Współudział pracowników w zarządzaniu BHP

Współudział może przybierać różne formy i być realizowany przez:

• informowanie pracowników o wszystkich sprawach związanych z ich bezpieczeństwem i zdrowiem w pracy;
• wysłuchiwanie opinii pracowników na temat problemów związanych z ich bezpieczeństwem i zdrowiem w pracy, przy czym pracownicy są uprawnieni do przedstawienia swojego zdania bez prowadzenia dialogu. Ich opinie te mogą, lecz nie muszą być brane pod uwagę przy podejmowaniu decyzji;
• konsultowanie z pracownikami decyzji dotyczących spraw związanych z ich bezpieczeństwem i zdrowiem w pracy, czyli przekazywanie informacji pracownikom i uwzględnianie ich poglądów przed podejmowaniem decyzji mających wpływ na bezpieczeństwo i zdrowie. Jednak zakończeniu konsultacji nie musi towarzyszyć porozumienie - może ono zostać osiągnięte, ale jeśli do niego nie dojdzie, pracodawca podejmuje decyzję samodzielnie;
• wspólne z pracownikami podejmowanie decyzji dotyczących spraw związanych z ich bezpieczeństwem i zdrowiem w pracy, co oznacza angażowanie pracowników do analizowania i rozwiązywania występujących problemów, a także do formułowania propozycji usprawnień, które mają wpływ na decyzje podejmowane w na różnych szczeblach zarządzania.

Zgodnie z przepisami prawa konieczne jest konsultowanie z pracownikami wszystkich spraw związanych z ich bezpieczeństwem i ochroną zdrowia w pracy.

Konsultacje mogą w szczególności dotyczyć:

• zmian w organizacji pracy i wyposażeniu stanowisk pracy, wprowadzania nowych procesów technologicznych oraz substancji i preparatów chemicznych, jeżeli mogą one stwarzać zagrożenie dla zdrowia lub życia pracowników;
• oceny ryzyka zawodowego występującego przy wykonywaniu określonych prac oraz informowania pracowników o tym ryzyku;
• tworzenia służby bhp lub powierzania wykonywania zadań tej służby innym osobom oraz wyznaczania pracowników do udzielania pierwszej pomocy, a także wykonywania czynności w zakresie ochrony przeciwpożarowej i ewakuacji pracowników;
• przydzielania pracownikom środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego;
• szkolenia pracowników w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy;
• wykazu prac, przy których istnieje możliwość wystąpienia szczególnego zagrożenia dla zdrowia lub życia ludzkiego.

Pracownicy i/lub ich przedstawiciele mają również prawo do wysuwania wniosków i współuczestnictwa w podejmowaniu decyzji dotyczących ich bezpieczeństwa i ochrony zdrowia.

Przekonanie o znaczeniu współudziału pracowników i innych osób pracujących pod nadzorem organizacji w zarządzaniu BHP znajduje swoje odzwierciedlenie w wymaganiach dla systemu zarządzania BHP sformułowanych w normie PN-ISO 45001, zgodnie z którą współudział osób pracujących oznacza ich udział w procesach podejmowania decyzji. Nie jest więc możliwe osiągnięcie zgodności z wymaganiami normy przez wdrożenie słabszych form współudziału, takich jak informowanie, wysłuchiwanie opinii, czy też konsultowanie, bez zapewnienia możliwości udziału osób pracujących w procesach decyzyjnych.

W celu realizacji współudziału i konsultacji konieczne jest:

• zapewnienie odpowiednich rozwiązań organizacyjnych, czasu, szkolenia i zasobów,
• zapewnienie we właściwym czasie dostępu do czytelnych, zrozumiałych i odpowiednich do potrzeb informacji o systemie zarządzania BHP,
• identyfikowanie i eliminowanie barier współudziału i minimalizowanie tych, które nie mogą być usunięte; wśród barier współudziału wymienia się przy tym brak odpowiedzi na postulaty i sugestie osób pracujących, bariery językowe, a także kary lub praktyki, które zniechęcają do współudziału.

W normie PN-ISO 45001 szczególną uwagę zwraca się na współudział tych osób pracujących, które nie pełnią funkcji kierowniczych. Należy zapewnić ich współudział w działaniach takich jak:

• określanie mechanizmów konsultacji i współudziału;
• identyfikowanie zagrożeń oraz ocena ryzyk i szans;
• określanie działań skierowanych na eliminowanie zagrożeń i obniżanie związanego z nimi ryzyka;
• identyfikowanie potrzebnych kompetencji, potrzeb szkoleniowych i oceny szkoleń;
• określanie zakresu przekazywanych informacji i sposobu ich przekazywania;
• badania incydentów i niezgodności oraz określania działań korygujących.

Do oceny współudziału pracowników w działaniach na rzecz bezpieczeństwa i higieny pracy można wykorzystać przedstawioną niżej listę pytań kontrolnych.