy¬konywał zatrudnienie - przykładowo w wymiarze 2/3,1/5,1/1 czy 1/2 etatu, ZUS do ustalenia podstawy wymiaru przyjmie 2/3,1/5,1/1 lub 1/2 minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w tym okresie.
Jeżeli pracownik nie może udowodnić wysokości uzyskanego wy-nagrodzenia, a z dokumentów (np. ze świadectwa pracy) wynika, że pozostawał w zatrudnieniu w ramach stosunku pracy przez cały rok
kalendarzowy - do ustalenia podstawy wymiaru ZUS przyjmie mini¬malne wynagrodzenie za cały rok. W sytuacji, gdy pracownik wskazuje do ustalenia podstawy wymiaru rok, za który może przedłożyć zarobki za część roku, a za pozostałą jego część - nie ma takiej możliwości, wówczas ZUS przyjmie do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty udokumentowane zarobki za część roku i uzupełni je mini¬malnym wynagrodzeniem za okres, w którym pracownik pozostawał w ubezpieczeniu pracowniczym, ale nie mógł przedłożyć dokumentów potwierdzających wysokość osiągniętego wynagrodzenia.
Może zdarzyć się, że wysokości osiągniętego wynagrodzenia nie może udowodnić pracownik, który pozostawał w zatrudnieniu przez niepełny miesiąc, np. przez 19 dni, 8 miesięcy i 8 dni czy 11 miesięcy i 20 dni. W takim przypadku przy ustalaniu minimalnego wynagrodzenia za okres krótszy niż 1 miesiąc ZUS podzieli to wynagrodzenie przez faktyczną liczbę dni miesiąca, a następnie pomnoży przez liczbę dni, w których pracownik pozostawał w stosunku pracy.
ZUS nie przyjmie minimalnego wynagrodzenia:
- za okresy, w których pracownik nie otrzymywał wynagrodzenia,
np. przebywał na urlopie bezpłatnym
- za okresy pozostawania bez pracy, które zostały zaliczone jako
okresy ubezpieczenia osobie przywróconej do pracy na podstawie
wyroku sądu.
Kwotę minimalnego wynagrodzenia organ rentowy przyjmuje z urzędu, bez konieczności składania przez zainteresowanego wniosku w tej sprawie.
W dalszym ciągu wynagrodzenie zerowe ZUS będzie przyjmował za okres, który jest wskazywany do ustalenia podstawy wymiaru, a w którym wnioskodawca nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu -ubezpieczeniom społecznym przez rok lub część roku.
Osoby, którym do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty przyznanej przed dniem 1 stycznia 2009 r. przyjęto wynagrodzenie zero¬we, mogą zgłosić wniosek o przeliczenie podstawy wymiaru świadczenia z uwzględnieniem minimalnego wynagrodzenia. Przeliczenie podstawy wymiaru następuje na wniosek osoby zainteresowanej. Wnioski o prze¬liczenie podstawy wymiaru dostępne są we wszystkich jednostkach organizacyjnych ZUS.
Emerytura lub renta w wysokości przeliczonej przysługuje:
- od 1 stycznia 2009 r. -jeżeli wniosek o przeliczenie zostanie zgło¬
szony przed dniem 1 stycznia 2010 r.
- od pierwszego dnia miesiąca, w którym zgłoszono wniosek
o przeliczenie, jeżeli wniosek ten zostanie zgłoszony po dniu 31 grudnia
2009 r.
Ważne! Przeliczeniu podlega podstawa wymiaru emerytury lub renty ostatnio przyjęta do obliczenia świadczenia.
W przypadku zgłoszenia wniosku o ponowne ustalenie podstawy wymiaru z uwzględnieniem minimalnego wynagrodzenia, ZUS dokona przeliczenia podstawy wymiaru, od której została obliczona przyzna¬na emerytura. ZUS jest zobowiązany do wydania decyzji w sprawie przeliczenia emerytury lub renty w terminie 60 dni od dnia wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.