Struktura systemu zarządzania BHP według
normy PN-ISO-45001
System zarządzania stanowi zbiór wzajemnie powiązanych lub wzajemnie oddziałujących elementów organizacji, potrzebnych do ustanowienia polityk, celów i procesów oraz do osiągania tych celów.
System zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy (BHP) to taki system lub część systemu zarządzania, który służy ustanowieniu i realizacji polityki BHP.
Model systemu zarządzania BHP przedstawiony w normie PN-ISO 45001 opiera się na koncepcji ciągłego doskonalenia. Struktura tego modelu jest niemal taka sama, jak modelu systemu zarządzania jakością i zarządzania środowiskowego, przedstawionych w normach serii ISO 9000 oraz ISO 14000.
Do podstawowych elementów systemu zarządzania BHP zgodnego z tą normą należą (rys.1):
- przywództwo i współudział pracowników;
- planowanie, a w szczególności działania w celu określenia ryzyk i szans, ustalanie celów i planowanie działań skierowanych na ich osiąganie;
- wsparcie, obejmujące zapewnienie zasobów i kompetencji, rozwijanie świadomości, zapewnienie skutecznej komunikacji i udokumentowanych informacji na temat systemu zarządzania BHP
- funkcjonowanie, a w szczególności planowanie operacyjne działań i nadzorowanie procesów zarządzania;
- ocena osiąganych wyników, w tym monitorowanie, pomiary, analiza i ocena osiąganych wyników, audit wewnętrzny oraz przegląd zarządzania;
- doskonalenie, którego podstawą jest analiza niezgodności i działania korygujące.
Rys.1. Model systemu zarządzania BHP według normy PN-ISO 45001
W centrum tego modelu umieszczono, obok przywództwa najwyższego kierownictwa, współudział pracowników, który jest szczególnie ważny dla zapewnienia skuteczności w zarządzaniu bezpieczeństwem i higieną pracy. Uwagę zwraca również wyraźne uwzględnienie w tym modelu otoczenia (kontekstu) organizacji, które ma istotny wpływ zarówno na ukształtowanie całego systemu, jak i na podejmowane w nim działania.
Zgodnie z wymaganiami normy PN-ISO 45001 system zarządzania BHP powinien obejmować te działania, produkty i usługi, które organizacja może nadzorować lub na które może wpływać, a także takie, które mogą mieć wpływ na wyniki w zakresie BHP. Norma wymaga, aby zakres systemu zarządzania BHP został jednoznacznie określony, zalecając równocześnie, by nie było wątpliwości co do wiarygodności tego systemu, które mogą powstać na przykład w przypadku wyłączenia działań istotnych dla bezpieczeństwa i ochrony zdrowia.
System zarządzania BHP zgodny z wymaganiami normy PN-ISO 45001 jest oparty na podejściu procesowym. Oznacza to, że w każdej organizacji konieczne jest zaplanowanie, wdrożenie i utrzymywanie procesów zarządzania, które są określone w wymaganiach dla tego systemu i niezbędne do realizacji planowanych w systemie działań.
Proces jest rozumiany jako zbiór działań wzajemnie powiązanych lub wzajemnie oddziałujących, które przekształcają wejścia w wyjścia. Może on obejmować każdą sekwencję działań realizowaną w przedsiębiorstwie, a więc zarówno działania związane z przetwarzaniem przedmiotów materialnych (procesy produkcyjne), jak i niezwiązane bezpośrednio z wytwarzaniem wyrobów lub usługi, czyli procesy nieprodukcyjne.
W normie PN-ISO 45001 wśród procesów o kluczowym znaczeniu dla skuteczności systemu zarządzania BHP wymieniono procesy realizowane w celu:
- konsultacji i współudziału pracowników;
- planowania;
- identyfikacji zagrożeń oraz oceny ryzyk i szans;
- eliminowania zagrożeń i ograniczania występujących w organizacji ryzyk;
- identyfikacji i zapewnienia dostępu do wymagań prawnych i innych;
- komunikacji wewnętrznej i zewnętrznej;
- wdrażania zmian, zarówno tymczasowych, jak i stałych;
- nadzorowania dostaw i usług oraz outsorcingu;
- przygotowania i reagowania na sytuacje awaryjne;
- monitorowania, pomiaru, analizy i oceny wyników;
- oceny zgodności z wymaganiami prawnymi i innymi;
- zgłaszania, badania incydentów i niezgodności i podejmowania działań korygujących.