W naszym przedsiębiorstwie jest zatrudnionych pięć osób uprawnionych do świadczenia przedemerytalnego. Wkrótce spełnią one warunki do przyznania emerytury. Czy ZUS przyzna im to świadczenie z urzędu, czy też konieczne jest złożenie wniosku?

Prawo do świadczenia przedemerytalnego ustaje z dniem ukończenia przez kobietę 60 r.ż., a przez mężczyznę 65 r.ż.
Ukończenie wskazanego wieku jest w każdym przypadku jednoznaczne ze spełnieniem warunków wymaganych do emerytury. Każda osoba upraw¬niona do świadczenia przedemerytalnego posiada bowiem okres składkowy i nieskładkowy, który - po ukończeniu wskazanego wieku - uzasadnia prawo do emerytury.

W myśl art. 116 ust. 1a ustawy emerytalnej to organ rentowy ma obowiązek wszczęcia z urzędu postępowania o przyznanie emerytury osobie, która uprawnienia emerytalne nabyła z chwilą ukończenia 60 lat - kobieta i 65 lat - mężczyzna. ZUS nie wszczyna postępowania o przyznanie emerytury, jeżeli osobie uprawnionej do świadczenie przedemerytalnego przysługuje emerytura w wieku niższym niż-odpowiednio-60 lub 65 lat.

Organ rentowy z odpowiednim wyprzedzeniem wysyła do zainteresowa¬nego formularz wniosku o przyznanie emerytury (ZUS Rp-1) wraz z informacją o wstrzymaniu wypłaty świadczenia przedemerytalnego od dnia osiągnięcia
wieku emerytalnego informacji tej wyznaczony jest termin na złożenie wniosku, który nie powinien byæ późniejszy niż miesiąc, w którym zostanie osiągnięty wiek emerytalny. Zainteresowany jest również informowany o konieczności przedłożenia brakujących dokumentów, wymaganych do przyznania emerytury 1 ustalania jej wysokości (np. zaświadczenia o zarobkach).

Wskazany tryb ma na celu uniknięcie sytuacji, w której np. ze względu na zbyt późne zgłoszenie wniosku o emeryturę, zainteresowany zostałby w jakimś okresie pozbawiony prawa do świadczeń. Należy jednak wskazać, że obowiązek wszczęcia postępowania o przyznanie emerytury nie jest jednoznaczny z obowiązkiem jej przyznania. Przyznanie emerytury następuje bowiem na wniosek osoby ubiegającej się o to świadczenie, a zatem ZUS nie może decydować, czy i od kiedy ją przyznać.

Osoba uprawniona do świadczenia przedemerytalnego, po otrzymaniu informacji przypominającej datę, od której - z uwagi na ukończenie 60 lub 65 lat - zostanie wstrzymana wypłata świadczenia, składa wniosek (formularz wniosku ZUS Rp-1 otrzymuje wraz ze wskazaną informacją) o emeryturę.

Jeżeli wniosek ten złoży na miesiąc przed osiągnięciem powszechnie obowiązującego wieku emerytalnego i spełnia wszystkie warunki wymagane do przyznania emerytury - organ rentowy przyzna emeryturę od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. W takim przypadku ustanie prawa do świadczenia przedemerytalnego nastąpi wskutek nabycia prawa do emerytury, a nie wskutek ukończenia 60 r.ż. w przypadku kobiety i 65 r.ż. w przypadku mężczyzny.

Jeżeli wskutek postępowania wszczętego przez ZUS z urzędu osoba upraw-niona do świadczenia przedemerytalnego złoży wniosek o emeryturę w miesiącu wcześniejszym niż miesiąc, w którym ukończy wiek emerytalny, a przyznana emerytura okaże się niższa od świadczenia przedemerytalnego-organ rentowy nadal będzie wypłacał świadczenie przedemerytalne. Wypłata ta będzie trwała do czasu osiągnięcia wieku emerytalnego, a po tym terminie nastąpi przyznanie emerytury. Może się zdarzyć i tak, że wskutek postępowania wszczętego przez ZUS z urzędu osoba uprawniona do świadczenia przedemerytalnego nadeśle wniosek o emeryturę w miesiącu późniejszym niż ten, w którym kończy wiek kobieta 60 lat, mężczyzna 65 lat. W takim przypadku emerytura zostanie przy¬znana nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek, natomiast ustanie prawa do świadczenia przedemerytalnego i wstrzymanie jego wypłaty nastąpi od dnia ukończenia odpowiednio 60 lub 65 lat.

Podstawy prawne: ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (T. jedn. DzU z 2004 r., nr 39, poz. 353 ze zm.); ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (DzU nr 120, poz. 1252 ze zm.)