Pytania
- O ile wiem, nie każdy, kto uległ wypadkowi i ma uszczerbek na zdrowiu, może otrzymać rentę z tytułu wypadku. W jakiej sytuacji ZUS odmówi przyznania takiej renty?
- Wielu moich znajomych z pracy ostatnio składa wnioski o przeliczenie emerytur z powodu korzystniejszych tablic trwania życia. Na czym dokładnie polega to przeliczenie?
- Moja kuzynka studiuje zaocznie i chciałaby pobierać rentę rodzinną. Czy renta przysługuje osobom studiujących zaocznie?
- Mój mąż zmarł 19 października 2021 r., a wniosek o rentę rodzinną po mężu złożyłam 3 grudnia 2021 r. ZUS przyznał mi ją od 1 grudnia (a nie od października) – czy słusznie?
- Mam prawo do renty socjalnej i zamierzam pójść do pracy na rok. Podobno teraz obowiązują inne zasady zarobkowania dla takich osób jak ja. Co konkretnie się zmieniło?
- Pobieram emeryturę mundurową za okresy służby przed 1999 r., ale mam też okresy pracy cywilnej. Dotychczas nie zgłaszałem wniosku o emeryturę z ZUS. Jak wygląda moja sytuacja?
- Mam tzw. starą emeryturę i nie jestem pewien, czy za wszystkie lata podałem zarobki. Jak w moim przypadku oblicza się emeryturę?
- Należę do otwartego funduszu emerytalnego. W lipcu osiągnę wiek emerytalny i chciałabym przejść na emeryturę. Jakie są zasady wypłaty tzw. emerytury kapitałowej?
- W czerwcu zamierzam przejść na emeryturę. Czy obejmą mnie nowe, korzystne zasady waloryzowania składek emerytalnych?
- Kuzynce zmarł nagle mąż. Co powinna zrobić, aby uzyskać rentę rodzinną?
- W jaki sposób mogę samodzielnie oszacować wysokość mojej przyszłej emerytury?
- W związku z moim wnioskiem o rentę chorobową zostałam zbadana przez lekarza orzecznika ZUS, jednak nie zgadzam się z jego opinią. Czy mogę się odwołać od wydanego przez niego orzeczenia?
- Słyszałam, że od nowego roku zmieniły się zasady doliczania stażu do świadczeń emerytalnych i są teraz mniej korzystne. Czy to prawda?
- Jaki wpływ na wysokość emerytur mają nowe tablice trwania życia?
- W latach 1997-1998 sprawowałam opiekę nad teściem - inwalidą I grupy. Czy ten okres ZUS uwzględni przy ustalaniu mojego prawa do emerytury?
- Okres mojej pierwszej pracy mam udokumentowany w legitymacji ubezpieczeniowej, w której wpisane są również moje ówczesne zarobki. Firma już dawno nie istnieje i nie mam możliwości zdobycia innego dokumentu. Czy ZUS będzie honorował tę starą legitymację?
- Obecnie mam 54 lata i od kilku lat pobieram rentę z tytułu choroby zawodowej. W kwietniu tego roku zmarła moja żona. Czy w związku z tym mogę się ubiegać o rentę rodzinną? Co będzie z moją rentą chorobową?
- Od września 2022 r. wybieram się na emeryturę pomostową, ponieważ ze względu na stan zdrowia nie mogę nadal pracować w ciężkich warunkach. Jakie są zasady przyznawania tej emerytury?
- W jaki sposób odbywa się wypłata przez ZUS renty z tytułu niezdolności do pracy?
- Chciałbym przejść na emeryturę w obniżonym wieku emerytalnym, lecz nie mogę zdobyć świadectwa pracy na potwierdzenie wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Czy ZUS akceptuje jakieś inne dokumenty?
- Czy wniosek o przejście na emeryturę powszechną można złożyć w trakcie zatrudnienia?
- Czy będzie wypłacane kolejne w tym roku dodatkowe roczne świadczenie pieniężne dla emerytów i rencistów, tzw. 14. emerytura?
- ZUS przyznał mi emeryturę, jednak wydał decyzję zaliczkową, a nie ostateczną. Czy to zgodne z przepisami?
- Kiedy ponownie ustala się wysokość emerytury?
- Po przebytym dwa lata temu wypadku mój stan zdrowia daje o sobie znać i w związku z tym zamierzam się ubiegać o rentę. Jakie działania powinienem podjąć?
- Jakie świadczenie rentowe po osobie zmarłej przysługuje uprawnionym członkom rodziny, a zwłaszcza rodzeństwu?
- Mój mąż przez siedem lat pobierał rentę z tytułu niezdolności do pracy. Po jego śmierci syn, który obecnie ma 20 lat, chce się ubiegać o rentę rodzinną po ojcu. Czy to możliwe?
- Czy zmiany w zakresie PIT dotyczą również emerytów i rencistów?
- Czy przy ustalaniu emerytury ZUS weźmie pod uwagę zeznania świadków, którzy mogą potwierdzić okresy wykonywania przeze mnie pracy?
- Czy pracownikowi, który uległ wypadkowi w drodze z pracy do domu przysługuje świadczenie rentowe
- Kiedy ZUS wszczyna postępowanie rentowe i kto wydaje decyzję w sprawie renty rodzinnej dla rodzeństwa?
- Urodziłam się w maju 1954 r. W 2014 r. ZUS wyliczył mi emeryturę w stary i nowy sposób. Moja sąsiadka odchodziła na emeryturę cztery lata temu i ZUS przyznał jej emeryturę korzystnie wyliczoną po nowemu. Czy ZUS postąpił prawidłowo w mojej sytuacji?
- Urodziłam się w maju 1954 r. W 2014 r. ZUS wyliczył mi emeryturę w stary i nowy sposób. Moja sąsiadka odchodziła na emeryturę cztery lata temu i ZUS przyznał jej emeryturę korzystnie wyliczoną po nowemu. Czy ZUS postąpił prawidłowo w mojej sytuacji?
- Dwa lata temu rozwiodłam się z mężem, jednak cały czas byłam na jego utrzymaniu (dostawałam od niego alimenty), ponieważ tak się umówiliśmy. W zeszłym miesiącu mój były mąż zmarł. Czy w tej sytuacji przysługuje mi renta rodzinna? Dodam, że obecnie mam 53 lata i nie pracuję zawodowo. Nie mam też innych źródeł utrzymania, a moje dzieci są już dorosłe i mają własne dzieci.
- Pracuję w ośrodku pomocy społecznej i mam pod opieką kilka osób z niepełnosprawnościami. Chciałabym im pomóc i w związku z tym mam pytanie: jak przebiega postępowanie o rentę socjalną?
- Czy działaczowi antykomunistycznemu, który pobiera z ZUS rentę wypadkową i pracuje na pół etatu, przysługuje kombatanckie świadczenie wyrównawcze?
- Na emeryturę przechodzę dopiero w marcu 2023 r., ale już gromadzę potrzebne dokumenty. Do wniosku chciałabym dołączyć odpis notarialny legitymacji ubezpieczeniowej z wpisem o zarobkach oraz poświadczone notarialnie zeznania świadków dotyczące okresu mojej pracy przed 1980 r. Czy ZUS honoruje takie dokumenty?
- Na jakie świadczenie z ZUS może liczyć żona zmarłego emeryta, który pobierał emeryturę za pracę w szczególnych warunkach?
- Czy ZUS wyda mi zaświadczenie o wynagrodzeniu i zatrudnieniu – tzw. ZUS ERp-7 – skoro mój zakład pracy już nie istnieje, a archiwum nie ma pełnej dokumentacji?
- Od kilku miesięcy pobieram rentę rodzinną po mężu. W poprzednim miesiącu dostałam kwotę zmniejszoną o połowę. Dowiedziałam się, że pierwsza żona mojego męża też wystąpiła z wnioskiem o to samo świadczenie. Czy ZUS słusznie obniżył mi rentę rodzinną, skoro tamta kobieta od dziesięciu lat była rozwiedziona?
Odpowiedzi
Mam tzw. starą emeryturę i nie jestem pewien, czy za wszystkie lata podałem zarobki. Jak w moim przypadku oblicza się emeryturę?
Ubezpieczonym urodzonym przed 1 stycznia 1949 r. wysokość emerytury oblicza się według dotychczasowych zasad. Wysokość emerytury, ustalana indywidualnie dla każdego ubezpieczonego, zależy od:
- wymiaru okresów składkowych i nieskładkowych,
- wynagrodzeń pracownika przyjętych do ustalenia podstawy wymiaru świadczenia,
- kwoty bazowej obowiązującej w dacie powstania prawa do świadczenia.
Wysokość emerytury podwyższa się w ramach kolejnych waloryzacji, przeprowadzanych w terminach określonych przepisami. Wysokość emerytury może zostać również podwyższona na wniosek emeryta – przez doliczenie okresów składkowych i nieskładkowych oraz zmianę okresu, na podstawie którego ustalono podstawę wymiaru świadczenia. Podstawę wymiaru emerytury można obliczyć ponownie, na wniosek zainteresowanego, od zarobków:
- z liczby kolejnych lat kalendarzowych i w okresie wskazanym do ustalenia poprzedniej podstawy wymiaru świadczenia;
- z kolejnych 10 lat kalendarzowych wybranych z 20 lat kalendarzowych, poprzedzających bezpośrednio rok kalendarzowy, w którym zgłoszono wniosek o przyznanie emerytury lub renty albo o ponowne ustalenie emerytury lub renty;
- z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu ubezpieczenia – pod warunkiem udokumentowania wskaźnika wysokości podstawy wymiaru wyższego niż już przyjęty do obliczenia świadczenia.
Środkiem dowodowym, potwierdzającym wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu oraz uposażenia przyjmowanego do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty, są: zaświadczenia pracodawcy lub innego płatnika składek, legitymacja ubezpieczeniowa lub inny dokument, na podstawie którego można ustalić wysokość wynagrodzenia, dochodu lub uposażenia. Jeżeli osoba zainteresowana nie ma możliwości przedłożenia dokumentów wymaganych do ustalenia prawa do świadczenia lub jego wysokości, możliwe jest przyjęcie uwierzytelnionej kopii dokumentacji osobowej lub płacowej, sporządzonej przez archiwa lub inne podmioty uprawnione do przechowywania dokumentacji zlikwidowanych zakładów pracy.
Gdy ubezpieczony nie może udokumentować wysokości faktycznie osiągniętego wynagrodzenia za okresy pozostawania w stosunku pracy, do ustalenia podstawy wymiaru świadczenia przyjmuje się wynagrodzenie minimalne, proporcjonalnie do okresu podlegania ubezpieczeniu i wymiaru czasu pracy. Obowiązujące przepisy w zakresie emerytur i rent nie przewidują możliwości przyjęcia do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty, w przypadku braku dokumentacji, wynagrodzenia ustalonego w inny sposób niż wskazany.
Dopuszczalne jest dochodzenie wysokości osiąganego wynagrodzenia dla celów emerytalnych w postępowaniu przed sądem, wskutek wniesienia odwołania od decyzji oddziału ZUS. W postępowaniu sądowym nie obowiązują ograniczenia dotyczące środków dowodowych stwierdzających wysokość zarobków lub dochodów stanowiących podstawę wymiaru emerytury.
Reasumując: ponowne ustalenie wysokości emerytury zawsze może nastąpić na wniosek zainteresowanego, po przedłożeniu dokumentów potwierdzających nieudokumentowane dotychczas okresy składkowe, nieskładkowe lub wysokość osiąganych zarobków, mających wpływ na wysokość emerytury. Oddział ZUS po rozpatrzeniu wniosku wydaje stosowną decyzję.
Podstawa prawna: ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U z 2021 r., poz. 291 z późn. zm.).
Wiesława Lempska
Zakład Ubezpieczeń Społecznych
BP3/2022