Monitorowanie w zarządzaniu BHP

Monitorowanie polega na określeniu statusu systemu, procesu lub działania. Do określenia statusu może być potrzebne sprawdzenie, nadzorowanie lub szczegółowa obserwacja. W każdym systemie zarządzania BHP konieczne jest wdrożenie i utrzymywanie procesów służących monitorowaniu, pomiarom i ocenie. W szczególności określić należy:

co powinno być monitorowane, zwracając przy tym uwagę na wymagania przepisów prawa i inne wymagania, które mają zastosowanie w organizacji, ryzyka i szanse oraz działania podejmowane w wyniku ich analizy oraz ustalone cele BHP;
jakie będą kryteria oceny osiąganych wyników;
jakie będą metody monitorowania, pomiaru, analizy i oceny wyników;
kiedy wykonywane będą pomiary, analizy i oceny wyników oraz kiedy i komu będą one komunikowane.

Szczególną uwagę należy zwrócić na wdrożenie i utrzymywanie w systemie zarządzania BHP procesu oceny zgodności z wymaganiami prawa i innymi wymaganiami, do spełnienia których organizacja się zobowiązała.

Do monitorowanych aspektów BHP należeć mogą między innymi:

wypadki przy pracy i choroby związane z pracą;
zdarzenia potencjalnie wypadkowe;
warunki środowiska pracy;
stopień osiągnięcia celów BHP;
badania lekarskie pracowników;
stosowanie środków ochrony indywidualnej przez pracowników;
przestrzeganie przez pracowników ustalonych zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, itp.

Ważną rolę w ocenie osiąganych wyników i skuteczności systemu zarządzania BHP odgrywa monitorowanie wypadków przy pracy i chorób związanych z pracą oraz warunków środowiska pracy. Zaleca się, aby monitorowanie warunków pracy nie ograniczało się do pomiarów czynników występujących w materialnym środowisku pracy, lecz obejmowało również badania subiektywne, dostarczające informacji o tym, jak osoby zatrudnione postrzegają swoje środowisko pracy.

Do subiektywnych badań warunków pracy można wykorzystać dostępny na tej stronie kwestionariusz (do pobrania w formacie pdf), którego pytania odnoszą się do materialnego środowiska pracy, psychospołecznego środowiska pracy oraz perspektyw, a także do ogólnej oceny warunków pracy oraz wypadków przy pracy i problemów zdrowotnych związanych z pracą.

Kwestionariusz do pobrania

Do oceny działań w zakresie monitorowania bezpieczeństwa i higieny pracy można wykorzystać przedstawioną niżej listę pytań kontrolnych.

Lista pytań kontrolnych do oceny działań w zakresie monitorowania bezpieczeństwa i higieny pracy

Czy są monitorowane zmiany wskaźników wypadków przy pracy i porównywane ze wskaźnikami innych przedsiębiorstw tej samej działalności?
Czy są monitorowane zmiany wskaźników wypadków przy pracy podstawowych podwykonawców i porównywane ze wskaźnikami innych przedsiębiorstw tej samej działalności?
Czy są monitorowane zmiany wskaźników absencji chorobowej i porównywane ze wskaźnikami innych przedsiębiorstw tej samej działalności?
Czy są monitorowane zmiany wskaźników zdarzeń potencjalnie wypadkowych?
Czy są monitorowane dolegliwości związane z pracą (np. w badaniach ankietowych)?
Czy są monitorowane zmiany w stosowanych środkach ochrony i czy środki te są porównywane ze środkami ochrony w innych przedsiębiorstwach tej samej działalności?
Czy są monitorowane zachowania niebezpieczne pracowników?
Czy są monitorowane zmiany kultury bezpieczeństwa?
Czy jest monitorowane psychospołeczne środowisko pracy (np. rejestrowane są przypadki przemocy, badany jest stres w pracy itp.)?
Czy pracownicy nadzoru regularnie sprawdzają stan bezpieczeństwa i higieny pracy na podległych im obszarach?
Czy pracownicy podczas codziennej pracy zwracają uwagę na stan bezpieczeństwa na swoich stanowiskach pracy?
Czy ustalono sposoby zgłaszania i rejestrowania nieprawidłowości w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy?
Czy wszyscy pracownicy znają sposoby zgłaszania dostrzeżonych nieprawidłowości?
Czy są zgłaszane i rejestrowane zdarzenia potencjalnie wypadkowe?
Czy są przeprowadzane okresowe przeglądy stanu bezpieczeństwa i higieny pracy?
Czy jest sprawdzane bezpieczeństwo (w tym prawidłowa konserwacja, dostępność instrukcji bezpiecznej obsługi) maszyn i innych urządzeń technicznych?
Czy jest sprawdzana aktualność badań lekarskich pracowników?
Czy są sprawdzane kwalifikacje i szkolenia pracowników?
Czy są przeprowadzane badania i pomiary czynników szkodliwych dla zdrowia?
Czy wyposażenie wykorzystywane do monitorowania parametrów środowiska pracy jest odpowiednio wzorcowane, a zapisy z tym związane są przechowywane?
Czy jest monitorowana realizacja planów w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy?
Czy ustalono rodzaj monitorowanych aspektów bhp i częstotliwość ich monitorowania?
Czy przyjęte zasady i sposoby monitorowania bezpieczeństwa i higieny pracy są określone w udokumentowanych procedurach?
Czy wyniki monitorowania są zapisywane i przechowywane?
Czy wyniki monitorowania są udostępniane, w razie potrzeby, kadrze kierowniczej, pracownikom, organom nadzorującym warunki pracy, klientom itp.?
Czy wyniki monitorowania są wykorzystywane do podjęcia odpowiednich działań zapobiegawczych i korygujących?
Czy ustalono sposób inicjowania, planowania i wdrażania działań korygujących lub zapobiegawczych, prowadzących do usunięcia ujawnionych nieprawidłowości?
Czy realizacja działań korygujących jest monitorowana?