Przemysł 4.0 a zagrożenia i szanse dla BHP

Przemysł 4.0 jest koncepcją opisującą złożony proces transformacji technologicznej i organizacyjnej przedsiębiorstw, który obejmuje integrację łańcucha wartości, wprowadzanie nowych modeli biznesowych oraz cyfryzację produktów i usług. Do wyróżników technologicznych Przemysłu 4.0 zalicza się technologię chmury, rzeczywistość wirtualną i rozszerzoną, integrację systemów, symulacje procesów, Internet rzeczy, technologię „Big Data”, cyberbezpieczeństwo, technologie przyrostowe 3D, sztuczną inteligencję, inteligentne systemy produkcyjne, system cyberfizyczny, a także technologie informacyjne i komunikacyjne.

Wraz z wdrażaniem technologii Przemysłu 4.0 zmienia się środowisko pracy. Pojawiają się nowe szanse i nowe zagrożenia dla bezpieczeństwa i higieny pracy, związane zarówno z samymi technologiami, jak i ze zmianami w organizacji pracy i sposobie jej wykonywania.

Należą do nich w szczególności:

• szanse i zagrożenia związane z zastosowaniem robotów przemysłowych, których wykorzystanie może umożliwić wyeliminowanie pracy w warunkach narażenia na szkodliwe czynniki środowiska pracy oraz nadmiernych obciążeń układu mięśniowo-szkieletowego, a także przyczynić się ograniczenia liczby wypadków przy pracy; roboty mogą jednak również powodować nowe zagrożenia wypadkowe, a także zagrożenia elektryczne i termiczne oraz zwiększone narażenia na hałas, wibracje, promieniowanie i substancje chemiczne;
• zagrożenia w psychospołecznym środowisku pracy, które mogą powstawać wskutek współpracy z robotami oraz koordynowania i nadzorowania pracy przez komputerowe algorytmy, co prowadzi do utraty poczucia kontroli nad tempem, harmonogramem i sposobem wykonywania pracy i jest źródłem stresu;
• szanse związane z zastosowaniem technologii Przemysłu 4.0 do monitorowania środowiska pracy, związane w szczególności z wykorzystywaniem urządzeń elektronicznych „noszonych na ciele” (z ang. wearables), które umożliwiają monitorowanie w czasie rzeczywistym narażenia na czynniki szkodliwe i niebezpieczne w środowisku pracy, a także parametrów zdrowotnych i funkcjonowania pracownika, umożliwiając identyfikację wczesnych oznak pogorszenia stanu zdrowia;
• niepewność zatrudnienia i związany z nią stres.