Mojej niepracującej ciotce zmarł nagle mąż. Poprosiła mnie o pomoc w staraniach o przyznanie renty rodzinnej. Proszę o podstawowe informacje na ten temat.

Warunki nabywania prawa do emerytury oraz renty rodzinnej określają przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2015 r., poz. 748).
W celu rozpatrzenia uprawnień do renty rodzinnej, należy złożyć wniosek w Oddziale lub Inspektoracie ZUS właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby zainteresowanej wraz z wymaganymi dokumentami.
Uprawnionym członkom rodziny osoby, która w chwili śmierci miała ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy lub spełniała warunki wymagane do uzyskania jednego z tych świadczeń
przysługuje renta rodzinna zgodnie z art. 65 ustawy emerytalnej.
Jeżeli osoba, po której uprawniony członek rodziny ubiega się o przyznanie renty rodzinnej, nie miała ustalonego prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, a więc nie były zgromadzone dokumenty
uzasadniające przyznanie jednego z tych świadczeń oraz ustalenie jego wysokości (nie był też składany wniosek o ustalenie kapitału początkowego), dokumenty te musi przedłożyć osoba ubiegająca się o świadczenie. Należy
bowiem potwierdzić, że zaistniały okoliczności uzasadniające uzyskanie prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, a tym samym przyznanie renty rodzinnej.
Wdowa ma prawo do renty rodzinnej, jeżeli w chwili śmierci męża osiągnęła wiek 50 lat lub była niezdolna do pracy albo wychowuje co najmniej jedno z dzieci, wnuków lub rodzeństwa uprawnione do renty rodzinnej
po zmarłym mężu, które nie ukończyło 16 lat, a jeżeli kształci się w szkole – 18 lat życia, lub jeżeli sprawuje pieczę nad dzieckiem całkowicie niezdolnym do pracy oraz do samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolnym
do pracy, uprawnionym do renty rodzinnej.
Prawo do renty rodzinnej nabywa również wdowa, która osiągnęła wiek 50 lat lub stała się niezdolna do pracy po śmierci męża, nie później jednak niż w ciągu 5 lat od jego śmierci lub od zaprzestania wychowywania dzieci
wymienionych wyżej.
W związku z tym, w myśl przepisów rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11.10.2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz.U. Nr 237, poz. 1412) w przypadku ubiegania się
o rentę rodzinną po mężu, do wniosku o świadczenie powinny być dołączone dokumenty stwierdzające okresy uzasadniające prawo do świadczenia i jego wysokość, jak również dokumenty stwierdzające datę urodzenia
i datę zgonu osoby, po której ma być przyznana renta rodzinna, zawarcie związku małżeńskiego, posiadanie prawa do alimentów, ustalone wyrokiem lub ugodą sądową, ze strony małżonka, po którym ubiega się o przyznanie
renty rodzinnej, jeżeli w chwili śmierci małżonka nie istniała wspólność małżeńska. Ponadto wdowa powinna złożyć oświadczenie o istnieniu wspólności małżeńskiej.
Środkiem dowodowym potwierdzającym wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu oraz uposażenia przyjmowanego do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty są, zgodnie z § 21 wymienionego rozporządzenia zaświadczenia pracodawcy lub innego płatnika składek, legitymacja ubezpieczeniowa lub inny dokument, na podstawie którego można ustalić wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu lub uposażenia, tj. m.in.
umowa o pracę, angaże, pisma o powołaniu i mianowaniu – określające wynagrodzenie lub kserokopie kart wynagrodzeń czy listy płac uzyskane z archiwum.
Natomiast środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania oraz spółdzielczej umowy o pracę, w myśl § 22 wymienionego rozporządzenia,
jest świadectwo pracy, zaświadczenie płatnika składek lub innego właściwego organu, wydane na podstawie posiadanych dokumentów lub inny dokument, w tym w szczególności – legitymacja ubezpieczeniowa,
legitymacja służbowa, legitymacja związku zawodowego, umowa o pracę, wpis w dowodzie osobistym oraz pisma kierowane przez pracodawcę do pracownika w czasie trwania zatrudnienia.
Postępowanie w sprawach świadczeń wszczyna się na podstawie wniosku zainteresowanego. Należy dołączyć dowody uzasadniające prawo do świadczeń i ich wysokości, określone w drodze rozporządzenia.

Wiesława Lempska
Zakład Ubezpieczeń Społecznych