Gotowość i reagowanie na sytuacje awaryjne

Wszystkie działania w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy powinny być skierowane przede wszystkim na aktywne zapobieganie zagrożeniom. Oznacza to, że każde zagrożenie powinno zostać zidentyfikowane, a związane z nim ryzyko odpowiednio ograniczone przed wystąpieniem jego niekorzystnych skutków. Jednak trudno jest zakładać, że wprowadzenie systemu zarządzania doprowadzi do całkowitego wyeliminowania wypadków przy pracy.

Podstawowe zasady postępowania w razie wystąpienia wypadku przy pracy określają przepisy prawa. Wymagają one zapewnienia w przedsiębiorstwie sprawnie funkcjonującego systemu pierwszej pomocy oraz środków niezbędnych do udzielenia tej pomocy. Jeżeli dojdzie do wypadku przy pracy obowiązkiem pracodawcy jest przeciwdziałać zagrożeniom oraz zapewnić udzielenie pierwszej pomocy osobom poszkodowanym, ustalić okoliczności i przyczyny wypadku i zastosować środki zapobiegające podobnym wypadkom. O zaistnieniu wypadku śmiertelnego, ciężkiego lub zbiorowego należy zawiadomić inspektora pracy i prokuratora.

W przypadku działalności stwarzającej możliwość wystąpienia nagłego niebezpieczeństwa dla zdrowia i życia pracowników przepisy prawa wymagają zapewnienia odpowiednich środków, umożliwiających właściwe reagowanie w razie jego wystąpienia, takich jak urządzenia i sprzęt ratowniczy, a także przygotowania do prowadzenia akcji ratunkowej odpowiednio przeszkolonych osób. Ustalone być również powinny w przedsiębiorstwie zasady postępowania w przypadku wystąpienia pożaru lub klęski żywiołowej.

W systemie zarządzania BHP zgodnym z normą PN-ISO 45001 należy identyfikować potencjalne sytuacje awaryjne i oceniać związane z nimi ryzyko oraz utrzymywać procesy w celu wyeliminowania lub ograniczenia tego ryzyka. W procesach tych uwzględnić należy:

• odpowiednie reagowanie w sytuacjach awaryjnych oraz pierwszą pomoc;
• okresowe sprawdzanie zdolności do reagowania;
• ocenę ustalonych procedur reagowania oraz wprowadzanie do nich, w razie potrzeby, zmian;
• komunikowanie się i dostarczenie odpowiednich informacji wszystkim pracownikom, w tym informacji o ich obowiązkach i odpowiedzialności;
• zapewnienie szkolenia dotyczącego postępowania w sytuacjach awaryjnych i pierwszej pomocy;
• komunikowanie odpowiednich informacji podwykonawcom, osobom odwiedzającym organizację, służbom ratowniczym oraz jednostkom administracji i władzom oraz społeczności lokalnej.

Konieczne jest utrzymywanie udokumentowanych informacji dotyczących procesu oraz planów postępowania w sytuacjach awaryjnych.

Do oceny działań dotyczących zapewnienia przygotowania na wypadki przy pracy można wykorzystać przedstawioną niżej listę pytań kontrolnych.