Kuzynce zmarł nagle mąż. Co powinna zrobić, aby uzyskać rentę rodzinną?

Zasady nabywania prawa do emerytury i renty rodzinnej określają przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 504). Osoba zainteresowana takim świadczeniem powinna złożyć w tej sprawie wniosek (i wymagane dokumenty) w oddziale lub inspektoracie ZUS właściwym ze względu na miejsce zamieszkania.
 

Renta rodzinna przysługuje uprawnionym członkom rodziny osoby, która w chwili śmierci miała ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy lub spełniała warunki wymagane do uzyskania jednego z tych świadczeń. W przeciwnym razie – jeśli nie zostały zgromadzone dokumenty uzasadniające przyznanie jednego z tych świadczeń oraz ustalenie jego wysokości (nie został też złożony wniosek o ustalenie kapitału początkowego) – wymienione dokumenty musi przedłożyć osoba ubiegająca się o świadczenie. Należy bowiem potwierdzić, że zaistniały okoliczności uzasadniające uzyskanie prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy i tym samym – do przyznania renty rodzinnej.
 

Wdowa ma prawo do renty rodzinnej, jeżeli w chwili śmierci męża osiągnęła 50 lat lub była niezdolna do pracy albo: wychowuje co najmniej jedno z dzieci, wnuków lub rodzeństwa uprawnione do renty rodzinnej po zmarłym mężu, które nie osiągnęło 16 lat (a jeżeli kształci się w szkole – 18 lat), lub sprawuje pieczę nad dzieckiem całkowicie niezdolnym do pracy i samodzielnej egzystencji bądź całkowicie niezdolnym do pracy, uprawnionym do renty rodzinnej. Prawo do renty rodzinnej nabywa też wdowa, która osiągnęła 50 lat lub stała się niezdolna do pracy po śmierci męża, nie później jednak niż w ciągu pięciu lat od jego śmierci lub zaprzestania wychowywania wspomnianych dzieci.
 

W myśl przepisów rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno- rentowe (Dz.U. nr 237, poz. 1412) w przypadku ubiegania się o rentę rodzinną po mężu do wniosku o świadczenie należy dołączyć dokumenty potwierdzające okresy uzasadniające prawo do świadczenia i jego wysokość oraz dokumenty potwierdzające: datę urodzenia i datę zgonu męża, zawarcie związku małżeńskiego, prawo do alimentów (ustalone wyrokiem lub ugodą sądową) ze strony męża (jeżeli w chwili jego śmierci nie istniała wspólność małżeńska). Ponadto wdowa powinna złożyć oświadczenie o istnieniu wspólności małżeńskiej.
 

Środkami dowodowymi potwierdzającymi wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu i uposażenia przyjmowanego do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty są: zaświadczenia pracodawcy lub innego płatnika składek, legitymacja ubezpieczeniowa lub inne dokumenty, np. umowa o pracę, angaż, pismo o powołaniu i mianowaniu, określające wynagrodzenie, albo kserokopie kart wynagrodzeń czy listy płac uzyskane z archiwum. Z kolei środkiem dowodowym potwierdzającym okresy zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania czy spółdzielczej umowy o pracę jest: świadectwo pracy, zaświadczenie płatnika składek lub innego właściwego organu albo inny dokument – zwłaszcza legitymacja ubezpieczeniowa, legitymacja służbowa, legitymacja związku zawodowego, umowa o pracę, wpis w dowodzie osobistym oraz pisma kierowane przez pracodawcę do pracownika w czasie trwania zatrudnienia.

Postępowanie w sprawach świadczeń wszczyna się na podstawie wniosku, do którego powinny być dołączone dowody uzasadniające prawo do świadczeń i ich wysokość.

Wiesława Lempska
Zakład Ubezpieczeń Społecznych
BP4/2022