Czy to prawda, że nauczyciele mogą przechodzić na wcześniejszą emeryturę na podstawie różnych przepisów?

  W myśl art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982r. Karta Nauczyciela (DzU z 2014r., poz. 191), emerytura bez względu na wiek przysługuje nauczycielom, jeżeli udowodnili do końca 2008 r. co najmniej 30-letni okres zatrudnienia, w tym 20 lat wykonywania pracy w szczególnym charakterze – po rozwiązaniu stosunku pracy na swój wniosek. Emerytura ta obliczana jest według dotychczasowych zasad, zgodnie z art. 53 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (DzU z 2013 r., poz. 1440 ze zm.).
Emeryturę wcześniejszą, przed osiągnięciem wieku emerytalnego, nauczycielce urodzonej po 31.12.1948 r. przewiduje także art. 184 ustawy emerytalnej, jeżeli w dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. 1.01.1999 r. osiągnęła okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat, w tym udokumentuje co najmniej 15 lat pracy nauczycielskiej wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu.

  Przepis ten nie wymaga do przyznania tej emerytury rozwiązania stosunku pracy. Jednakże zgodnie z art. 103a ustawy emerytalnej, w przypadku kontynuowania przez emeryta zatrudnienia bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego, wypłata emerytury podlegać będzie zawieszeniu, bez względu na wysokość uzyskiwanego przychodu.
  Emerytura przyznana osobie, która osiągnęła wiek uprawniający do otrzymywania świadczenia w 2014 r., ustalana jest według zasad określonych w art. 183, tj. w części wg dotychczasowych zasad (art. 53 ustawy) i w części wg nowych zasad (art. 26 ustawy) i wynosi 20% emerytury obliczonej na podstawie art. 53 oraz 80% emerytury obliczonej na podstawie art. 26 lub ustalana jest w całości według nowych zasad (art. 26 ustawy) i wypłacane jest świadczenie korzystniejsze.
  Dla proporcji nie ma znaczenia data zgłoszenia wniosku o świadczenie, jak i data rozwiązania stosunku pracy.
Wysokość emerytury obliczonej według nowych zasad stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia kwoty zwaloryzowanych składek na ubezpieczenie emerytalne, zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego za okres od 1.01.1999 r. do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury oraz zwaloryzowanego kapitału początkowego przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi, w jakim ubezpieczony przechodzi na emeryturę.
  Zatem w przypadku osoby, która wystąpiła z wnioskiem o przyznanie emerytury na podstawie art. 184 ustawy i kontynuuje zatrudnienie u dotychczasowego pracodawcy bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy, wysokość emerytury ustalona w decyzji o jej przyznaniu nie jest obliczona ostatecznie i ma charakter zaliczkowy. Ostateczne obliczenie wysokości emerytury następuje dopiero po zgłoszeniu wniosku o podjęcie wypłaty emerytury. Organ podejmie wypłatę emerytury ustalonej w korzystniejszej wysokości.
  Przyznanie emerytury na podstawie art. 184 ustawy emerytalnej nie stanowi przeszkody do przyznania emerytury nauczycielskiej, jeżeli spełnione zostały wszystkie łącznie warunki wymagane przepisami do jej przyznania. Wypłacie podlega jednak jedna emerytura – wyższa lub wybrana.
  Należy pamiętać, że emerytura na podstawie art. 88 Karty Nauczyciela, jak i na podstawie art. 184 ustawy emerytalnej może być przyznana pod warunkiem zgłoszenia wniosku o to świadczenie przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego, ustalanego indywidulnie odpowiednio do daty urodzenia (art.24 ust. 1a i 1b ustawy emerytalnej). W przypadku ubiegania się o emeryturę nauczycielską, przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego, musi nastąpić także rozwiązanie stosunku pracy na wniosek nauczyciela.

Wiesława Lempska
Zakład Ubezpieczeń Społecznych
BP 01/2015